Đặc điểm phát triển não bộ trẻ em và ứng dụng trong giáo dục trẻ từ sớm

I. Các đặc điểm phát triển của bộ não trẻ em

1/ Các kinh nghiệm trong những năm đầu đời định hình cấu trúc bộ não: Đó là quá trình sản sinh ra các kết nối thần kinh và tiếp đến là hiện tượng cắt tỉa

Sự bùng nổ tế bào thần kinh và sự cắt tỉa là hiện tượng bình thường trong quá trình phát triển của bộ não trẻ em, trong đó các kết nối không được sử dụng sẽ bị lược bỏ. Não của trẻ trải qua giai đoạn sàng lọc theo quy luật tự nhiên để hoàn thiện và hoạt động hiệu quả hơn.

Mỗi tế bào thần kinh phản ứng với kích thích bằng cách phát triển một mạng lưới các nhánh dạng như cành cây và các khớp thần kinh kết nối giữa nó và các tế bào xung quanh. Mỗi tế bào thần kinh trung bình có khoảng 15.000 khớp thần kinh. Các mạch nhánh thần kinh trở nên phức tạp hơn theo thời gian, với các tầng bậc thứ ba và thứ tư xuất hiện vào lúc trẻ được 6 tháng tuổi. Sự kích thích mà não bộ nhận được càng phức tạp thì các mạng nhánh thần kinh kết nối càng trở nên dày đặc và tinh vi hơn.

Hình ảnh tế bào thần kinh chưa trưởng thành (hình nhỏ) và trưởng thành.

Các kiến trúc cơ bản của não bộ trẻ em được xây dựng qua một quá trình liên tục từ trước khi sinh và tiếp tục đến tuổi trưởng thành. Các kết nối thần kinh và các kỹ năng đơn giản hơn hình thành đầu tiên, tiếp theo là các mạch và kỹ năng phức tạp hơn. Trong vài năm đầu đời, hơn 1 triệu kết nối thần kinh mới hình thành mỗi giây * (Cập nhật bởi Trung tâm nghiên cứu Phát triển trẻ em thuộc Đại học Harvard – Mỹ, tháng 4/2017). Sau giai đoạn tăng sinh nhanh chóng này, các kết nối bị giảm qua một quá trình gọi là cắt tỉa, cho phép các mạch não hoạt động hiệu quả hơn.

Những kinh nghiệm ban đầu ảnh hưởng đến chất lượng kiến trúc của não bộ bằng cách xác định các mạch nào được tăng cường và bị cắt tỉa đi do ít sử dụng. Điều này có nghĩa là "sử dụng nó hay đánh mất nó!".Người ta cũng thấy rằng tiềm năng của não bộ sẽ theo quy luật giảm dần, do vậy nếu trẻ nhỏ không được tạo điều kiện học hỏi, kích thích phát triển sớm thì tiềm năng sẵn có của não bộ được phát huy càng ít.

Khi sinh ra, não của trẻ đã có tất cả các nơron thần kinh mà nó cần có. Kích thước não tăng gấp đôi trong năm đầu tiên, và đến ba tuổi đã đạt đến 80 phần trăm khối lượng não lúc trưởng thành. Quan trọng hơn là các khớp thần kinh được hình thành với tốc độ nhanh hơn bất kỳ thời điểm nào khác, và ở tuổi lên ba, não của trẻ có các khớp thần kinh nhiều gấp hai lần so với ở tuổi trưởng thành.

Hình ảnh mật độ các Xi-náp ở các độ tuổi: sơ sinh, 1 tháng, 9 tháng, 2 tuổi, người trưởng thành

Nguồn: Adapted from Corel, JL. The postnatal development of the human cerebral cortex. Cambridge, MA: Harvard University Press; 1975.

Khi được sử dụng hay kích thích hoạt động, các tế bào não sẽ tăng cường kết nối với nhau qua các khớp thần kinh. Trải nghiệm càng phong phú, phức tạp thì càng sản sinh ra nhiểu kết nối thần kinh, do vậy thông tin di chuyển trong các vùng não với tốc độ càng nhanh. Vì vậy, cách tốt nhất để bộ não của trẻ được phát triển mạnh mẽ và toàn diện hơn chính là tạo cơ hội cho trẻ được trải nghiệm, được tiếp cận với nhiều lĩnh vực khác nhau trong cuộc sống.

Quá trình cắt tỉa là thể hiện của tính mềm dẻo cao của bộ não trẻ, mà thực tế được minh họa bởi khả năng thích ứng trong các môi trường mà trẻ được nuôi dạy. Các thử nghiệm khoa học đã dẫn đến lý thuyết về "các thời kỳ quan trọng"– tức là khoảng thời gian xác định trong đó sự kích thích phải xuất hiện, nếu không thì cơ hội để phát triển bình thường sẽ bị mất. Ví dụ: Trong một thí nghiệm cổ điển, mèo con bị bịt mắt trong một số tháng sau khi sinh đã không thể nhìn thấy rõ ngay sau khi miếng bịt mắt được gỡ bỏ. Bộ não của nó đã không có cơ hội để phát triển các con đường thần kinh cần thiết để xử lý thông tin hình ảnh. Tương tự như vậy, trẻ sơ sinh bị đục thủy tinh thể phải được chữa khỏi trong vòng vài tháng đầu tiên của cuộc sống nếu không thị lực sẽ bị hỏng vĩnh viễn. Trong một nghiên cứu khác, chuột con được đặt vào một trong hai môi trường, một môi trường được "làm giàu" chứa đầy đồ chơi và những chướng ngại vật, và một môi trường "nghèo nàn" không có gì. Sau 80 ngày, những con chuột đã được kích thích thì có bộ não với vỏ não nặng hơn (một phần của não bộ điều khiển trí nhớ và nhận thức), các tế bào thần kinh lớn hơn, và mạng lưới đuôi gai phức tạp hơn. Như vậy người ta thấy không có gì tai hại cho sự phát triển não bộ hơn là sự thiếu hụt kích thích. Đồng thời, sự dư thừa các kích thích thích hợp sẽ sản sinh các mạch thần kinh tốt hơn mức trung bình.

Cùng một nguyên tắc như vậy áp dụng đối với sự phát triển não bộ của người. Các nhà khoa học đã phát hiện ra một số khu vực của não bộ lớn hơn và phát triển hơn ở trẻ em chơi nhạc cụ so với những trẻ không chơi nhạc cụ. Chúng bao gồm tiểu não, nơi xử lý nhịp điệu và thời gian, và thể chai, nơi có tác dụng như ống dẫn để liên lạc giữa các bán cầu não trái và não phải - quan trọng đối với các nhạc sĩ phối hợp tay phải và tay trái của họ.

Sự phát triển của não trẻ em chịu ảnh hưởng bởi sự tương tác của các yếu tố di truyền và môi trường. Kinh nghiệm của một đứa trẻ không chỉ xác định những thông tin nào đi vào não của nó, mà còn ảnh hưởng đến bộ não của trẻ xử lý thông tin như thế nào. Môi trường sống được xem là yếu tố quan trọng giúp trẻ phát triển tốt những kỹ năng đầu đời; trong đó giao tiếp xã hội đóng vai trò quan trọng giúp trẻ phát triển cảm xúc và ngôn ngữ. Do vậy cách tiếp xúc trực tiếp giữa mẹ cha với con cái sẽ mang lại hiệu quả cao, đúng với quy luật tự nhiên.

2/ Bộ não đựơc xây dựng từ dưới lên: Các kĩ năng sinh ra các kĩ năng

Não bộ của trẻ được xây dựng theo kiểu tầng bậc, bắt đầu với các mạch đơn giản và sau đó tiến đến các mạch phức tạp hơn. Các con đường cảm giác về thị giác và thính giác cơ bản phát triển đầu tiên, tiếp theo là các kỹ năng ngôn ngữ sớm và các chức năng nhận thức bậc cao hơn. Các kết nối sinh sôi nảy nở và cắt tỉa theo một thứ tự quy định được xác định về mặt di truyền, nhưng những trải nghiệm hàng ngày trong cuộc sống sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển mạnh hay yếu của các mạch thần kinh. Não bộ không bao giờ là một phiến đá trắng - tất cả các năng lực mới được xây dựng dựa trên năng lực có từ trước (sơ đồ các mạch kết nối thần kinh).

Nguồn: C.A. Nelson (2000). Credit: Center on the Developing Child

Những năm đầu đời là giai đoạn hoạt động mạnh nhất để thiết lập các kết nối thần kinh, và các kết nối mới có thể hình thành trong suốt cuộc đời để thay thế các kết nối bị cắt tỉa. Đây là một quá trình phát triển liên tục không bao giờ dừng, nên không thể xác định được tỉ lệ phần trăm sự phát triển của não xảy ra ở một độ tuổi nào đó. Điều quan trọng là các kết nối hình thành sớm cung cấp một nền tảng hoặc vững chắc hoặc yếu ớt cho các kết nối hình thành sau này. Hàng tỉ kết nối giữa các tế bào thần kinh trên khắp các vùng chức năng khác nhau của não cho phép thông tin truyền đi nhanh chóng.

Nghiên cứu của các nhà khoa học thuộc Viện nghiên cứu sức khỏe trẻ em Telethon tại Perth (Australia) khẳng định rằng những trẻ sơ sinh được nuôi bằng sữa mẹ ít nhất trong sáu tháng đầu đời, được yêu thương, tương tác qua lại, đáp ứng kịp thời các nhu cầu một cách tích cực…có sự phát triển trí não tốt hơn và khỏe mạnh hơn trẻ được ''nuôi bộ''.Các nhà nghiên cứu cũng khám phá ra rằng, tiểu não - vùng não có liên quan đến việc kiểm soát vận động, có tốc độ phát triển nhanh nhất, gấp đôi kích thước ban đầu sau 90 ngày. Vùng não phát triển chậm nhất đo được là vùng hồi hải mã (hippocampus), một cấu trúc đóng vai trò quan trọng trong quá trình ghi nhớ và hình thành các ký ức. Khác biệt trên phản ánh tầm quan trọng của các kỹ năng phát triển từ thấp lên cao ở não trẻ."Sự di chuyển hợp lý của các neuron trong quá trình phát triển là rất quan trọng đối với việc hoàn thiện của vỏ não và chức năng của nó". Hiện tượng này có thể do sự tác động của ''các nhân tố sinh học tích cực" trong sữa mẹ, chất đã giúp cho các bé biết ''tự điều chỉnh tốt hơn''.

Nghiên cứu cho thấy thùy trán (một phần của bộ não kiểm soát những cảm xúc) tăng cường hoạt động về trao đổi chất từ 6 tháng tuổi. Đến 18 tháng tuổi, các nền tảng thần kinh về trí thông minh cảm xúc của trẻ đã được sắp đặt. Giữa 2 và 4 tháng tuổi, số lượng các khớp thần kinh trong vỏ não vùng thị giác của trẻ tăng lên mười lần, đạt đến 20.000 cho mỗi tế bào thần kinh. Lúc 12 tháng, các tế bào thần kinh phân biệt ngôn ngữ mẹ đẻ đã tìm thấy vị trí cố định của chúng. Lúc 18 tháng, trung tâm ngôn ngữ của não bộ trải qua sự gia tăng số lượng khớp nối thần kinh mạnh mẽ, tạo ra sự bùng nổ về ngôn ngữ của trẻ.

Trên sơ đồ là các thời điểm phát triển đặc biệt quan trọng, cửa sổ của các cơ hội phát triển của não trẻthể hiện:

• Phát triển vận động: Từ trước khi sinh đến 5 tuổi

• Kiểm soát tình cảm: Từ sơ sinh đến 2 tuổi

• Thị giác: Từ sơ sinh đến 2 tuổi

• Tương tác xã hội: Từ sơ sinh đến 2 tuổi

• Vốn từ: Từ sơ sinh đến 2 tuổi

• Ngôn ngữ thứ hai: Từ sơ sinh đến 6 tuổi

• Logic /Toán: Từ 1 đến 4 tuổi

• Âm nhạc: Từ 3 đến 6 tuổi

Sự phát triển của não trẻ nhỏ có những "giai đoạn nhạy cảm", “cửa sổ của các cơ hội” – đó là do não của trẻ có "tính dẻo" cao nhất (neuroplasticity) nên trong giai đoạn này tốc độ tiếp thu thông tin càng nhanh và lượng thông tin tiếp thu càng nhiều, các mạch thần kinh phát triển nhanh chóng.

3/ Sự phát triển nhận thức, cảm xúc, và xã hội liên kết chặt chẽ với nhau

Các khả năng nhận thức, tình cảm, và xã hội được hòa quyện vào nhau trong bộ não; cũng như các mặt học tập, hành vi, và cả sức khỏe thể chất và tâm thần cũng liên quan chặt chẽ với nhau trong suốt quá trình cuộc sống. Khi một lĩnh vực nào đó không được chú trọng phát triển sẽ ảnh hưởng đến những lĩnh vực khác. Các chức năng đa dạng của não bộ hoạt động trong một hình thức phối kết hợp phong phú: trạng thái cảm xúc lành mạnh và năng lực xã hội cung cấp một nền tảng vững chắc cho khả năng nhận thức đang phát triển, và chúng cùng nhau là những viên gạch và vữa để xây dựng nền tảng của phát triển con người. Sức khỏe thể chất và tình cảm, các kỹ năng xã hội, và năng lực nhận thức, ngôn ngữ xuất hiện trong những năm đầu đời là các điều kiện tiên quyết quan trọng cho sự thành công ở trường học, công việc và trong đời sống cộng đồng.

Người ta thấy rằng cấu trúc não bộ được định hình trong ba năm đầu tiên sau khi sinh, nhưng cửa sổ cơ hội cho sự phát triển của nó không đóng vào ngày sinh nhật thứ ba của đứa trẻ. Các vùng não dành cho các chức năng bậc cao, liên quan đến hầu hết đến các năng lực xã hội, cảm xúc và nhận thức vẫn tiếp tục phát triển. Vì vậy, mặc dù nguyên tắc cơ bản là “sớm hơn thì tốt hơn” nhưng “cửa sổ cơ hội “cho hầu hết các lĩnh vực phát triển vẫn mở rộng ra ngoài 3 tuổi và đến những năm trưởng thành.

4/ Ảnh hưởng của các stress có hại đến cấu trúc não

Khái niệm stress (căng thẳng) đầu tiên xuất hiện trong sinh học dùng để chỉ phản ứng bình thường của cơ thể đối với bất cứ một tác động có hại nào, sau đó stress bắt đầu được sử dụng để miêu tả các trạng thái của cá nhân đối với các điều kiện bên ngoài ở các mức độ sinh lý, tâm lý, hành vi. Do vậy khái niệm stress không hoàn toàn được hiểu theo nghĩa tiêu cực, mà nó còn có vai trò rất quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển của cá thể. Stress là một phản ứng tự vệ của cơ thể trước các nguy cơ. Tuy nhiên khi cơ thể không đáp ứng và thích nghi được trước tác động của các stress thì sẽ gây ra các rối loạn (mà chủ yếu là các rối loạn về mặt tâm lý), ảnh hưởng đến sự phát triển của cá thể.

Ngay cả trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ cũng bị ảnh hưởng bất lợi khi bị căng thẳng đáng kể đe dọa gia đình và môi trường chăm sóc của trẻ. Trẻ nhỏ với đặc điểm cơ thể đang phát triển và trưởng thành về mọi mặt, qua nhiều giai đoạn khác nhau dễ chịu tác động của các stress. Khi các phản ứng stress bị kích hoạt ở mức cao trong một khoảng thời gian đáng kể, mà không có các mối quan hệ hỗ trợ để làm dịu chúng, thì sẽ dẫn đến tác hại làm suy yếu sự phát triển của các kết nối thần kinh, đặc biệt là trong các khu vực của bộ não dành cho các kỹ năng bậc cao. Dưới đây là hình ảnh cấu trúc não bình thường và não bị ảnh hưởng bởi các stress bất lợi.

Các nghiên cứu cho thấy các stress mãn tính, các stress có cường độ cao liên tục không giảm bớt trong thời thơ ấu, ví dụ: trẻ bị suy dinh dưỡng kéo dài, sống trong tình trạng nghèo nàn cùng cực, bị bỏ bê không được chăm sóc, bị xâm hại thân thể, hoặc mẹ bị trầm cảm nặng… có ảnh hưởng xấu đối với não đang phát triển. Hình ảnh cho thấy cấu trúc thưa thớt đứt đoạn kém phát triển của các tế bào thần kinh trong các khu vực vỏ não tiền trán và vùng Hồi hải mã, nơi có vai trò quan trọng nhất cho việc học tập thành công và hành vi ứng xử trong trường học cũng như nơi làm việc.

5/ Khả năng thay đổi kiến trúc bộ não và hành vi giảm theo thời gian

Sự tương tác của các gen và kinh nghiệm tích lũy góp phần cho bộ não phát triển. Mặc dù các gen cung cấp kế hoạch cho việc định hình các mạch não, nhưng các mạch này được tăng cường bằng cách sử dụng lặp đi lặp lại. Yếu tố chính trong quá trình phát triển này là sự tương tác “Serve and Return - Phục vụ và Trả lại” giữa trẻ và cha mẹ hoặc những người chăm sóc khác trong gia đình hoặc cộng đồng đóng góp quan trọng vào kiến trúc bộ não của trẻ. Ví dụ, khi trẻ bập bẹ, biểu lộ ý muốn qua cử chỉ hoặc tiếng khóc, nếu người lớn đáp ứng một cách thích hợp qua tiếp xúc bằng ánh mắt, nụ cười, lời nói yêu thương, tỏ ra hiểu biết nhu cầu của trẻ và sẵn sàng đáp ứng, hoặc ôm ấp vỗ về thì các kết nối thần kinh được xây dựng và tăng sinh trong não của trẻ để hỗ trợ phát triển sự giao tiếp và kỹ năng xã hội. Nếu không có sự chăm sóc nhạy cảm - hoặc nếu sự chăm sóc không đáp ứng, không đáng tin cậy hoặc không phù hợp thì kiến trúc não không hình thành như mong đợi, có thể dẫn đến sự khác biệt trong học tập và hành vi.

Sơ đồ của P. Levitt (2009) cho thấy tính dễ uốn của não bộ bình thường chịu ảnh hưởng bởi các kinh nghiệm sớm. Trẻ càng nhỏ bộ não càng mềm dẻo dễ uốn. Do đó cung cấp sự chăm sóc và giáo dục sớm thích hợp và có chất lượng sẽ giúp hình thành các mạch não mạnh mẽ dễ dàng và ít tốn kém hơn là để can thiệp hoặc "sửa chữa" chúng sau này. Khi não bộ trưởng thành trở nên chuyên biệt để đảm đương các chức năng phức tạp hơn thì nó ít có khả năng tổ chức lại và thích ứng nhanh. Việc giảm tính mềm dẻo có ý nghĩa là các can thiệp tích cực sớm có ảnh hưởng rõ ràng và hiệu quả hơn đến kiến trúc não đang phát triển của trẻ so với can thiệp muộn sau này. Nói cách khác, chúng ta có thể "trả tiền ngay bây giờ" bằng cách đảm bảo các điều kiện cho sự phát triển trẻ toàn diện của trẻ, hoặc "trả nhiều tiền hơn về sau" vào các dịch vụ khám chữa bệnh tốn kém, các vấn đề về sức khỏe tâm thần, hay tội phạm vị thành niên...

James J.Heckman, nhà kinh tế học Mỹ đạt giải Nobel năm 2000 nổi tiếng với nghiên cứu thực nghiệm về kinh tế học lao động, đặc biệt là về hiệu quả của các chương trình giáo dục mầm non đã nói “Tỉ lệ lợi nhuận cao nhất trong sự phát triển của trẻ nhỏ đến từ đầu tư càng sớm càng tốt, từ sơ sinh đến năm tuổi, trong các gia đình có hoàn cảnh khó khăn. Bắt đầu ở tuổi ba hoặc bốn là quá ít và quá muộn…”; “Sự can thiệp sớm cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn được thúc đẩy ở trong trường học sẽ tăng chất lượng của lực lượng lao động, tăng cường hiệu quả của các trường học và có tác dụng giảm tội phạm, giảm tỉ lệ mang thai ở tuổi vị thành niên và sự phụ thuộc vào phúc lợi nhà nước. Những khoản tiết kiệm sẽ tăng lên và hoàn trở lại 60% khi đầu tư cho lĩnh vực giáo dục từ sớm.”

Do vậy có thể nói rằng, những chương trình giáo dục từ sớm có chất lượng cao không chỉ là nguồn tài nguyên có giá trị mà còn là sự đầu tư tài chính khôn ngoan.

6/ Khung phát triển sinh học - Biodevelopmental Framework

Gần đây, Trung tâm nghiên cứu phát triển trẻ em của Trường đại học Harvard đã đưa ra mô hình “Khung phát triển sinh học - Biodevelopmental Framework” để giúp chúng ta hiểu rõ hơn cơ chế những trải nghiệm sớm của thời kỳ sơ sinh và cả bào thai ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất và tinh thần trong suốt cuộc đời của con người như thế nào.

Biodevelopmental Framework

Sự phát triển lành mạnh của trẻ em cung cấp một nền tảng vững chắc cho sự phát triển thành những người công dân có trách nhiệm để xây dựng cộng đồng vững mạnh và thịnh vượng. Những tiến bộ đáng kể trong nghiên cứu khoa học thần kinh, sinh học phân tử, gen di truyền, cũng như khoa học hành vi và xã hội đang làm sâu sắc hơn sự hiểu biết của chúng ta về cách thức phát triển trẻ khỏe mạnh xảy ra như thế nào, làm thế nào để sự phát triển đó đi đúng hướng, làm thế nào để những trải nghiệm sớm tích cực được gắn vào sự phát triển của não bộ và các hệ cơ quan khác và có tác động lâu dài đến sức khỏe thể chất và tinh thần cũng như nhận thức, ngôn ngữ, và các kỹ năng xã hội của trẻ. Bằng cách xác định sớm và có thể kiểm soát được những yếu tố ảnh hưởng tích cực và tiêu cực đến chất lượng cuộc sống, “Khung phát triển sinh học“ này có thể giúp định hướng các mục tiêu cho việc đề xuất các chính sách và dịch vụ cho trẻ em và gia đình hiệu quả hơn. Từ sơ đồ trên cho thấy:

- Những trải nghiệm tích cực đặt nền móng cho sự phát triển lành mạnh, ngược lại những trải nghiệm bất lợi (các stress độc hại) có thể làm suy yếu nền tảng đó. Môi trường với các mối quan hệ lành mạnh trong đó trẻ sống và phát triển bao gồm cả các thành viên trong gia đình và ngoài gia đình và bao gồm sự nuôi dưỡng, chăm sóc, dạy dỗ đáp ứng kịp thời, liên tục và nhất quán; không có sự đối xử bạo hành, thiếu trách nhiệm. Các môi trường vật lí, hóa học, xây dựng trong đó trẻ phát triển cần được bảo vệ từ sự phơi nhiễm các chất độc thần kinh, chẳng hạn như thủy ngân, chì, thuốc trừ sâu; và cần có các biện pháp bảo vệ an toàn chống lại thương tích cho trẻ, chẳng hạn như phương tiện giao thông an toàn, xây dựng khu phố an toàn, trường học an toàn, sân chơi phù hợp, và có các dịch vụ hỗ trợ xã hội. Dinh dưỡng liên quan đến sự sẵn có và khả năng tài chính để có thể mua các thực phẩm có lợi cho sức khỏe; kiến thức hiểu biết của cha mẹ và người nuôi dạy trẻ để lên kế hoạch thực đơn bữa ăn cho trẻ em đảm bảo đủ lượng chất dinh dưỡng cần thiết, và có các biện pháp can thiệp hiệu quả để giải quyết vấn đề calo dư thừa và bệnh béo phì sớm gia tăng hiện nay.

- Những trải nghiệm của trẻ em trong từng lĩnh vực nói trên có liên quan với yếu tố di truyền và nó có thể giúp cơ thể non yếu của trẻ có sự thích nghi sinh lý (phát triển khỏe mạnh) hoặc làm gián đoạn sự phát triển. Nói cách khác, cả yếu tố gen di truyền và những trải nghiệm sớm của đứa trẻ trong năm đầu của cuộc sống có tác động lẫn nhau ảnh hưởng đến sự phát triển lành mạnh hay những khuyết tật về sức khỏe thể chất và tâm thần của trẻ ngay từ giai đoạn trước khi sinh. Nghiên cứu cho thấy những kinh nghiệm đầu đời của đứa trẻ có thể để lại “Tín hiệu hóa học - Chemical Signature” trên những gen và quyết định các gen đó được “bật” hoặc “tắt”. Điều này được biết như là "sự thích ứng biểu sinh – epigenetic adaptation", và nó định hướng cho bộ não và cơ thể của trẻ phát triển như thế nào. Quá trình này là cơ chế sinh học qua đó môi trường của các mối quan hệ, vật lý, hóa học, môi trường xây dựng và chế độ dinh dưỡng tạo ra những sự thích nghi sinh lý hoặc những sự gián đoạn mà có thể ảnh hưởng đến cuộc sống con người (cơ chế di truyền biểu sinh, epigenetics).

- Có nhiều yếu tố ảnh hưởng tích cực hoặc bất lợi có thể làm suy yếu cấu trúc của bộ não đang phát triển và các hệ thống sinh học khác. Những yếu tố bất lợi có thể xuất hiện ngay từ thời kỳ mẹ mang thai, trong quá trình chuyển dạ, sau khi đứa trẻ lọt lòng mẹ, và trong suốt thời kỳ thơ ấu của con người. Những trải nghiệm sớm đầu đời bất lợi xảy ra trong “thời kỳ nhạy cảm” của bộ não hoặc hệ thống cơ quan khác đang phát triển sẽ có thể gây ra những hậu quả là những khuyết tật về nhận thức và thể chất của trẻ (ví dụ khuyết tật ở sơ sinh liên quan đến nghiện rượu của mẹ khi mang thai); hoặc gây ra những ảnh hưởng tích lũy dần dần làm rối loạn sinh lý bởi những stress lặp đi lặp lại khi trẻ bị lạm dụng, bỏ bê, hoặc bị bạo hành, đặc biệt là khi có thêm những căng thẳng hàng ngày về khó khăn kinh tế của gia đình. Cơ chế sinh học này có liên quan đến hệ thống đáp ứng stress của cơ thể. Tuy nhiên nếu trẻ nhận đươc các mối quan hệ ổn định với người chăm sóc nuôi dạy thì sẽ trẻ có khả năng phục hồi nhanh chóng (Resilience) vượt qua những hoàn cảnh bất lợi có thể làm suy yếu cấu trúc của bộ não đang phát triển và các hệ thống sinh học khác.

- Khi các ảnh hưởng sớm có các hệ thống sinh lý đáp ứng tích cực thì cơ thể sẽ thích nghi và khỏe mạnh. Ngược lại, với các ảnh hưởng bất lợi thì các hệ thống có thể bị rối loạn chức năng, dẫn đến suy giảm khả năng học tập, có những hành vi tiêu cực, bệnh tật, khuyết tật, và tuổi thọ ngắn ngủi. Nói cách khác, trẻ em sống trong môi trường có lợi cho sức khỏe và có các trải nghiệm sớm tích cực sẽ có xu hướng tiếp tục hoàn thành các năm học và có công việc được trả lương cao hơn, sống lối sống lành mạnh, và sống lâu, khỏe mạnh. Ngược lại, trẻ em có những trải nghiệm sớm bất lợi trong cuộc sống không có sự hỗ trợ kịp thời phù hợp từ người chăm sóc sẽ có thể phải bỏ học sớm hơn, thu nhập thấp hơn, phụ thuộc nhiều hơn vào trợ cấp xã hội, có các hành vi không lành mạnh, và có cuộc sống ngắn hơn, ốm yếu.

Như vậy Khung phát triển sinh học làm sáng tỏ tận gốc sự phát triển của thời kỳ mầm non ảnh hưởng đến các kết quả trong học tập, hành vi, và cả sức khỏe thể chất và tinh thần trong cả đời người. Nó góp phần cung cấp những minh chứng để thúc đẩy việc xây dựng các chính sách phối hợp, lồng ghép và các thực hành phù hợp với sự phát triển cho trẻ thơ, và thúc đẩy những sự đầu tư khôn ngoan cho giáo dục bắt đầu từ giáo dục sớm và giáo dục mầm non.

Tóm tắt những điểm cốt lõi về phát triển trẻ:

Kinh nghiệm ban đầu trong cuộc sống xây dựng kiến trúc não bộ, với các mạch đơn giản hình thành đầu tiên và các mạch phức tạp hơn xây dựng trên nền tảng đó.
Trẻ em phát triển trong một môi trường của các mối quan hệ bắt đầu trong gia đình nhưng cũng liên quan đến những người chăm sóc khác. Sự phát triển trẻ được thúc đẩy bởi quá trình tương hỗ “Phục vụ và Trả lại”, trong đó trẻ nhỏ thể hiện nhu cầu tương tác và người lớn đáp ứng lại một cách tích cực, và ngược lại. “Phục vụ và Trả lại” hoạt động như một trò chơi tennis hoặc bóng chuyền giữa trẻ em và người chăm sóc có ảnh hưởng lớn đến kiến trúc não.
Các Gen và môi trường tương tác xác định nên kiến trúc của não bộ. Tuy gen đóng một vai trò to lớn trong sự hình thành tính trạng và mọi hoạt động của sinh vật, nhưng tác động của môi trường bên ngoài và cả những trải nghiệm cũng có vai trò rất quan trọng, thậm chí ảnh hưởng đến kết quả sau cùng của biểu hiện tính trạng. Chẳng hạn, các gen cùng quy định chiều cao của một người, nhưng chế độ dinh dưỡng, luyện tập của người đó cũng có ảnh hưởng không nhỏ đến sự thay đổi chiều cao.
Năng lực nhận thức, cảm xúc và xã hội không thể tách rời mà chúng đan xen vào nhau, và việc học tập, hành vi, và cả sức khỏe thể chất và tinh thần có liên quan với nhau chặt chẽ trong suốt cuộc đời.
Căng thẳng gây độc hại ảnh hưởng tiêu cực lâu dài đến học tập, hành vi và sức khỏe thể chất và tinh thần.
Độ dẻo của não và khả năng thay đổi hành vi giảm theo thời gian, do đó, đầu tư sớm sẽ đem lại kết quả tốt hơn và ít tốn kém hơn cho các cá nhân và xã hội, hơn là cố gắng sửa chữa chúng sau này.

Bài học rút ra từ nghiên cứu sự phát triển não bộ trẻ em:

Sự phát triển trẻ xoay quanh sự tương tác giữa tự nhiên (nature, di truyền) và nuôi dưỡng (nurture, ảnh hưởng của các yếu tố bên ngoài).
Giáo dục sớm có tác động lâu dài đến sự phát triển, khả năng học hỏi, và khả năng điều chỉnh cảm xúc tình cảm.
Bộ não con người có khả năng thay đổi đáng kể, nhưng tác động đúng thời điểm là rất quan trọng.
Có những thời điểm bộ não trẻ đang phát triển bị ảnh hưởng nghiêm trọng và để lại di chứng lâu dài do những tác động tiêu cực có hại, hoặc do thiếu vắng sự kích thích đúng đắn phù hợp.

Có nhiều bằng chứng đáng kể về hiệu quả của can thiệp sớm đối với cá nhân và xã hội. Những nghiên cứu về hiệu quả của các khoản đầu tư vào thời thơ ấu đã minh chứng cho lý do tại sao sự phát triển của trẻ, đặc biệt là từ khi sinh ra đến 5 năm đầu đời là nền tảng cho một xã hội thịnh vượng và bền vững.

II. Ứng dụng trong chăm sóc, giáo dục sớm trẻ thơ

Các nguyên tắc cơ bản của khoa học thần kinh chỉ ra rằng can thiệp phòng ngừa sớm sẽ hiệu quả hơn và mang lại kết quả thuận lợi hơn so với việc khắc phục hậu quả sau này trong cuộc sống.

Thực hiện cách tiếp cận cân bằng để phát triển cảm xúc, xã hội, nhận thức và ngôn ngữ sẽ đem lại sự chuẩn bị tốt nhất cho tất cả trẻ em để thành công ở trường học và sau này ở nơi làm việc và cuộc sống trong cộng đồng.
Các quan hệ hỗ trợ và trải nghiệm học tích cực bắt đầu tại gia đình, nhưng cũng có thể được cung cấp thông qua một loạt các dịch vụ có chất lượng với các yếu tố hiệu quả đã được chứng minh. Bộ não của trẻ sơ sinh cần có các quan hệ ổn định, quan hệ tương tác với người lớn - bất cứ cách nào hoặc bất cứ nơi nào chúng được cung cấp đều có lợi cho sự phát triển trí não khỏe mạnh.

Khoa học chứng minh rõ ràng rằng, trong những tình huống có khả năng gây căng thẳng độc hại, hãy can thiệp sớm nhất khi có thể là rất quan trọng để đạt được kết quả tốt nhất. Đối với trẻ em bị căng thẳng độc hại, cần có các can thiệp sớm chuyên biệt nhằm vào nguyên nhân gây ra căng thẳng và bảo vệ trẻ khỏi các hậu quả.

1) Tại sao học sớm lại quan trọng?

Mặc dù nền tảng của việc học rất sớm xuất hiện từ trong bụng mẹ, nhưng trẻ sơ sinh có hiểu biết và học hỏi nhiều hơn khi bước ra thế giới bên ngoài. Trẻ sinh ra đã bắt đầu quá trình học tập và học mọi thứ khi hòa nhập với thế giới xung quanh.Theo thời gian, cơ thể trẻ dần hoàn thiện và phát triển đầy đủ các khả năng của bản thân. Tuy nhiên, có một điều kinh ngạc là cùng với quá trình ấy, không ít những khả năng kì diệu của trẻ sẽ biến mất… Đây là lí do vì sao cha mẹ tranh thủ giai đoạn sơ sinh của con để cho bé phát triển tối đa những khả năng này.

Chúng ta có thể nghĩ việc học của trẻ tại thời điểm này là nhỏ bé không đáng kể, nhưng đối với trẻ sơ sinh đó là những bước quan trọng trong quá trình học tập của họ. Ví dụ, khi từ bệnh viện hay nhà hộ sinh về sống ở nhà, trẻ sẽ học về những âm thanh, mùi hương hoa và những thứ mà trẻ nhìn thấy xung quanh. Trẻ sẽ học cách khi ngủ một mình trong chiếc nôi hoặc cũi, cảm giác tấm chăn mềm mại thế nào, tiếng bước chân của mẹ, tiếng ồn xung quanh và cảm giác khi được mẹ ôm ấp cho bú hoặc thay tã... Trong vài tháng đầu tiên, trẻ sơ sinh sẽ quan tâm đến những đồ vật mới đặt gần chúng, vì vậy những đồ chơi chuyển động và an toàn treo trên cũi hoặc cho trẻ chơi đều tốt. Những đồ chơi nhiều màu sắc và thú vị sẽ thu hút sự chú ý của trẻ và trẻ sẽ cẩn thận nghiên cứu nó bằng mắt hoặc lắng nghe những âm thanh phát ra. Những dấu hiệu quan trọng khác của việc học tập cũng diễn ra ở mức độ cảm xúc. Trẻ sẽ học cách mẹ đáp ứng các nhu cầu của mình, được mẹ mỉm cười và học cách cười trở lại, học làm xấu hoặc thè lưỡi ra. Tương tác với con của người mẹ tại thời điểm này thực sự là quan trọng, vì nó không chỉ hỗ trợ quá trình gắn bó mẹ - con, mà đây cũng là cơ hội học của trẻ. Vì vậy cha mẹ hãy làm tất cả những gì có thể cho con của mình, và đặt trẻ ở một vị trí tốt cho việc học tập trong tương lai.

2) Hướng dẫn chung về chăm sóc bộ não của trẻ nhỏ hàng ngày

Từ các nghiên cứu và những minh chứng khoa học về sự phát triển trí não sớm và sự sẵn sàng của trường học, các nhà giáo dục đã đưa ra những hướng dẫn rộng rãi về chăm sóc trẻ nhỏ:

Đảm bảo sức khoẻ, an toàn và dinh dưỡng tốt: quan tâm chăm sóc trẻ từ trước sinh, nuôi con bằng sữa mẹ, đảm bảo trẻ được khám sức khoẻ định kỳ và chủng ngừa kịp thời, đảm bảo an toàn nơi trẻ em chơi, khi cho trẻ ngồi trên các phương tiện giao thông.
Phát triển mối quan hệ ấm áp và quan tâm đối với trẻ: luôn chứng tỏ sự quan tâm sâu sắc đến trẻ, thể hiện niềm vui đối với trẻ, giúp trẻ cảm thấy ấm áp và an toàn.
Đáp lại các cử chỉ điệu bộ và ý muốn của trẻ: chú ý đến nhịp điệu và tâm trạng, ngay cả trong những ngày đầu tiên và tuần đầu của cuộc đời. Đáp lại trẻ khi chúng buồn cũng như khi trẻ vui vẻ hạnh phúc. Cố gắng hiểu những gì trẻ đang cảm nhận, những gì trẻ muốn nói với bạn (bằng lời nói hoặc hành động), và những gì trẻ đang cố gắng làm. Bế bồng và vuốt ve trẻ; chơi với trẻ theo cách cho phép bạn theo dõi sự dẫn dắt của trẻ. Di chuyển khi trẻ muốn chơi, và dừng khi trẻ đủ kích thích.
Nhận ra rằng mỗi đứa trẻ là một cá thể duy nhất. Từ khi sinh ra trẻ em có các tính khí khác nhau, chúng phát triển theo tốc độ riêng, và tốc độ này thay đổi khi trẻ lớn lên.

3) Một số việc làm cụ thể nuôi dưỡng bộ não của trẻ

Chăm sóc bằng tình thương dạt dào: Nếu đứa trẻ được nuôi dưỡng trong môi trường đầy tình yêu thương thì chúng sẽ học được cách yêu. Trẻ em bị bỏ rơi hoặc không được dạy dỗ thì tất cả các vùng của não sẽ không phát triển một cách đầy đủ.
Vuốt ve trẻ: Trong các nghiên cứu về trẻ sơ sinh cho thấy rằng trẻ sinh non được massage ba ngày một lần, mỗi lần 15 phút giúp trẻ tăng cân, lanh lợi hơn và ít khóc đi. Những đứa trẻ này rời bệnh viện sớm hơn so với những trẻ không được massage. Vuốt ve âu yếm, bế, ôm chặt trẻ cũng làm cho trẻ em cảm thấy an toàn, hình thành mối quan hệ gắn bó với người chăm sóc và tiếp tục sự phát triển lành mạnh của họ.
Chú ý đến tai nghe và ngôn ngữ của trẻ: Sự lặp đi lặp lại sẽ tạo ra các kết nối thần kinh. Nói chuyện với trẻ sẽ giúp trẻ sớm tập nói. Gọi tên những việc bạn đang làm, gọi tên từng đồ vật, chỉ và biểu lộ tình cảm trên khuôn mặt của bạn.Trẻ nhỏ học hai thứ tiếng dễ dàng hơn so với người lớn. Ví dụ: trẻ có bố mẹ nói tiếng Tây Ban Nha và tiếng Anh sẽ tạo ra hai sơ đồ trên não và sử dụng được cả hai ngôn ngữ này vì những vùng ngôn ngữ của não đã được kích thích ngay từ thời thơ ấu. Nhiễm trùng tai ở trẻ nhỏ có thể làm chậm sự phát triển ngôn ngữ vì trẻ không thể nghe rõ tiếng người nói.
Quan sát trẻ 2 đến 4 tháng tuổi khi trẻ nhìn thế giới xung quanh: Quan sát khả năng của 2 mắt để đảm bảo trẻ có thể nhìn được màu sắc, khuôn mặt và hình dạng xung quanh trẻ. Thị giác tiếp tục phát triển đến 8 tháng tuổi.
Dạy trẻ mọi lúc mọi nơi, tìm kiếm những khoảng khắc có thể dạy trẻ: Mỗi ngày nên dạy trẻ một điều mới. Khi bạn mặc áo quần cho trẻ, bạn hãy gọi tên các loại áo quần, màu sắc của chúng và đếm. Khi bạn chuẩn bị bữa ăn, hãy cho trẻ chơi với đồ chơi nấu ăn, gọi tên các thực phẩm, màu sắc của chúng và đong đếm. Khi có thể, bạn gọi tên những vật nào giống nhau/khác nhau, vật nào to hơn/nhỏ hơn, thức ăn nóng/ lạnh. Khi bạn cho trẻ ngồi trên xe đi chơi, hãy chỉ cho trẻ thấy những sự vật xung quanh như cây cối, xe đạp, xe máy, ô tô, biển báo, tín hiệu giao thông,… Những điều bạn làm hàng ngày cung cấp các cửa sổ học tập cho trẻ em.
Âm nhạc: Sử dụng âm nhạcgiúp trẻ phát triển tâm hồn và trí tuệ, với trẻ nhỏ là một cách để trao yêu thương và nhận lại tình yêu. Cảm thụ âm nhạc qua nghe âm thanh và các giai điệu có lời, không lời; chơi, hát, vận động sáng tạo theo nhạc … cũng sẽ kích hoạt các kết nối mới trong não. Cho trẻ nghe những âm thanh âm nhạc có tính phức tạp như nhạc Mozart thì sẽ đồng thời phát triển những vùng não liên quan đến logic toán học và không gian.
Vận động: Trẻ em ngay khi sinh ra cần nhiều cơ hội để vận động. Ngoài lợi ích sức khỏe, tăng cường thể lực, chống béo phì; vận động còn hỗ trợ não bộ trẻ hoạt động hiệu quả, tăng liên kết thần kinh, phát triển trí thông minh. Cần cho trẻ tham gia vận động thô, vận động tinh phù hợp với độ tuổi và an toàn ngay khi trẻ chào đời. Ở tuổi mẫu giáo, hãy cho trẻ tham gia các hoạt động như leo trèo, bơi lội, yoga, aerobic, chạy, di chuyển nhanh và chậm, chơi ở các khu vực cứng và mềm, vẽ nặn với các chất liệu khác nhau như đất sét và bột màu.
Sờ, cảm nhận, ngửi, nghe và nhìn: Là các loại hoạt động cảm giác có lợi cho sự phát triển của não. 5 giác quan thực thể gồm thính giác, thị giác, xúc giác, vị giác và khứu giác là các cửa số cơ hội giúp trẻ có thể học sớm. Việc kích thích trí thông minh đa giác quan sẽ tạo ra các kết nối mới, kích hoạt sự tương tác giữa các tế bào não đang phát triển nhằm khơi dậy khả năng phát triển trí tuệ của trẻ. Khoảng 95% của tất cả các thông tin được tiếp nhận thông qua nhìn, sờ và nghe (thị giác, xúc giác và thính giác).
Đọc sách và đọc to với trẻ hàng ngày: Một trong những điều quan trọng nhất có thể được thực hiện để tăng cường sự phát triển của não là mỗi ngày phải đọc sách to tiếng với trẻ.
Phát triển hành vi mong muốn ở trẻ em: Trẻ em sẽ học những hành vi của người lớn xung quanh. Nếu người lớn nói to thì trẻ em có thể nói to, nếu người lớn tiếp xúc nhẹ nhàng âu yếm, trẻ sẽ học cách như vậy. Nếu trẻ thấy người lớn kiên nhẫn tìm kiếm các giải pháp để giải quyết vấn đề, thì trẻ sẽ thấy rằng học tập là một quá trình có nhiều bước do đó cần kiên trì. Như vậy người lớn phải luôn là tấm gương cho trẻ học theo.
Cho con bú mẹ và cung cấp dinh dưỡng hợp lý: Cung cấp nhiều loại thực phẩm bổ dưỡng và thực hiện thực đơn và khẩu phần theo tháp dinh dưỡng phù hợp độ tuổi. Xây dựng chế độ sinh hoạt hàng ngày giúp trẻ cảm thấy an toàn và đi vào nề nếp.

Tài liệu tham khảo

Brain Architecture: http://developingchild.harvard.edu/science/key-concepts/brain-architecture/

A Decade of Science Informing Policy: The Story of the National Scientific Council on the Developing Child. WWW.DEVELOPINGCHILD.NET
The Science of Early Childhood Development and the Working Paper series from the National Scientific Council on the Developing Child.

www.developingchild.harvard.edu/library/

James J. Heckman (2012): Invest in Early Childhood Development: Reduce Deficits, Strengthen the Economy. https://heckmanequation.org/resource/invest-in-early-childhood-development-reduce-deficits-strengthen-the-economy/
Baby’s Brain Begins Now: Conception to Age
3. http://www.urbanchildinstitute.org/why-0 - 3/baby-and-brain
https://www.telethonkids.org.au/our-research/research-topics/breastfeeding/

{"id" :6507557, "type_config_slider" :{"config_slider":{"pagination":[],"navigation":{"nextEl":".swiper-button-next","prevEl":".swiper-button-prev"},"effect":"slide","spaceBetween":20,"autoplay":{"delay":3000},"lazy":true,"slidesPerView":2,"loop":true,"allowTouchMove":true,"speed":300,"slidesPerColumn":1,"cubeEffect":{"shadow":true,"slideShadows":true,"shadowOffset":20,"shadowScale":0.939999999999999946709294817992486059665679931640625},"coverflowEffect":{"ronate":50,"stretch":0,"depth":100,"modifier":1,"slideShadows":true},"flipEffect":{"rotate":30,"slideShadows":false},"fadeEffect":{"crossFade":true},"slidesPerGroup":1},"config_slider_thumb":{"slidesPerView":4,"spaceBetween":10,"speed":300,"freeMode":true,"allowTouchMove":false,"watchSlidesVisibility":true,"watchSlidesProgress":true},"is_used_thumb":false,"is_used_pagi":false,"is_used_nav":true,"is_used_nav_thumb":false,"is_used_pagi_thumb":false,"auto_calc_height_item":1,"icon":{"nextEl":"fas fa-arrow-right","prevEl":"fas fa-arrow-left"},"responsive":{"1024":[],"768px":{"icon":{"nextEl":"fas fa-arrow-right","prevEl":"fas fa-arrow-left"},"config_slider_thumb":{"slidesPerView":4,"spaceBetween":10,"speed":300,"freeMode":true,"allowTouchMove":false,"watchSlidesVisibility":true,"watchSlidesProgress":true},"config_slider":{"spaceBetween":20,"autoplay":true,"lazy":true,"slidesPerView":2,"loop":true,"allowTouchMove":true,"speed":300,"slidesPerColumn":1,"pagination":[],"navigation":{"nextEl":".swiper-button-next","prevEl":".swiper-button-prev"},"effect":"slide","cubeEffect":{"shadow":true,"slideShadows":true,"shadowOffset":20,"shadowScale":0.939999999999999946709294817992486059665679931640625},"coverflowEffect":{"ronate":50,"stretch":0,"depth":100,"modifier":1,"slideShadows":true},"flipEffect":{"rotate":30,"slideShadows":false},"fadeEffect":{"crossFade":true},"slidesPerGroup":1}},"640px":[],"480px":{"icon":{"nextEl":"fas fa-arrow-right","prevEl":"fas fa-arrow-left"},"config_slider_thumb":{"slidesPerView":4,"spaceBetween":10,"speed":300,"freeMode":true,"allowTouchMove":false,"watchSlidesVisibility":true,"watchSlidesProgress":true},"config_slider":{"spaceBetween":30,"autoplay":true,"lazy":true,"slidesPerView":1,"loop":true,"allowTouchMove":true,"speed":300,"slidesPerColumn":1,"pagination":[],"navigation":{"nextEl":".swiper-button-next","prevEl":".swiper-button-prev"},"effect":"slide","cubeEffect":{"shadow":true,"slideShadows":true,"shadowOffset":20,"shadowScale":0.939999999999999946709294817992486059665679931640625},"coverflowEffect":{"ronate":50,"stretch":0,"depth":100,"modifier":1,"slideShadows":true},"flipEffect":{"rotate":30,"slideShadows":false},"fadeEffect":{"crossFade":true},"slidesPerGroup":1}},"375px":[],"320px":[],"1024px":{"icon":{"nextEl":"fas fa-chevron-right","prevEl":"fas fa-chevron-left"},"config_slider_thumb":{"slidesPerView":4,"spaceBetween":10,"speed":300,"freeMode":true,"allowTouchMove":false,"watchSlidesVisibility":true,"watchSlidesProgress":true},"config_slider":{"spaceBetween":30,"autoplay":true,"lazy":true,"slidesPerView":3,"loop":true,"allowTouchMove":true,"speed":300,"slidesPerColumn":1,"pagination":[],"navigation":{"nextEl":".swiper-button-next","prevEl":".swiper-button-prev"},"effect":"slide","cubeEffect":{"shadow":true,"slideShadows":true,"shadowOffset":20,"shadowScale":0.939999999999999946709294817992486059665679931640625},"coverflowEffect":{"ronate":50,"stretch":0,"depth":100,"modifier":1,"slideShadows":true},"flipEffect":{"rotate":30,"slideShadows":false},"fadeEffect":{"crossFade":true},"slidesPerGroup":1}}}}}

VIỆN NGHIÊN CỨU GIÁO DỤC PHÁT TRIỂN TIỀM NĂNG CON NGƯỜI - INSTITUTE OF EDUCATION FOR HUMAN POTENTIAL DEVELOPMENT (IPD) - "Là một tổ chức phi chính phủ Việt Nam, IPD nỗ lực hành động vì một môi trường phát triển thuận lợi cho trẻ em Việt Nam; thúc đẩy việc thực hiện giáo dục sớm đảm bảo trẻ trong độ tuổi này được phát triển toàn diện. góp phần cải tạo nòi giống, bồi dưỡng nhân lực và đào tạo nhân tài cho đất nước"

{"default_contact":"Liên hệ","default_notification":"Thông báo","default_redirect_click":"Nhấn vào đây nếu đợi quá lâu.","default_fullname":"Họ và tên","default_email":"Email","default_address":"Địa chỉ","default_phone":"Điện thoại","default_send":"Gởi đi","default_reset":"Làm lại","default_select_all":"Chọn tất cả","default_captcha":"Mã bảo vệ","default_input_captcha":"Nhập vào mã bảo vệ","default_contact_send_success":"Bạn đã gởi liên hệ thành công","default_contact_send_false":"Bạn đã gởi liên hệ thất bại","default_back_page_home":"Quay về trang chủ","product_sort_name_asc":"Sắp xếp theo tên (A-Z)","product_sort_name_desc":"Sắp xếp theo tên (Z-A)","product_sort_price_asc":"Sắp xếp theo giá (Nhỏ -> Lớn)","product_sort_price_desc":"Sắp xếp theo giá (Lớn -> Nhỏ)","product_sort_price_sale_asc":"Sắp xếp theo khuyến mãi (Không -> Có)","product_sort_price_sale_desc":"Sắp xếp theo khuyến mãi (Có -> không)","key_option_product_discount":"Sản phẩm khuyến mãi","key_option_product_new":"Sản phẩm mới","key_option_product_special":"Sản phẩm đặt biệt","key_option_product_hot":"Sản phẩm Hot","key_option_news_new":"Tin mới","key_option_news_highlight":"Tin nổi bật","key_option_news_special":"Tin đặc biệt","key_option_news_hot":"Tin hot","key_option_classified_news_highlight":"Tin rao nổi bật","default_newsletter_thanks":"Cảm ơn bạn đã đăng ký trên hệ thống của chúng tôi","error_email_exists":"Email đã tồn tại trong hệ thống","error_email_not_exists":"Email không tồn tại trong hệ thống","error_email_invalid":"Địa chỉ email phải đúng cú pháp, ví dụ: info@tenmien.vn!","member_change_info_success":"Thông tin thay đổi thành công.","member_change_info_fail":"Thay đổi thông tin thất bại.","member_change_password_success":"Mật khẩu thay đổi thành công","member_change_password_fail":"Mật khẩu thay đổi thất bại","member_login_success":"Bạn đã đăng nhập thành công","member_register_success":"Đăng ký tài khoản thành công","member_register_fail":"Đăng ký tài khoản thất bại","member_send_password_new_mail_success":"Mật khẩu mới đã gửi về email đăng ký!","member_send_password_new_fail":"Lấy lại mật khẩu thất bại","error_account_not_found":"Không tìm thấy tài khoản trong hệ thống.","error_limit_login":"Bạn đã nhập sai vượt quá số lần quy định. Vui lòng đăng nhập lại sau:","error_username_required":"Bạn vui lòng nhập tên truy cập","error_username_not_exists":"Tên truy cập không tồn tại.","error_username_space":"Tên truy cập không được chứa khoảng trắng","error_username_exists":"Tên truy cập đã tồn tại","error_account_block":"Tài khoản đã bị khóa","error_password_not_exists":"Mật khẩu bạn nhập không chính xác.","error_password_required":"Bạn vui lòng nhập mật khẩu","error_password_not_regex":"Mật khẩu phải chứa ít nhất 6 ký tự. Bao gồm chữ in hoa, chữ thường và số.","error_password_old_required":"Nhập vào mật khẩu hiện tại của bạn","error_password_old_invalid":"Mật khẩu cũ không đúng","error_password_confirm_invalid":"Mật khẩu phải chứa ít nhất 6 ký tự. Bao gồm chữ in hoa, chữ thường và số.","error_register_is_login":"Bạn đã đăng nhập vào hệ thống. Vui lòng đăng xuất để thực hiện tính năng này","page_login":"Đăng nhập","error_fullname_required":"Bạn vui lòng nhập họ tên","error_fullname_max_length":"Họ tên Không vượt quá 55 ký tự","error_address_max_length":"Địa chỉ không vượt quá 150 ký tự","error_email_required":"Bạn vui lòng nhập email","error_content_required":"Bạn vui lòng nhập nội dung","error_content_max_length":"Nội dung gửi không được vượt quá 5000 ký tự","error_phone_required":"Bạn vui lòng nhập số điện thoại","error_phone_syntax":"Số điện thoại phải đủ 8 số hoặc lớn hơn, ví dụ: 19009477, 0967897890, 0286253737, ...","error_phone_exists":"Số điện thoại đã tồn tại trong hệ thống","error_captcha_required":"Bạn vui lòng nhập mã bảo vệ","error_captcha_invalid":"Mã bảo vệ không đúng","error_token_csrf_invalid":"Token không hợp lệ","time_invalid":"Thời gian không hợp lệ","forms_required":"Trường này là bắt buộc","forms_send_success":"Bạn đã gửi thông tin đăng ký thành công","forms_send_false":"Bạn đã gửi thông tin đăng ký thất bại","forms_undefined":"Không xác định được biểu mẫu","authentication_otp":"Xác thực OTP","authentication_otp_note":"Vui lòng kiểm tra điện thoại để lấy mã Xác thực.","error_limit_send_authentication_phone":"Quý khách đã đạt đến giới hạn xác thực số điện thoại.","error_time_resend_authentication_phone":"Chưa đến thời gian gửi lại.","send_code_otp_success":"Gửi mã OTP thành công","send_code_otp_error":"Gửi mã OTP thất bại","authentication_phone":"Xác thực số điện thoại","authentication_enter_code":"Nhập mã xác thực","authentication":"Xác thực","authentication_phone_re_send":"Gửi lại","authentication_phone_success":"Xác thực điện thoại thành công","verify_success":"Xác minh thành công","titile_authentication_phone_success":"Xác thực thành công","authentication_phone_error":"Xác thực điện thoại thất bại","warning_custom_no_authentication_phone":"Quý khách chưa xác thực số điện thoại","warning_phone_number_you_have_verified":"Số điện thoại của bạn đã xác minh","error_customer_access_page_here":"Quý khách chưa được truy cập trang này","skip_authenction":"Bỏ qua xác thực","error_enter_phone_invalid":"Khách hàng vui lòng nhập số điện thoại hợp lệ","error_info_invalid":"Thông tin không hợp lệ","error_code_verify_required":"Vui lòng nhập mã xác thực OTP","save_info_failed":"Lưu thông tin thất bại","save_info_success":"Lưu thông tin thành công","news":"Tin Tức","back_to_home":"Quay lại trang chủ","content_404":"Xin lỗi! Trang bạn đang tìm kiếm không tồn tại.","mail_welcome":"Xin chào: Anh\/Chị","best_regards":"Trân trọng,","admin_website":"Ban quản trị","lost_password_subject":"Yêu cầu mật khẩu mới cho tài khoản!","lost_password_info":"Chúng tôi vừa nhận được yêu cầu khôi phục mật khẩu từ phía bạn. Vui lòng nhấn vào","lost_password_link":"đường dẫn","lost_password_active":"sau để kích hoạt mật khẩu mới.","news_password":"Mật khẩu mới:","account":"Tài khoản:","lost_password_contact":"Nếu Anh\/chị có bất kỳ câu hỏi nào, xin liên hệ với chúng tôi qua mail","product":"Sản phẩm","service":"Dịch vụ","onepay_cart":"Hệ thống sẽ chuyển qua cổng thanh toán OnePay.vn","product_payment_onepay":"Thanh toán OnePay","product_payment_onepay_atm":"OnePay cổng nội địa","product_payment_onepay_int":"OnePay cổng quốc tế","napas_cart":"Hệ thống sẽ chuyển qua cổng thanh toán Napas","product_payment_napas":"Thanh toán NaPas","product_payment_napas_atm":"Thanh toán NaPas nội địa","product_payment_napas_int":"Thanh toán NaPas quốc tế","product_payment_sacombank":"Thanh toán qua Sacombank","paypal_cart":"Hệ thống sẽ chuyển qua cổng thanh toán Paypal.com","product_payment_paypal":"Thanh toán PayPal","error_money_limit":"Số tiền lớn hơn mức cho phép của Paypal vui lòng chọn phương thức thanh toán khác","cart_paypal_express":"Hệ thống sẽ chuyển qua cổng thanh toán Paypal Express","vnpay_cart":"Hệ thống sẽ chuyển qua cổng thanh toán Vnpayment.vn","product_payment_vnpay":"Thanh toán VNPAY","zalopay_cart":"Hệ thống sẽ chuyển qua cổng thanh toán ZaloPay","product_payment_zalopay":"Thanh toán ZaloPay","product_payment_zalopay_app":"Thanh toán qua ví ZaloPay","product_payment_zalopay_atm":"Thanh toán ZaloPay cổng ATM","product_payment_zalopay_int":"Thanh toán ZaloPay cổng Visa\/MasterCard","error_zalopay_create_url_fail":"Tạo thanh toán qua ZaloPay thất bại. Vui lòng kiểm tra lại thông tin đơn hàng khi thanh toán.","zalopay_create_url_error":"ZaloPay tạo đơn hàng thất bại.","error_zalopay_payment_int":"Số tiền tối thiểu thanh toán qua cổng ZaloPay là 10.000đ","momo_cart":"Hệ thống sẽ chuyển qua cổng thanh toán MoMo","product_payment_momo":"Thanh toán qua ví MoMo","error_momo_create_url_fail":"Tạo thanh toán qua MoMo thất bại. Vui lòng kiểm tra lại thông tin đơn hàng khi thanh toán.","momo_create_url_error":"MoMo tạo đơn hàng thất bại.","error_momo_payment":"Số tiền tối thiểu thanh toán qua cổng MoMo là 1000đ","addon_video_relate":"Video liên quan","addon_video_empty":"Không có video thuộc chủ đề này","addon_video_error_notfound":"Không tìm thấy video trên hệ thống"}

{"id":579421,"name":"Đặc điểm phát triển não bộ trẻ em và ứng dụng trong giáo dục trẻ từ sớm - TS. NGUYỄN THỊ MAI CHI","desc":"Những tiến bộ trong nghi&ecirc;n cứu về sinh học, thần kinh v&agrave; khoa học ph&aacute;t triển trẻ em tr&ecirc;n thế giới đ&atilde; cung cấp những hiểu biết s&acirc;u sắc hơn về bộ n&atilde;o trẻ em, về lợi &iacute;ch của ph&aacute;t triển tr&iacute; n&atilde;o sớm v&agrave; c&oacute; thể gi&uacute;p cải thiện ch&iacute;nh s&aacute;ch v&agrave; thực tiễn hiện c&oacute;, cũng như những c&aacute;ch nghĩ mới về giải ph&aacute;p ph&aacute;t triển nguồn nh&acirc;n lực chất lượng cao trong Thế kỷ 21.&nbsp;<\/span><\/i><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<meta charset=\"utf-8\" \/><\/p>\n","content":"I. C&aacute;c đặc điểm ph&aacute;t triển của bộ n&atilde;o trẻ em<\/span><\/span><\/span><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n1\/ C&aacute;c kinh nghiệm trong những năm đầu đời định h&igrave;nh cấu tr&uacute;c bộ n&atilde;o: Đ&oacute; l&agrave; qu&aacute; tr&igrave;nh sản sinh ra c&aacute;c kết nối thần kinh v&agrave; tiếp đến l&agrave; hiện tượng cắt tỉa<\/span><\/span><\/span><\/i><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nSự b&ugrave;ng nổ tế b&agrave;o thần kinh v&agrave; sự cắt tỉa l&agrave; hiện tượng b&igrave;nh thường trong qu&aacute; tr&igrave;nh ph&aacute;t triển của bộ n&atilde;o trẻ em, trong đ&oacute; c&aacute;c kết nối kh&ocirc;ng được sử dụng sẽ bị lược bỏ. N&atilde;o của trẻ trải qua giai đoạn s&agrave;ng lọc theo quy luật tự nhi&ecirc;n để ho&agrave;n thiện v&agrave; hoạt động hiệu quả hơn.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<table class=\"Table\" style=\"border-collapse:collapse; border:undefined\">\n\t<tbody>\n\t\t<tr style=\"height:192.0pt\">\n\t\t\t<td style=\"padding:0cm 5.75pt 0cm 5.75pt; height:192.0pt\" valign=\"top\">\n\t\t\t<img height=\"401\" src=\"\/datafiles\/39945\/upload\/images\/image-20230406104851-8.jpeg\" width=\"303\" \/><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t\t<td style=\"padding:0cm 5.75pt 0cm 5.75pt; height:192.0pt\" valign=\"top\">\n\t\t\tMỗi tế b&agrave;o thần kinh phản ứng với k&iacute;ch th&iacute;ch bằng c&aacute;ch ph&aacute;t triển một mạng lưới c&aacute;c nh&aacute;nh dạng như c&agrave;nh c&acirc;y v&agrave; c&aacute;c khớp thần kinh kết nối giữa n&oacute; v&agrave; c&aacute;c tế b&agrave;o xung quanh. Mỗi tế b&agrave;o thần kinh trung b&igrave;nh c&oacute; khoảng 15.000 khớp thần kinh. C&aacute;c mạch nh&aacute;nh thần kinh trở n&ecirc;n phức tạp hơn theo thời gian, với c&aacute;c tầng bậc thứ ba v&agrave; thứ tư xuất hiện v&agrave;o l&uacute;c trẻ được 6 th&aacute;ng tuổi. Sự k&iacute;ch th&iacute;ch m&agrave; n&atilde;o bộ nhận được c&agrave;ng phức tạp th&igrave; c&aacute;c mạng nh&aacute;nh thần kinh kết nối c&agrave;ng trở n&ecirc;n d&agrave;y đặc v&agrave; tinh vi hơn.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t<\/tr>\n\t<\/tbody>\n<\/table>\n\n&nbsp;&nbsp; H&igrave;nh ảnh tế b&agrave;o thần kinh chưa trưởng th&agrave;nh (h&igrave;nh nhỏ) v&agrave; trưởng th&agrave;nh.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/i><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nC&aacute;c kiến tr&uacute;c cơ bản của n&atilde;o bộ trẻ em được x&acirc;y dựng qua một qu&aacute; tr&igrave;nh li&ecirc;n tục từ trước khi sinh v&agrave; tiếp tục đến tuổi trưởng th&agrave;nh. C&aacute;c kết nối thần kinh v&agrave; c&aacute;c kỹ năng đơn giản hơn h&igrave;nh th&agrave;nh đầu ti&ecirc;n, tiếp theo l&agrave; c&aacute;c mạch v&agrave; kỹ năng phức tạp hơn. Trong v&agrave;i năm đầu đời, hơn 1 triệu kết nối thần kinh mới h&igrave;nh th&agrave;nh mỗi gi&acirc;y * (Cập nhật bởi Trung t&acirc;m nghi&ecirc;n cứu Ph&aacute;t triển trẻ em thuộc Đại học Harvard &ndash; Mỹ, th&aacute;ng 4\/2017<\/i>). Sau giai đoạn tăng sinh nhanh ch&oacute;ng n&agrave;y, c&aacute;c kết nối bị giảm qua một qu&aacute; tr&igrave;nh gọi l&agrave; cắt tỉa, cho ph&eacute;p c&aacute;c mạch n&atilde;o hoạt động hiệu quả hơn.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nNhững kinh nghiệm ban đầu ảnh hưởng đến chất lượng kiến tr&uacute;c của n&atilde;o bộ bằng c&aacute;ch x&aacute;c định c&aacute;c mạch n&agrave;o được tăng cường v&agrave; bị cắt tỉa đi do &iacute;t sử dụng. Điều n&agrave;y c&oacute; nghĩa l&agrave; &quot;sử dụng <\/i>n&oacute; hay đ&aacute;nh <\/i>mất n&oacute;!&quot;. <\/b><\/i>Người ta cũng thấy rằng tiềm năng của n&atilde;o bộ sẽ theo quy luật giảm dần, do vậy nếu trẻ nhỏ kh&ocirc;ng được tạo điều kiện học hỏi, k&iacute;ch th&iacute;ch ph&aacute;t triển sớm th&igrave; tiềm năng sẵn c&oacute; của n&atilde;o bộ được ph&aacute;t huy c&agrave;ng &iacute;t.&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nKhi sinh ra, n&atilde;o của trẻ đ&atilde; c&oacute; tất cả c&aacute;c nơron thần kinh m&agrave; n&oacute; cần c&oacute;. K&iacute;ch thước n&atilde;o tăng gấp đ&ocirc;i trong năm đầu ti&ecirc;n, v&agrave; đến ba tuổi đ&atilde; đạt đến 80 phần trăm khối lượng n&atilde;o l&uacute;c trưởng th&agrave;nh. Quan trọng hơn l&agrave; c&aacute;c khớp thần kinh được h&igrave;nh th&agrave;nh với tốc độ nhanh hơn bất kỳ thời điểm n&agrave;o kh&aacute;c, v&agrave; ở tuổi l&ecirc;n ba, n&atilde;o của trẻ c&oacute; c&aacute;c khớp thần kinh nhiều gấp hai lần so với ở tuổi trưởng th&agrave;nh.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<img height=\"347\" src=\"\/datafiles\/39945\/upload\/images\/image-20230406104851-9.jpeg\" width=\"620\" \/><\/p>\n\nH&igrave;nh ảnh mật độ c&aacute;c Xi-n&aacute;p ở c&aacute;c độ tuổi: sơ sinh, 1 th&aacute;ng, 9 th&aacute;ng, 2 tuổi, người trưởng th&agrave;nh<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nNguồn: Adapted from Corel, JL. The postnatal development of the human cerebral cortex. Cambridge, MA: Harvard University Press; 1975.&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/i><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nKhi được sử dụng hay k&iacute;ch th&iacute;ch hoạt động, c&aacute;c tế b&agrave;o n&atilde;o sẽ tăng cường kết nối với nhau qua c&aacute;c khớp thần kinh. Trải nghiệm c&agrave;ng phong ph&uacute;, phức tạp th&igrave; c&agrave;ng sản sinh ra nhiểu kết nối thần kinh, do vậy th&ocirc;ng tin di chuyển trong c&aacute;c v&ugrave;ng n&atilde;o với tốc độ c&agrave;ng nhanh. V&igrave; vậy, c&aacute;ch tốt nhất để bộ n&atilde;o của trẻ được ph&aacute;t triển mạnh mẽ v&agrave; to&agrave;n diện hơn ch&iacute;nh l&agrave; tạo cơ hội cho trẻ được trải nghiệm, được tiếp cận với nhiều lĩnh vực kh&aacute;c nhau trong cuộc sống.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nQu&aacute; tr&igrave;nh cắt tỉa l&agrave; thể hiện của t&iacute;nh mềm dẻo cao của bộ n&atilde;o trẻ, m&agrave; thực tế được minh họa bởi khả năng th&iacute;ch ứng trong c&aacute;c m&ocirc;i trường m&agrave; trẻ được nu&ocirc;i dạy. C&aacute;c thử nghiệm khoa học đ&atilde; dẫn đến l&yacute; thuyết về &quot;c&aacute;c thời kỳ quan trọng&quot;&ndash;<\/i> tức l&agrave; khoảng thời gian x&aacute;c định trong đ&oacute; sự k&iacute;ch th&iacute;ch phải xuất hiện, nếu kh&ocirc;ng th&igrave; cơ hội để ph&aacute;t triển b&igrave;nh thường sẽ bị mất. V&iacute; dụ: Trong một th&iacute; nghiệm cổ điển, m&egrave;o con bị bịt mắt trong một số th&aacute;ng sau khi sinh đ&atilde; kh&ocirc;ng thể nh&igrave;n thấy r&otilde; ngay sau khi miếng bịt mắt được gỡ bỏ. Bộ n&atilde;o của n&oacute; đ&atilde; kh&ocirc;ng c&oacute; cơ hội để ph&aacute;t triển c&aacute;c con đường thần kinh cần thiết để xử l&yacute; th&ocirc;ng tin h&igrave;nh ảnh. Tương tự như vậy, trẻ sơ sinh bị đục thủy tinh thể phải được chữa khỏi trong v&ograve;ng v&agrave;i th&aacute;ng đầu ti&ecirc;n của cuộc sống nếu kh&ocirc;ng thị lực sẽ bị hỏng vĩnh viễn. Trong một nghi&ecirc;n cứu kh&aacute;c, chuột con được đặt v&agrave;o một trong hai m&ocirc;i trường, một m&ocirc;i trường được &quot;l&agrave;m gi&agrave;u&quot; chứa đầy đồ chơi v&agrave; những chướng ngại vật, v&agrave; một m&ocirc;i trường &quot;ngh&egrave;o n&agrave;n&quot; kh&ocirc;ng c&oacute; g&igrave;. Sau 80 ng&agrave;y, những con chuột đ&atilde; được k&iacute;ch th&iacute;ch th&igrave; c&oacute; bộ n&atilde;o với vỏ n&atilde;o nặng hơn (một phần của n&atilde;o bộ điều khiển tr&iacute; nhớ v&agrave; nhận thức), c&aacute;c tế b&agrave;o thần kinh lớn hơn, v&agrave; mạng lưới đu&ocirc;i gai phức tạp hơn. Như vậy người ta thấy kh&ocirc;ng c&oacute; g&igrave; tai hại cho sự ph&aacute;t triển n&atilde;o bộ hơn l&agrave; sự thiếu hụt k&iacute;ch th&iacute;ch. Đồng thời, sự dư thừa c&aacute;c k&iacute;ch th&iacute;ch th&iacute;ch hợp sẽ sản sinh c&aacute;c mạch thần kinh tốt hơn mức trung b&igrave;nh.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nC&ugrave;ng một nguy&ecirc;n tắc như vậy &aacute;p dụng đối với sự ph&aacute;t triển n&atilde;o bộ của người. C&aacute;c nh&agrave; khoa học đ&atilde; ph&aacute;t hiện ra một số khu vực của n&atilde;o bộ lớn hơn v&agrave; ph&aacute;t triển hơn ở trẻ em chơi nhạc cụ so với những trẻ kh&ocirc;ng chơi nhạc cụ. Ch&uacute;ng bao gồm tiểu n&atilde;o, nơi xử l&yacute; nhịp điệu v&agrave; thời gian, v&agrave; thể chai, nơi c&oacute; t&aacute;c dụng như ống dẫn để li&ecirc;n lạc giữa c&aacute;c b&aacute;n cầu n&atilde;o tr&aacute;i v&agrave; n&atilde;o phải - quan trọng đối với c&aacute;c nhạc sĩ phối hợp tay phải v&agrave; tay tr&aacute;i của họ.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nSự ph&aacute;t triển của n&atilde;o trẻ em chịu ảnh hưởng bởi sự tương t&aacute;c của c&aacute;c yếu tố di truyền v&agrave; m&ocirc;i trường. Kinh nghiệm của một đứa trẻ kh&ocirc;ng chỉ x&aacute;c định những th&ocirc;ng tin n&agrave;o đi v&agrave;o n&atilde;o của n&oacute;, m&agrave; c&ograve;n ảnh hưởng đến bộ n&atilde;o của trẻ xử l&yacute; th&ocirc;ng tin như thế n&agrave;o. M&ocirc;i trường sống được xem l&agrave; yếu tố quan trọng gi&uacute;p trẻ ph&aacute;t triển tốt những kỹ năng đầu đời; trong đ&oacute; giao tiếp x&atilde; hội đ&oacute;ng vai tr&ograve;&nbsp;quan trọng gi&uacute;p trẻ ph&aacute;t triển cảm x&uacute;c v&agrave; ng&ocirc;n ngữ. Do vậy c&aacute;ch tiếp x&uacute;c trực tiếp giữa mẹ cha với con c&aacute;i sẽ mang lại hiệu quả cao, đ&uacute;ng với quy luật tự nhi&ecirc;n.&nbsp;<\/i><\/b><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n2\/ Bộ n&atilde;o đựơc x&acirc;y dựng từ dưới l&ecirc;n: C&aacute;c kĩ năng sinh ra c&aacute;c kĩ năng&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/i><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nN&atilde;o bộ của trẻ được x&acirc;y dựng theo kiểu tầng bậc, bắt đầu với c&aacute;c mạch đơn giản v&agrave; sau đ&oacute; tiến đến c&aacute;c mạch phức tạp hơn. C&aacute;c con đường cảm gi&aacute;c về thị gi&aacute;c v&agrave; th&iacute;nh gi&aacute;c cơ bản ph&aacute;t triển đầu ti&ecirc;n, tiếp theo l&agrave; c&aacute;c kỹ năng ng&ocirc;n ngữ sớm v&agrave; c&aacute;c chức năng nhận thức bậc cao hơn. C&aacute;c kết nối sinh s&ocirc;i nảy nở v&agrave; cắt tỉa theo một thứ tự quy định được x&aacute;c định về mặt di truyền, nhưng những trải nghiệm h&agrave;ng ng&agrave;y trong cuộc sống sẽ ảnh hưởng đến sự ph&aacute;t triển mạnh hay yếu của c&aacute;c mạch thần kinh. N&atilde;o bộ kh&ocirc;ng bao giờ l&agrave; một phiến đ&aacute; trắng - tất cả c&aacute;c năng lực mới được x&acirc;y dựng dựa tr&ecirc;n năng lực c&oacute; từ trước (sơ đồ c&aacute;c mạch kết nối thần kinh).&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n&nbsp;<\/p>\n\n<img height=\"628\" src=\"\/datafiles\/39945\/upload\/images\/image-20230406104851-10.png\" width=\"863\" \/><\/p>\n\nNguồn: C.A. Nelson (2000). Credit: Center on the Developing Child<\/span><\/span><\/span><\/span><\/i><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nNhững năm đầu đời l&agrave; giai đoạn hoạt động mạnh nhất để thiết lập c&aacute;c kết nối thần kinh, v&agrave; c&aacute;c kết nối mới c&oacute; thể h&igrave;nh th&agrave;nh trong suốt cuộc đời để thay thế c&aacute;c kết nối bị cắt tỉa. Đ&acirc;y l&agrave; một qu&aacute; tr&igrave;nh ph&aacute;t triển li&ecirc;n tục kh&ocirc;ng bao giờ dừng, n&ecirc;n kh&ocirc;ng thể x&aacute;c định được tỉ lệ phần trăm sự ph&aacute;t triển của n&atilde;o xảy ra ở một độ tuổi n&agrave;o đ&oacute;. Điều quan trọng l&agrave; c&aacute;c kết nối h&igrave;nh th&agrave;nh sớm cung cấp một nền tảng hoặc vững chắc hoặc yếu ớt cho c&aacute;c kết nối h&igrave;nh th&agrave;nh sau n&agrave;y. H&agrave;ng tỉ kết nối giữa c&aacute;c tế b&agrave;o thần kinh tr&ecirc;n khắp c&aacute;c v&ugrave;ng chức năng kh&aacute;c nhau của n&atilde;o cho ph&eacute;p th&ocirc;ng tin truyền đi nhanh ch&oacute;ng.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nNghi&ecirc;n cứu của c&aacute;c nh&agrave; khoa học thuộc Viện nghi&ecirc;n cứu sức khỏe trẻ em Telethon tại Perth (Australia) khẳng định rằng những trẻ sơ sinh được nu&ocirc;i bằng sữa mẹ &iacute;t nhất trong s&aacute;u th&aacute;ng đầu đời, được y&ecirc;u thương, tương t&aacute;c qua lại, đ&aacute;p ứng kịp thời c&aacute;c nhu cầu một c&aacute;ch t&iacute;ch cực&hellip;c&oacute; sự ph&aacute;t triển tr&iacute; n&atilde;o tốt hơn v&agrave; khỏe mạnh hơn trẻ được&nbsp;&#39;&#39;nu&ocirc;i bộ&#39;&#39;<\/i>. <\/b>C&aacute;c nh&agrave; nghi&ecirc;n cứu cũng kh&aacute;m ph&aacute; ra rằng, tiểu n&atilde;o<\/i> - v&ugrave;ng n&atilde;o c&oacute; li&ecirc;n quan đến việc kiểm so&aacute;t vận động, c&oacute; tốc độ ph&aacute;t triển nhanh nhất, gấp đ&ocirc;i k&iacute;ch thước ban đầu sau 90 ng&agrave;y. V&ugrave;ng n&atilde;o ph&aacute;t triển chậm nhất đo được l&agrave;&nbsp;v&ugrave;ng hồi hải m&atilde; (hippocampus)<\/i>, một cấu tr&uacute;c đ&oacute;ng vai tr&ograve; quan trọng trong qu&aacute; tr&igrave;nh ghi nhớ v&agrave; h&igrave;nh th&agrave;nh c&aacute;c k&yacute; ức. Kh&aacute;c biệt tr&ecirc;n phản &aacute;nh tầm quan trọng của c&aacute;c kỹ năng ph&aacute;t triển từ thấp l&ecirc;n cao ở n&atilde;o trẻ.&quot;Sự di chuyển hợp l&yacute; của c&aacute;c neuron trong qu&aacute; tr&igrave;nh ph&aacute;t triển l&agrave; rất quan trọng đối với việc ho&agrave;n thiện của vỏ n&atilde;o v&agrave; chức năng của n&oacute;&quot;.<\/span><\/i>&nbsp;Hiện tượng n&agrave;y c&oacute; thể do sự t&aacute;c động của&nbsp;&#39;&#39;c&aacute;c nh&acirc;n tố sinh học t&iacute;ch cực<\/i>&quot; trong sữa mẹ, chất đ&atilde; gi&uacute;p cho c&aacute;c b&eacute; biết &#39;&#39;tự&nbsp;điều chỉnh tốt hơn&#39;&#39;.<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nNghi&ecirc;n cứu cho thấy th&ugrave;y tr&aacute;n (một phần của bộ n&atilde;o kiểm so&aacute;t những cảm x&uacute;c) tăng cường hoạt động về trao đổi chất từ 6 th&aacute;ng tuổi. Đến 18 th&aacute;ng tuổi, c&aacute;c nền tảng thần kinh về tr&iacute; th&ocirc;ng minh cảm x&uacute;c<\/i> của trẻ đ&atilde; được sắp đặt. Giữa 2 v&agrave; 4 th&aacute;ng tuổi, số lượng c&aacute;c khớp thần kinh trong vỏ n&atilde;o v&ugrave;ng thị gi&aacute;c của trẻ tăng l&ecirc;n mười lần, đạt đến 20.000 cho mỗi tế b&agrave;o thần kinh. L&uacute;c 12 th&aacute;ng, c&aacute;c tế b&agrave;o thần kinh ph&acirc;n biệt ng&ocirc;n ngữ mẹ đẻ đ&atilde; t&igrave;m thấy vị tr&iacute; cố định của ch&uacute;ng. L&uacute;c 18 th&aacute;ng, trung t&acirc;m ng&ocirc;n ngữ của n&atilde;o bộ trải qua sự gia tăng số lượng khớp nối thần kinh mạnh mẽ, tạo ra sự b&ugrave;ng nổ về ng&ocirc;n ngữ của trẻ.&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<img height=\"360\" src=\"\/datafiles\/39945\/upload\/images\/image-20230406104851-11.png\" width=\"480\" \/><\/p>\n\nTr&ecirc;n sơ đồ l&agrave; c&aacute;c thời điểm ph&aacute;t triển đặc biệt quan trọng, cửa sổ của c&aacute;c cơ hội ph&aacute;t triển của n&atilde;o trẻ <\/i><\/b>thể hiện:<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n&bull; Ph&aacute;t triển vận động: Từ trước khi sinh đến 5 tuổi<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n&bull; Kiểm so&aacute;t t&igrave;nh cảm: Từ sơ sinh đến 2 tuổi<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n&bull; Thị gi&aacute;c: Từ sơ sinh đến 2 tuổi<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n&bull; Tương t&aacute;c x&atilde; hội: Từ sơ sinh đến 2 tuổi<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n&bull; Vốn từ: Từ sơ sinh đến 2 tuổi<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n&bull; Ng&ocirc;n ngữ thứ hai: Từ sơ sinh đến 6 tuổi<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n&bull; Logic \/To&aacute;n: Từ 1 đến 4 tuổi<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n&bull; &Acirc;m nhạc: Từ 3 đến 6 tuổi<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nSự ph&aacute;t triển của n&atilde;o trẻ nhỏ c&oacute; những &quot;giai đoạn nhạy cảm&quot;, &ldquo;cửa sổ của c&aacute;c cơ hội&rdquo; &ndash; đ&oacute; l&agrave; do n&atilde;o của trẻ c&oacute; &quot;tính dẻo&quot; cao nhất (neuroplasticity) n&ecirc;n <\/span>trong giai đoạn n&agrave;y tốc độ tiếp thu th&ocirc;ng tin c&agrave;ng nhanh v&agrave; lượng th&ocirc;ng tin tiếp thu c&agrave;ng nhiều, <\/span>c&aacute;c mạch thần kinh ph&aacute;t triển nhanh ch&oacute;ng.&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n3\/ Sự ph&aacute;t triển nhận thức, cảm x&uacute;c, v&agrave; x&atilde; hội li&ecirc;n kết chặt chẽ với nhau<\/span><\/span><\/span><\/i><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nC&aacute;c khả năng nhận thức, t&igrave;nh cảm, v&agrave; x&atilde; hội được h&ograve;a quyện v&agrave;o nhau trong bộ n&atilde;o; cũng như c&aacute;c mặt học tập, h&agrave;nh vi, v&agrave; cả sức khỏe thể chất v&agrave; t&acirc;m thần cũng li&ecirc;n quan chặt chẽ với nhau trong suốt qu&aacute; tr&igrave;nh cuộc sống. Khi một lĩnh vực n&agrave;o đ&oacute; kh&ocirc;ng được ch&uacute; trọng ph&aacute;t triển sẽ ảnh hưởng đến những lĩnh vực kh&aacute;c. C&aacute;c chức năng đa dạng của n&atilde;o bộ hoạt động trong một h&igrave;nh thức phối kết hợp phong ph&uacute;: trạng th&aacute;i cảm x&uacute;c l&agrave;nh mạnh v&agrave; năng lực x&atilde; hội cung cấp một nền tảng vững chắc cho khả năng nhận thức đang ph&aacute;t triển, v&agrave; ch&uacute;ng c&ugrave;ng nhau l&agrave; những vi&ecirc;n gạch v&agrave; vữa để x&acirc;y dựng nền tảng của ph&aacute;t triển con người. Sức khỏe thể chất v&agrave; t&igrave;nh cảm, c&aacute;c kỹ năng x&atilde; hội, v&agrave; năng lực nhận thức, ng&ocirc;n ngữ xuất hiện trong những năm đầu đời l&agrave; c&aacute;c điều kiện ti&ecirc;n quyết quan trọng cho sự th&agrave;nh c&ocirc;ng ở trường học, c&ocirc;ng việc v&agrave; trong đời sống cộng đồng.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nNgười ta thấy rằng cấu tr&uacute;c n&atilde;o bộ được định h&igrave;nh trong ba năm đầu ti&ecirc;n sau khi sinh, nhưng cửa sổ cơ hội cho sự ph&aacute;t triển của n&oacute; kh&ocirc;ng đ&oacute;ng v&agrave;o ng&agrave;y sinh nhật thứ ba của đứa trẻ. C&aacute;c v&ugrave;ng n&atilde;o d&agrave;nh cho c&aacute;c chức năng bậc cao, li&ecirc;n quan đến hầu hết đến c&aacute;c năng lực x&atilde; hội, cảm x&uacute;c v&agrave; nhận thức vẫn tiếp tục ph&aacute;t triển. V&igrave; vậy, mặc d&ugrave; nguy&ecirc;n tắc cơ bản l&agrave; &ldquo;sớm hơn th&igrave; tốt hơn&rdquo; nhưng &ldquo;cửa sổ cơ hội &ldquo;cho hầu hết c&aacute;c lĩnh vực ph&aacute;t triển vẫn mở rộng ra ngo&agrave;i 3 tuổi v&agrave; đến những năm trưởng th&agrave;nh.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n4\/ Ảnh hưởng của c&aacute;c stress c&oacute; hại đến cấu tr&uacute;c n&atilde;o<\/span><\/span><\/span><\/i><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nKh&aacute;i niệm stress (căng thẳng) đầu ti&ecirc;n xuất hiện trong sinh học d&ugrave;ng để chỉ phản ứng b&igrave;nh thường của cơ thể đối với bất cứ một t&aacute;c động c&oacute; hại n&agrave;o, sau đ&oacute; stress bắt đầu được sử dụng để mi&ecirc;u tả c&aacute;c trạng th&aacute;i của c&aacute; nh&acirc;n đối với c&aacute;c điều kiện b&ecirc;n ngo&agrave;i ở c&aacute;c mức độ sinh l&yacute;, t&acirc;m l&yacute;, h&agrave;nh vi. Do vậy kh&aacute;i niệm stress kh&ocirc;ng ho&agrave;n to&agrave;n được hiểu theo nghĩa ti&ecirc;u cực, m&agrave; n&oacute; c&ograve;n c&oacute; vai tr&ograve; rất quan trọng trong việc th&uacute;c đẩy sự ph&aacute;t triển của c&aacute; thể. Stress l&agrave; một phản ứng tự vệ của cơ thể trước c&aacute;c nguy cơ. Tuy nhi&ecirc;n khi cơ thể kh&ocirc;ng đ&aacute;p ứng v&agrave; th&iacute;ch nghi được trước t&aacute;c động của c&aacute;c stress th&igrave; sẽ g&acirc;y ra c&aacute;c rối loạn (m&agrave; chủ yếu l&agrave; c&aacute;c rối loạn về mặt t&acirc;m l&yacute;), ảnh hưởng đến sự ph&aacute;t triển của c&aacute; thể.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nNgay cả trẻ sơ sinh v&agrave; trẻ nhỏ cũng bị ảnh hưởng bất lợi khi bị căng thẳng đ&aacute;ng kể đe dọa gia đ&igrave;nh v&agrave; m&ocirc;i trường chăm s&oacute;c của trẻ. Trẻ nhỏ với đặc điểm cơ thể đang ph&aacute;t triển v&agrave; trưởng th&agrave;nh về mọi mặt, qua nhiều giai đoạn kh&aacute;c nhau dễ chịu t&aacute;c động của c&aacute;c stress. Khi c&aacute;c phản ứng stress bị k&iacute;ch hoạt ở mức cao trong một khoảng thời gian đ&aacute;ng kể, m&agrave; kh&ocirc;ng c&oacute; c&aacute;c mối quan hệ hỗ trợ để l&agrave;m dịu ch&uacute;ng, th&igrave; sẽ dẫn đến t&aacute;c hại l&agrave;m suy yếu sự ph&aacute;t triển của c&aacute;c kết nối thần kinh, đặc biệt l&agrave; trong c&aacute;c khu vực của bộ n&atilde;o d&agrave;nh cho c&aacute;c kỹ năng bậc cao. <\/span>Dưới đ&acirc;y l&agrave; h&igrave;nh ảnh cấu tr&uacute;c n&atilde;o b&igrave;nh thường v&agrave; n&atilde;o bị ảnh hưởng bởi c&aacute;c stress bất lợi.&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<img height=\"376\" src=\"\/datafiles\/39945\/upload\/images\/image-20230406104851-12.jpeg\" width=\"513\" \/><\/p>\n\nC&aacute;c nghi&ecirc;n cứu cho thấy c&aacute;c stress m&atilde;n t&iacute;nh, c&aacute;c stress c&oacute; cường độ cao li&ecirc;n tục kh&ocirc;ng giảm bớt&nbsp; trong thời thơ ấu, v&iacute; dụ: trẻ bị suy dinh dưỡng k&eacute;o d&agrave;i, sống trong t&igrave;nh trạng ngh&egrave;o n&agrave;n c&ugrave;ng cực,&nbsp; bị bỏ b&ecirc; kh&ocirc;ng được chăm s&oacute;c, bị x&acirc;m hại th&acirc;n thể, hoặc mẹ bị trầm cảm nặng&hellip; c&oacute; ảnh hưởng xấu đối với n&atilde;o đang ph&aacute;t triển. H&igrave;nh ảnh cho thấy cấu tr&uacute;c thưa thớt đứt đoạn k&eacute;m ph&aacute;t triển của c&aacute;c tế b&agrave;o thần kinh trong c&aacute;c khu vực vỏ n&atilde;o tiền tr&aacute;n v&agrave; v&ugrave;ng Hồi hải m&atilde;<\/i>, nơi c&oacute; vai tr&ograve; quan trọng nhất cho việc học tập th&agrave;nh c&ocirc;ng v&agrave; h&agrave;nh vi ứng xử trong trường học cũng như nơi l&agrave;m việc.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n5\/ Khả năng thay đổi kiến tr&uacute;c bộ n&atilde;o v&agrave; h&agrave;nh vi giảm theo thời gian<\/span><\/span><\/span><\/i><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nSự tương t&aacute;c của c&aacute;c gen v&agrave; kinh nghiệm t&iacute;ch lũy g&oacute;p phần cho bộ n&atilde;o ph&aacute;t triển. Mặc d&ugrave; c&aacute;c gen cung cấp kế hoạch cho việc định h&igrave;nh c&aacute;c mạch n&atilde;o, nhưng c&aacute;c mạch n&agrave;y được tăng cường bằng c&aacute;ch sử dụng lặp đi lặp lại. Yếu tố ch&iacute;nh trong qu&aacute; tr&igrave;nh ph&aacute;t triển n&agrave;y l&agrave; sự tương t&aacute;c &ldquo;Serve and Return - Phục vụ v&agrave; Trả lại&rdquo; giữa trẻ v&agrave; cha mẹ hoặc những người chăm s&oacute;c kh&aacute;c trong gia đ&igrave;nh hoặc cộng đồng đ&oacute;ng g&oacute;p quan trọng v&agrave;o kiến tr&uacute;c bộ n&atilde;o của trẻ. V&iacute; dụ, khi trẻ bập bẹ, biểu lộ &yacute; muốn qua cử chỉ hoặc tiếng kh&oacute;c, nếu người lớn đ&aacute;p ứng một c&aacute;ch th&iacute;ch hợp qua tiếp x&uacute;c bằng &aacute;nh mắt, nụ cười, lời n&oacute;i y&ecirc;u thương, tỏ ra hiểu biết nhu cầu của trẻ v&agrave; sẵn s&agrave;ng đ&aacute;p ứng, hoặc &ocirc;m ấp vỗ về th&igrave; c&aacute;c kết nối thần kinh được x&acirc;y dựng v&agrave; tăng sinh trong n&atilde;o của trẻ để hỗ trợ ph&aacute;t triển sự giao tiếp v&agrave; kỹ năng x&atilde; hội. Nếu kh&ocirc;ng c&oacute; sự chăm s&oacute;c nhạy cảm - hoặc nếu sự chăm s&oacute;c kh&ocirc;ng đ&aacute;p ứng, kh&ocirc;ng đ&aacute;ng tin cậy hoặc kh&ocirc;ng ph&ugrave; hợp th&igrave; kiến tr&uacute;c n&atilde;o kh&ocirc;ng h&igrave;nh th&agrave;nh như mong đợi, c&oacute; thể dẫn đến sự kh&aacute;c biệt trong học tập v&agrave; h&agrave;nh vi.&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<img height=\"467\" src=\"\/datafiles\/39945\/upload\/images\/image-20230406104851-13.jpeg\" width=\"665\" \/><\/p>\n\nSơ đồ của P. Levitt (2009) cho thấy t&iacute;nh dễ uốn của n&atilde;o bộ b&igrave;nh thường chịu ảnh hưởng bởi c&aacute;c kinh nghiệm sớm. Trẻ c&agrave;ng nhỏ bộ n&atilde;o c&agrave;ng mềm dẻo dễ uốn. Do đ&oacute; cung cấp sự chăm s&oacute;c v&agrave; gi&aacute;o dục sớm th&iacute;ch hợp v&agrave; c&oacute; chất lượng sẽ gi&uacute;p h&igrave;nh th&agrave;nh c&aacute;c mạch n&atilde;o mạnh mẽ dễ d&agrave;ng v&agrave; &iacute;t tốn k&eacute;m hơn l&agrave; để can thiệp hoặc &quot;sửa chữa&quot; ch&uacute;ng sau n&agrave;y. Khi n&atilde;o bộ trưởng th&agrave;nh trở n&ecirc;n chuy&ecirc;n biệt để đảm đương c&aacute;c chức năng phức tạp hơn th&igrave; n&oacute; &iacute;t c&oacute; khả năng tổ chức lại v&agrave; th&iacute;ch ứng nhanh. Việc giảm t&iacute;nh mềm dẻo c&oacute; &yacute; nghĩa l&agrave; c&aacute;c can thiệp t&iacute;ch cực sớm c&oacute; ảnh hưởng r&otilde; r&agrave;ng v&agrave; hiệu quả hơn đến kiến tr&uacute;c n&atilde;o đang ph&aacute;t triển của trẻ so với can thiệp muộn sau n&agrave;y. N&oacute;i c&aacute;ch kh&aacute;c, ch&uacute;ng ta c&oacute; thể &quot;trả tiền ngay b&acirc;y giờ<\/i>&quot; bằng c&aacute;ch đảm bảo c&aacute;c điều kiện cho sự ph&aacute;t triển trẻ to&agrave;n diện của trẻ, hoặc &quot;trả nhiều tiền hơn về sau<\/i>&quot; v&agrave;o c&aacute;c dịch vụ kh&aacute;m chữa bệnh tốn k&eacute;m, c&aacute;c vấn đề về sức khỏe t&acirc;m thần, hay tội phạm vị th&agrave;nh ni&ecirc;n...&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nJames J.Heckman, nh&agrave; kinh tế học Mỹ đạt giải Nobel năm 2000 nổi tiếng với nghi&ecirc;n cứu thực nghiệm về kinh tế học lao động, đặc biệt l&agrave; về hiệu quả của c&aacute;c chương tr&igrave;nh gi&aacute;o dục mầm non đ&atilde; n&oacute;i &ldquo;Tỉ lệ lợi nhuận cao nhất trong sự ph&aacute;t triển của trẻ nhỏ đến từ đầu tư c&agrave;ng sớm c&agrave;ng tốt, từ sơ sinh đến năm tuổi, trong c&aacute;c gia đ&igrave;nh c&oacute; ho&agrave;n cảnh kh&oacute; khăn. Bắt đầu ở tuổi ba hoặc bốn l&agrave; qu&aacute; &iacute;t v&agrave; qu&aacute; muộn&hellip;&rdquo;; &ldquo;Sự can thiệp sớm cho trẻ em c&oacute; ho&agrave;n cảnh kh&oacute; khăn được th&uacute;c đẩy ở trong trường học sẽ tăng chất lượng của lực lượng lao động, tăng cường hiệu quả của c&aacute;c trường học v&agrave; c&oacute; t&aacute;c dụng giảm tội phạm, giảm tỉ lệ mang thai ở tuổi vị th&agrave;nh ni&ecirc;n v&agrave; sự phụ thuộc v&agrave;o ph&uacute;c lợi nh&agrave; nước. Những khoản tiết kiệm sẽ tăng l&ecirc;n v&agrave; ho&agrave;n trở lại 60% khi đầu tư cho lĩnh vực gi&aacute;o dục từ sớm.&rdquo;<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nDo vậy c&oacute; thể n&oacute;i rằng, những chương tr&igrave;nh gi&aacute;o dục từ sớm c&oacute; chất lượng cao kh&ocirc;ng chỉ l&agrave; nguồn t&agrave;i nguy&ecirc;n c&oacute; gi&aacute; trị m&agrave; c&ograve;n l&agrave; sự đầu tư t&agrave;i ch&iacute;nh kh&ocirc;n ngoan.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n&nbsp;6\/ Khung ph&aacute;t triển sinh học - Biodevelopmental Framework<\/span><\/span><\/span><\/i><\/b><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nGần đ&acirc;y, Trung t&acirc;m nghi&ecirc;n cứu ph&aacute;t triển trẻ em của Trường đại học Harvard đ&atilde; đưa ra m&ocirc; h&igrave;nh&nbsp;&ldquo;Khung ph&aacute;t triển sinh học - Biodevelopmental Framework<\/i>&rdquo;&nbsp;để gi&uacute;p ch&uacute;ng ta hiểu r&otilde; hơn cơ chế những trải nghiệm sớm của thời kỳ sơ sinh v&agrave; cả b&agrave;o thai ảnh hưởng đến sự ph&aacute;t triển thể chất v&agrave; tinh thần trong suốt cuộc đời của con người như thế n&agrave;o.&nbsp;<\/b>&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nBiodevelopmental Framework<\/span><\/span><\/span><\/b><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<img height=\"276\" src=\"\/datafiles\/39945\/upload\/images\/image-20230406104851-14.jpeg\" width=\"562\" \/><\/p>\n\nSự ph&aacute;t triển l&agrave;nh mạnh của trẻ em cung cấp một nền tảng vững chắc cho&nbsp;sự ph&aacute;t triển th&agrave;nh những người&nbsp;c&ocirc;ng d&acirc;n c&oacute; tr&aacute;ch nhiệm&nbsp;để x&acirc;y dựng&nbsp;cộng đồng vững mạnh v&agrave; thịnh vượng. Những tiến bộ đ&aacute;ng kể trong nghi&ecirc;n cứu khoa học thần kinh, sinh học ph&acirc;n tử, gen di truyền, cũng như &nbsp;khoa học h&agrave;nh vi v&agrave; x&atilde; hội đang l&agrave;m s&acirc;u sắc hơn sự hiểu biết của ch&uacute;ng ta về c&aacute;ch thức ph&aacute;t triển trẻ khỏe mạnh xảy ra như thế n&agrave;o, l&agrave;m thế n&agrave;o để sự ph&aacute;t triển đ&oacute; đi đ&uacute;ng hướng, l&agrave;m thế n&agrave;o để những trải nghiệm sớm t&iacute;ch cực được gắn v&agrave;o sự ph&aacute;t triển của n&atilde;o bộ v&agrave; c&aacute;c hệ cơ quan kh&aacute;c v&agrave; c&oacute; t&aacute;c động l&acirc;u d&agrave;i đến sức khỏe thể chất v&agrave; tinh thần cũng như nhận thức, ng&ocirc;n ngữ, v&agrave; c&aacute;c kỹ năng x&atilde; hội của trẻ. Bằng c&aacute;ch x&aacute;c định sớm v&agrave; c&oacute; thể kiểm so&aacute;t được những yếu tố ảnh hưởng t&iacute;ch cực v&agrave; ti&ecirc;u cực đến chất lượng cuộc sống,&nbsp;&ldquo;Khung ph&aacute;t triển sinh học&ldquo;<\/i>&nbsp;n&agrave;y c&oacute; thể gi&uacute;p định hướng c&aacute;c mục ti&ecirc;u cho việc đề xuất c&aacute;c ch&iacute;nh s&aacute;ch v&agrave; dịch vụ cho trẻ em v&agrave; gia đ&igrave;nh hiệu quả hơn. Từ sơ đồ tr&ecirc;n cho thấy:<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n- Những trải nghiệm t&iacute;ch cực đặt nền m&oacute;ng cho sự ph&aacute;t triển l&agrave;nh mạnh, ngược lại những trải nghiệm bất lợi (c&aacute;c stress độc hại) c&oacute; thể l&agrave;m suy yếu nền tảng đ&oacute;.&nbsp;M&ocirc;i trường với c&aacute;c mối quan hệ l&agrave;nh mạnh&nbsp;trong đ&oacute; trẻ sống v&agrave; ph&aacute;t triển bao gồm cả c&aacute;c th&agrave;nh vi&ecirc;n trong gia đ&igrave;nh v&agrave; ngo&agrave;i gia đ&igrave;nh v&agrave; bao gồm sự nu&ocirc;i dưỡng, chăm s&oacute;c, dạy dỗ đ&aacute;p ứng kịp thời,&nbsp;li&ecirc;n tục v&agrave; nhất qu&aacute;n; kh&ocirc;ng c&oacute; sự đối xử bạo h&agrave;nh, thiếu tr&aacute;ch nhiệm.&nbsp;C&aacute;c m&ocirc;i trường vật l&iacute;, h&oacute;a học, x&acirc;y dựng&nbsp;trong đ&oacute; trẻ ph&aacute;t triển cần được bảo vệ từ sự phơi nhiễm c&aacute;c chất độc thần kinh, chẳng hạn như thủy ng&acirc;n, ch&igrave;, thuốc trừ s&acirc;u; v&agrave; cần c&oacute; c&aacute;c biện ph&aacute;p bảo vệ an to&agrave;n chống lại thương t&iacute;ch cho trẻ, chẳng hạn như phương tiện giao th&ocirc;ng an to&agrave;n, x&acirc;y dựng khu phố an to&agrave;n, trường học an to&agrave;n, s&acirc;n chơi ph&ugrave; hợp, v&agrave; c&oacute; c&aacute;c dịch vụ hỗ trợ x&atilde; hội.&nbsp;Dinh dưỡng&nbsp;li&ecirc;n quan đến sự sẵn c&oacute; v&agrave; khả năng t&agrave;i ch&iacute;nh để c&oacute; thể mua c&aacute;c thực phẩm c&oacute; lợi cho sức khỏe; kiến thức hiểu biết của cha mẹ v&agrave; người nu&ocirc;i dạy trẻ để l&ecirc;n kế hoạch thực đơn bữa ăn cho trẻ em đảm bảo đủ lượng chất dinh dưỡng cần thiết, v&agrave; c&oacute; c&aacute;c biện ph&aacute;p can thiệp hiệu quả để giải quyết vấn đề calo dư thừa v&agrave; bệnh b&eacute;o ph&igrave; sớm gia tăng hiện nay.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n- Những trải nghiệm của trẻ em trong từng lĩnh vực n&oacute;i tr&ecirc;n c&oacute; li&ecirc;n quan với&nbsp;yếu tố di truyền&nbsp;v&agrave; n&oacute; c&oacute; thể gi&uacute;p cơ thể non yếu của trẻ c&oacute; sự th&iacute;ch nghi sinh l&yacute; (ph&aacute;t triển khỏe mạnh) hoặc l&agrave;m gi&aacute;n đoạn sự ph&aacute;t triển. N&oacute;i c&aacute;ch kh&aacute;c, cả yếu tố gen di truyền v&agrave; những trải nghiệm sớm của đứa trẻ trong năm đầu của cuộc sống c&oacute; t&aacute;c động lẫn nhau ảnh hưởng đến sự ph&aacute;t triển l&agrave;nh mạnh hay những khuyết tật về sức khỏe thể chất v&agrave; t&acirc;m thần của trẻ ngay từ giai đoạn trước khi sinh. Nghi&ecirc;n cứu cho thấy những kinh nghiệm đầu đời của đứa trẻ c&oacute; thể để lại&nbsp;&ldquo;T&iacute;n hiệu h&oacute;a học - Chemical Signature&rdquo; <\/b><\/i>&nbsp;tr&ecirc;n những gen v&agrave; quyết định c&aacute;c gen đ&oacute; được &ldquo;bật&rdquo; hoặc &ldquo;tắt&rdquo;. Điều n&agrave;y được biết như l&agrave; &quot;sự th&iacute;ch ứng biểu sinh &ndash; epigenetic adaptation&quot;, v&agrave; n&oacute; định hướng cho bộ n&atilde;o v&agrave; cơ thể của trẻ ph&aacute;t triển như thế n&agrave;o. Qu&aacute; tr&igrave;nh n&agrave;y l&agrave; cơ chế sinh học qua đ&oacute; m&ocirc;i trường của c&aacute;c mối quan hệ, vật l&yacute;, h&oacute;a học, m&ocirc;i trường x&acirc;y dựng v&agrave; chế độ dinh dưỡng tạo ra những sự th&iacute;ch nghi sinh l&yacute; hoặc những sự gi&aacute;n đoạn m&agrave; c&oacute; thể ảnh hưởng đến cuộc sống con người (cơ chế di truyền biểu sinh, epigenetics).&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n- C&oacute; nhiều yếu tố ảnh hưởng t&iacute;ch cực hoặc bất lợi c&oacute; thể l&agrave;m suy yếu cấu tr&uacute;c của bộ n&atilde;o đang ph&aacute;t triển v&agrave; c&aacute;c hệ thống sinh học kh&aacute;c. Những yếu tố bất lợi c&oacute; thể xuất hiện ngay từ thời kỳ mẹ mang thai, trong qu&aacute; tr&igrave;nh chuyển dạ, sau khi đứa trẻ lọt l&ograve;ng mẹ, v&agrave; trong suốt thời kỳ thơ ấu của con người. Những trải nghiệm sớm đầu đời bất lợi xảy ra trong&nbsp;&ldquo;thời kỳ nhạy cảm&rdquo;<\/i>&nbsp;của bộ n&atilde;o hoặc hệ thống cơ quan kh&aacute;c đang ph&aacute;t triển sẽ c&oacute; thể g&acirc;y ra những hậu quả l&agrave; những khuyết tật về nhận thức v&agrave; thể chất của trẻ (v&iacute; dụ khuyết tật ở sơ sinh li&ecirc;n quan đến nghiện rượu của mẹ khi mang thai); hoặc g&acirc;y ra những ảnh hưởng t&iacute;ch lũy dần dần l&agrave;m rối loạn sinh l&yacute; bởi những stress lặp đi lặp lại khi trẻ bị lạm dụng, bỏ b&ecirc;, hoặc bị bạo h&agrave;nh, đặc biệt l&agrave; khi c&oacute; th&ecirc;m những căng thẳng h&agrave;ng ng&agrave;y về kh&oacute; khăn kinh tế của gia đ&igrave;nh. Cơ chế sinh học n&agrave;y c&oacute; li&ecirc;n quan đến hệ thống đ&aacute;p ứng stress của cơ thể. Tuy nhi&ecirc;n nếu trẻ nhận đươc c&aacute;c mối quan hệ ổn định với người chăm s&oacute;c nu&ocirc;i dạy th&igrave; sẽ trẻ c&oacute; khả năng phục hồi nhanh ch&oacute;ng&nbsp;(Resilience)<\/i>&nbsp;vượt qua những ho&agrave;n cảnh bất lợi c&oacute; thể l&agrave;m suy yếu cấu tr&uacute;c của bộ n&atilde;o đang ph&aacute;t triển v&agrave; c&aacute;c hệ thống sinh học kh&aacute;c.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n- Khi c&aacute;c ảnh hưởng sớm c&oacute; c&aacute;c hệ thống sinh l&yacute; đ&aacute;p ứng t&iacute;ch cực th&igrave; cơ thể sẽ th&iacute;ch nghi v&agrave; khỏe mạnh. Ngược lại, với c&aacute;c ảnh hưởng bất lợi th&igrave; c&aacute;c hệ thống c&oacute; thể bị rối loạn chức năng, dẫn đến suy giảm khả năng học tập, c&oacute; những h&agrave;nh vi ti&ecirc;u cực, bệnh tật, khuyết tật, v&agrave; tuổi thọ ngắn ngủi. N&oacute;i c&aacute;ch kh&aacute;c, trẻ em sống trong m&ocirc;i trường c&oacute; lợi cho sức khỏe v&agrave; c&oacute; c&aacute;c trải nghiệm sớm t&iacute;ch cực sẽ c&oacute; xu hướng tiếp tục ho&agrave;n th&agrave;nh c&aacute;c năm học v&agrave; c&oacute; c&ocirc;ng việc được trả lương cao hơn, sống lối sống l&agrave;nh mạnh, v&agrave; sống l&acirc;u, khỏe mạnh. Ngược lại, trẻ em c&oacute; những trải nghiệm sớm bất lợi trong cuộc sống kh&ocirc;ng c&oacute; sự hỗ trợ kịp thời ph&ugrave; hợp từ người chăm s&oacute;c sẽ c&oacute; thể phải bỏ học sớm hơn, thu nhập thấp hơn, phụ thuộc nhiều hơn v&agrave;o trợ cấp x&atilde; hội, c&oacute; c&aacute;c h&agrave;nh vi kh&ocirc;ng l&agrave;nh mạnh, v&agrave; c&oacute; cuộc sống ngắn hơn, ốm yếu.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nNhư vậy&nbsp;Khung ph&aacute;t triển sinh học<\/i>&nbsp;l&agrave;m s&aacute;ng tỏ tận gốc sự ph&aacute;t triển của thời kỳ mầm non ảnh hưởng đến c&aacute;c kết quả trong học tập, h&agrave;nh vi, v&agrave; cả sức khỏe thể chất v&agrave; tinh thần trong cả đời người. N&oacute; g&oacute;p phần cung cấp những minh chứng để th&uacute;c đẩy việc x&acirc;y dựng c&aacute;c ch&iacute;nh s&aacute;ch phối hợp, lồng gh&eacute;p v&agrave; c&aacute;c thực h&agrave;nh ph&ugrave; hợp với sự ph&aacute;t triển cho trẻ thơ, v&agrave; th&uacute;c đẩy những sự đầu tư kh&ocirc;n ngoan cho gi&aacute;o dục bắt đầu từ gi&aacute;o dục sớm v&agrave; gi&aacute;o dục mầm non.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nT&oacute;m tắt những điểm cốt l&otilde;i về ph&aacute;t triển trẻ:<\/span><\/span><\/span><\/i><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<ol>\n\t<li style=\"margin-top:6.0pt; margin-right:0cm; margin-bottom:0cm; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Kinh nghiệm ban đầu trong cuộc sống x&acirc;y dựng kiến tr&uacute;c n&atilde;o bộ, với c&aacute;c mạch đơn giản h&igrave;nh th&agrave;nh đầu ti&ecirc;n v&agrave; c&aacute;c mạch phức tạp hơn x&acirc;y dựng tr&ecirc;n nền tảng đ&oacute;.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:0cm; margin-right:0cm; margin-bottom:0cm; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Trẻ em ph&aacute;t triển trong một m&ocirc;i trường của c&aacute;c mối quan hệ bắt đầu trong gia đ&igrave;nh nhưng cũng li&ecirc;n quan đến những người chăm s&oacute;c kh&aacute;c. Sự ph&aacute;t triển trẻ được th&uacute;c đẩy bởi qu&aacute; tr&igrave;nh tương hỗ &ldquo;Phục vụ v&agrave; Trả lại&rdquo;<\/i>, trong đ&oacute; trẻ nhỏ thể hiện nhu cầu tương t&aacute;c v&agrave; người lớn đ&aacute;p ứng lại một c&aacute;ch t&iacute;ch cực, v&agrave; ngược lại. &ldquo;Phục vụ v&agrave; Trả lại&rdquo;<\/span><\/i> hoạt động như một tr&ograve; chơi tennis hoặc b&oacute;ng chuyền giữa trẻ em v&agrave; người chăm s&oacute;c <\/span>c&oacute; ảnh hưởng lớn đến kiến tr&uacute;c n&atilde;o.&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:0cm; margin-right:0cm; margin-bottom:0cm; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">C&aacute;c Gen v&agrave; m&ocirc;i trường tương t&aacute;c x&aacute;c định n&ecirc;n kiến tr&uacute;c của n&atilde;o bộ. Tuy gen đ&oacute;ng một vai tr&ograve; to lớn trong sự h&igrave;nh th&agrave;nh t&iacute;nh trạng v&agrave; mọi hoạt động của sinh vật, nhưng t&aacute;c động của m&ocirc;i trường b&ecirc;n ngo&agrave;i v&agrave; cả những trải nghiệm cũng c&oacute; vai tr&ograve; rất quan trọng, thậm ch&iacute; ảnh hưởng đến kết quả sau c&ugrave;ng của biểu hiện t&iacute;nh trạng. Chẳng hạn, c&aacute;c gen c&ugrave;ng quy định&nbsp;<\/span><a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Chi%E1%BB%81u_cao_c%E1%BB%A7a_con_ng%C6%B0%E1%BB%9Di&amp;action=edit&amp;redlink=1\">chiều cao<\/span><\/span><\/a>&nbsp;của một người, nhưng chế độ dinh dưỡng, luyện tập của người đ&oacute; cũng c&oacute; ảnh hưởng kh&ocirc;ng nhỏ đến sự thay đổi chiều cao.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:0cm; margin-right:0cm; margin-bottom:0cm; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Năng lực nhận thức, cảm x&uacute;c v&agrave; x&atilde; hội kh&ocirc;ng thể t&aacute;ch rời m&agrave; ch&uacute;ng đan xen v&agrave;o nhau, v&agrave; việc học tập, h&agrave;nh vi, v&agrave; cả sức khỏe thể chất v&agrave; tinh thần c&oacute; li&ecirc;n quan với nhau chặt chẽ trong suốt cuộc đời.&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:0cm; margin-right:0cm; margin-bottom:0cm; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Căng thẳng g&acirc;y độc hại ảnh hưởng ti&ecirc;u cực l&acirc;u d&agrave;i đến học tập, h&agrave;nh vi v&agrave; sức khỏe thể chất v&agrave; tinh thần.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:0cm; margin-right:0cm; margin-bottom:6.0pt; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Độ dẻo của n&atilde;o v&agrave; khả năng thay đổi h&agrave;nh vi giảm theo thời gian, do đ&oacute;, đầu tư sớm sẽ đem lại kết quả tốt hơn v&agrave; &iacute;t tốn k&eacute;m hơn cho c&aacute;c c&aacute; nh&acirc;n v&agrave; x&atilde; hội, hơn l&agrave; cố gắng sửa chữa ch&uacute;ng sau n&agrave;y.&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<\/ol>\n\nB&agrave;i học r&uacute;t ra từ nghi&ecirc;n cứu sự ph&aacute;t triển n&atilde;o bộ trẻ em:&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/i><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<ul>\n\t<li style=\"margin-top:6.0pt; margin-right:0cm; margin-bottom:0cm; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Sự ph&aacute;t triển trẻ xoay quanh sự tương t&aacute;c giữa tự nhi&ecirc;n (nature, di truyền) v&agrave; nu&ocirc;i dưỡng (nurture, ảnh hưởng của c&aacute;c yếu tố b&ecirc;n ngo&agrave;i).<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:0cm; margin-right:0cm; margin-bottom:0cm; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Gi&aacute;o dục sớm c&oacute; t&aacute;c động l&acirc;u d&agrave;i đến sự ph&aacute;t triển, khả năng học hỏi, v&agrave; khả năng điều chỉnh cảm x&uacute;c t&igrave;nh cảm.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:0cm; margin-right:0cm; margin-bottom:0cm; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Bộ n&atilde;o con người c&oacute; khả năng thay đổi đ&aacute;ng kể, nhưng t&aacute;c động đ&uacute;ng thời điểm l&agrave; rất quan trọng.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:0cm; margin-right:0cm; margin-bottom:6.0pt; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">C&oacute; những thời điểm bộ n&atilde;o trẻ đang ph&aacute;t triển bị ảnh hưởng nghi&ecirc;m trọng v&agrave; để lại di chứng l&acirc;u d&agrave;i do những t&aacute;c động ti&ecirc;u cực c&oacute; hại, hoặc do thiếu vắng sự k&iacute;ch th&iacute;ch đ&uacute;ng đắn ph&ugrave; hợp.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n\nC&oacute; nhiều bằng chứng đ&aacute;ng kể về hiệu quả của can thiệp sớm đối với c&aacute; nh&acirc;n v&agrave; x&atilde; hội. Những nghi&ecirc;n cứu về hiệu quả của c&aacute;c khoản đầu tư v&agrave;o thời thơ ấu đ&atilde; minh chứng cho l&yacute; do tại sao sự ph&aacute;t triển của trẻ, đặc biệt l&agrave; từ khi sinh ra đến 5 năm đầu đời l&agrave; nền tảng cho một x&atilde; hội thịnh vượng v&agrave; bền vững.&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nII. Ứng dụng trong chăm s&oacute;c, gi&aacute;o dục sớm trẻ thơ&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nC&aacute;c nguy&ecirc;n tắc cơ bản của khoa học thần kinh chỉ ra rằng can thiệp ph&ograve;ng ngừa sớm sẽ hiệu quả hơn v&agrave; mang lại kết quả thuận lợi hơn so với việc khắc phục hậu quả sau n&agrave;y trong cuộc sống.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<ul>\n\t<li style=\"margin-top:6.0pt; margin-right:0cm; margin-bottom:0cm; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Thực hiện c&aacute;ch tiếp cận c&acirc;n bằng để ph&aacute;t triển cảm x&uacute;c, x&atilde; hội, nhận thức v&agrave; ng&ocirc;n ngữ sẽ đem lại sự chuẩn bị tốt nhất cho tất cả trẻ em để th&agrave;nh c&ocirc;ng ở trường học v&agrave; sau n&agrave;y ở nơi l&agrave;m việc v&agrave; cuộc sống trong cộng đồng.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:0cm; margin-right:0cm; margin-bottom:6.0pt; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">C&aacute;c quan hệ hỗ trợ v&agrave; trải nghiệm học t&iacute;ch cực bắt đầu tại gia đ&igrave;nh, nhưng cũng c&oacute; thể được cung cấp th&ocirc;ng qua một loạt c&aacute;c dịch vụ c&oacute; chất lượng với c&aacute;c yếu tố hiệu quả đ&atilde; được chứng minh. Bộ n&atilde;o của trẻ sơ sinh cần c&oacute; c&aacute;c quan hệ ổn định, quan hệ tương t&aacute;c với người lớn - bất cứ c&aacute;ch n&agrave;o hoặc bất cứ nơi n&agrave;o ch&uacute;ng được cung cấp đều c&oacute; lợi cho sự ph&aacute;t triển tr&iacute; n&atilde;o khỏe mạnh.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n\nKhoa học chứng minh r&otilde; r&agrave;ng rằng, trong những t&igrave;nh huống c&oacute; khả năng g&acirc;y căng thẳng độc hại, h&atilde;y can thiệp sớm nhất khi c&oacute; thể l&agrave; rất quan trọng để đạt được kết quả tốt nhất. Đối với trẻ em bị căng thẳng độc hại, cần c&oacute; c&aacute;c can thiệp sớm chuy&ecirc;n biệt nhằm v&agrave;o nguy&ecirc;n nh&acirc;n g&acirc;y ra căng thẳng v&agrave; bảo vệ trẻ khỏi c&aacute;c hậu quả.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n1) Tại sao học sớm lại quan trọng?<\/span><\/span><\/span><\/i><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nMặc d&ugrave; nền tảng của việc học rất sớm xuất hiện từ trong bụng mẹ, nhưng trẻ sơ sinh c&oacute; hiểu biết v&agrave; học hỏi nhiều hơn khi bước ra thế giới b&ecirc;n ngo&agrave;i. Trẻ sinh ra đ&atilde; bắt đầu qu&aacute; tr&igrave;nh học tập v&agrave; học mọi thứ khi h&ograve;a nhập với thế giới xung quanh. <\/b>Theo thời gian, cơ thể trẻ dần ho&agrave;n thiện v&agrave; ph&aacute;t triển đầy đủ c&aacute;c khả năng của bản th&acirc;n. Tuy nhi&ecirc;n, c&oacute; một điều kinh ngạc l&agrave; c&ugrave;ng với qu&aacute; tr&igrave;nh ấy, kh&ocirc;ng &iacute;t những khả năng k&igrave; diệu của trẻ sẽ biến mất&hellip; Đ&acirc;y l&agrave; l&iacute; do v&igrave; sao cha mẹ tranh thủ giai đoạn sơ sinh của con để cho b&eacute; ph&aacute;t triển tối đa những khả năng n&agrave;y.&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nCh&uacute;ng ta c&oacute; thể nghĩ việc học của trẻ tại thời điểm n&agrave;y l&agrave; nhỏ b&eacute; kh&ocirc;ng đ&aacute;ng kể, nhưng đối với trẻ sơ sinh đ&oacute; l&agrave; những bước quan trọng trong qu&aacute; tr&igrave;nh học tập của họ. V&iacute; dụ, khi từ bệnh viện hay nh&agrave; hộ sinh về sống ở nh&agrave;, trẻ sẽ học về những &acirc;m thanh, m&ugrave;i hương hoa v&agrave; những thứ m&agrave; trẻ nh&igrave;n thấy xung quanh. Trẻ sẽ học c&aacute;ch khi ngủ một m&igrave;nh trong chiếc n&ocirc;i hoặc cũi, cảm gi&aacute;c tấm chăn mềm mại thế n&agrave;o, tiếng bước ch&acirc;n của mẹ, tiếng ồn xung quanh v&agrave; cảm gi&aacute;c khi được mẹ &ocirc;m ấp cho b&uacute; hoặc thay t&atilde;... Trong v&agrave;i th&aacute;ng đầu ti&ecirc;n, trẻ sơ sinh sẽ quan t&acirc;m đến những đồ vật mới đặt gần ch&uacute;ng, v&igrave; vậy những đồ chơi chuyển động v&agrave; an to&agrave;n treo tr&ecirc;n cũi hoặc cho trẻ chơi đều tốt. Những đồ chơi nhiều m&agrave;u sắc v&agrave; th&uacute; vị sẽ thu h&uacute;t sự ch&uacute; &yacute; của trẻ v&agrave; trẻ sẽ cẩn thận nghi&ecirc;n cứu n&oacute; bằng mắt hoặc lắng nghe những &acirc;m thanh ph&aacute;t ra. Những dấu hiệu quan trọng kh&aacute;c của việc học tập cũng diễn ra ở mức độ cảm x&uacute;c. Trẻ sẽ học c&aacute;ch mẹ đ&aacute;p ứng c&aacute;c nhu cầu của m&igrave;nh, được mẹ mỉm cười v&agrave; học c&aacute;ch cười trở lại, học l&agrave;m xấu hoặc th&egrave; lưỡi ra. Tương t&aacute;c với con của người mẹ tại thời điểm n&agrave;y thực sự l&agrave; quan trọng, v&igrave; n&oacute; kh&ocirc;ng chỉ hỗ trợ qu&aacute; tr&igrave;nh gắn b&oacute; mẹ - con, m&agrave; đ&acirc;y cũng l&agrave; cơ hội học của trẻ. V&igrave; vậy cha mẹ h&atilde;y l&agrave;m tất cả những g&igrave; c&oacute; thể cho con của m&igrave;nh, v&agrave; đặt trẻ ở một vị tr&iacute; tốt cho việc học tập trong tương lai.&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n2) Hướng dẫn chung về chăm s&oacute;c bộ n&atilde;o của trẻ nhỏ h&agrave;ng ng&agrave;y<\/span><\/span><\/span><\/i><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTừ c&aacute;c nghi&ecirc;n cứu v&agrave; những minh chứng khoa học về sự ph&aacute;t triển tr&iacute; n&atilde;o sớm v&agrave; sự sẵn s&agrave;ng của trường học, c&aacute;c nh&agrave; gi&aacute;o dục đ&atilde; đưa ra những hướng dẫn rộng r&atilde;i về chăm s&oacute;c trẻ nhỏ:<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<ul>\n\t<li style=\"margin-top:6.0pt; margin-right:0cm; margin-bottom:0cm; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Đảm bảo sức khoẻ, an to&agrave;n v&agrave; dinh dưỡng tốt: quan t&acirc;m chăm s&oacute;c trẻ từ trước sinh, nu&ocirc;i con bằng sữa mẹ, đảm bảo trẻ được kh&aacute;m sức khoẻ định kỳ v&agrave; chủng ngừa kịp thời, đảm bảo an to&agrave;n nơi trẻ em chơi, khi cho trẻ ngồi tr&ecirc;n c&aacute;c phương tiện giao th&ocirc;ng.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:0cm; margin-right:0cm; margin-bottom:0cm; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Ph&aacute;t triển mối quan hệ ấm &aacute;p v&agrave; quan t&acirc;m đối với trẻ: lu&ocirc;n chứng tỏ sự quan t&acirc;m s&acirc;u sắc đến trẻ, thể hiện niềm vui đối với trẻ, gi&uacute;p trẻ cảm thấy ấm &aacute;p v&agrave; an to&agrave;n.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:0cm; margin-right:0cm; margin-bottom:0cm; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Đ&aacute;p lại c&aacute;c cử chỉ điệu bộ v&agrave; &yacute; muốn của trẻ: ch&uacute; &yacute; đến nhịp điệu v&agrave; t&acirc;m trạng, ngay cả trong những ng&agrave;y đầu ti&ecirc;n v&agrave; tuần đầu của cuộc đời. Đ&aacute;p lại trẻ khi ch&uacute;ng buồn cũng như khi trẻ vui vẻ hạnh ph&uacute;c. Cố gắng hiểu những g&igrave; trẻ đang cảm nhận, những g&igrave; trẻ muốn n&oacute;i với bạn (bằng lời n&oacute;i hoặc h&agrave;nh động), v&agrave; những g&igrave; trẻ đang cố gắng l&agrave;m. Bế bồng v&agrave; vuốt ve trẻ; chơi với trẻ theo c&aacute;ch cho ph&eacute;p bạn theo d&otilde;i sự dẫn dắt của trẻ. Di chuyển khi trẻ muốn chơi, v&agrave; dừng khi trẻ đủ k&iacute;ch th&iacute;ch.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:0cm; margin-right:0cm; margin-bottom:6.0pt; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Nhận ra rằng mỗi đứa trẻ l&agrave; một c&aacute; thể duy nhất. Từ khi sinh ra trẻ em c&oacute; c&aacute;c t&iacute;nh kh&iacute; kh&aacute;c nhau, ch&uacute;ng ph&aacute;t triển theo tốc độ ri&ecirc;ng, v&agrave; tốc độ n&agrave;y thay đổi khi trẻ lớn l&ecirc;n.&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n\n3) Một số việc l&agrave;m cụ thể nu&ocirc;i dưỡng bộ n&atilde;o của trẻ<\/span><\/span><\/span><\/i><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<ul>\n\t<li style=\"margin-top:6.0pt; margin-right:0cm; margin-bottom:0cm; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Chăm s&oacute;c bằng t&igrave;nh thương dạt d&agrave;o:<\/span><\/span><\/span><\/i> Nếu đứa trẻ được nu&ocirc;i dưỡng trong m&ocirc;i trường đầy t&igrave;nh y&ecirc;u thương th&igrave; ch&uacute;ng sẽ học được c&aacute;ch y&ecirc;u. Trẻ em bị bỏ rơi hoặc kh&ocirc;ng được dạy dỗ th&igrave; tất cả c&aacute;c v&ugrave;ng của n&atilde;o sẽ kh&ocirc;ng ph&aacute;t triển một c&aacute;ch đầy đủ.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:0cm; margin-right:0cm; margin-bottom:0cm; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Vuốt ve trẻ<\/span><\/span><\/span><\/i>: Trong c&aacute;c nghi&ecirc;n cứu về trẻ sơ sinh cho thấy rằng trẻ sinh non được massage ba ng&agrave;y một lần, mỗi lần 15 ph&uacute;t gi&uacute;p trẻ tăng c&acirc;n, lanh lợi hơn v&agrave; &iacute;t kh&oacute;c đi. Những đứa trẻ n&agrave;y rời bệnh viện sớm hơn so với những trẻ kh&ocirc;ng được massage. Vuốt ve &acirc;u yếm, bế, &ocirc;m chặt trẻ cũng l&agrave;m cho trẻ em cảm thấy an to&agrave;n, h&igrave;nh th&agrave;nh mối quan hệ gắn b&oacute; với người chăm s&oacute;c v&agrave; tiếp tục sự ph&aacute;t triển l&agrave;nh mạnh của họ.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:0cm; margin-right:0cm; margin-bottom:0cm; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Ch&uacute; &yacute; đến tai nghe v&agrave; ng&ocirc;n ngữ của trẻ<\/span><\/span><\/span><\/i>: Sự lặp đi lặp lại sẽ tạo ra c&aacute;c kết nối thần kinh. N&oacute;i chuyện với trẻ sẽ gi&uacute;p trẻ sớm tập n&oacute;i. Gọi t&ecirc;n những việc bạn đang l&agrave;m, gọi t&ecirc;n từng đồ vật, chỉ v&agrave; biểu lộ t&igrave;nh cảm tr&ecirc;n khu&ocirc;n mặt của bạn.Trẻ nhỏ học hai thứ tiếng dễ d&agrave;ng hơn so với người lớn. V&iacute; dụ: trẻ c&oacute; bố mẹ n&oacute;i tiếng T&acirc;y Ban Nha v&agrave; tiếng Anh sẽ tạo ra hai sơ đồ tr&ecirc;n n&atilde;o v&agrave; sử dụng được cả hai ng&ocirc;n ngữ n&agrave;y v&igrave; những v&ugrave;ng ng&ocirc;n ngữ của n&atilde;o đ&atilde; được k&iacute;ch th&iacute;ch ngay từ thời thơ ấu. Nhiễm tr&ugrave;ng tai ở trẻ nhỏ c&oacute; thể l&agrave;m chậm sự ph&aacute;t triển ng&ocirc;n ngữ v&igrave; trẻ kh&ocirc;ng thể nghe r&otilde; tiếng người n&oacute;i.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:0cm; margin-right:0cm; margin-bottom:0cm; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Quan s&aacute;t trẻ 2 đến 4 th&aacute;ng tuổi khi trẻ nh&igrave;n thế giới xung quanh<\/span><\/span><\/span><\/i>: Quan s&aacute;t khả năng của 2 mắt để đảm bảo trẻ c&oacute; thể nh&igrave;n được m&agrave;u sắc, khu&ocirc;n mặt v&agrave; h&igrave;nh dạng xung quanh trẻ. Thị gi&aacute;c tiếp tục ph&aacute;t triển đến 8 th&aacute;ng tuổi.&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:0cm; margin-right:0cm; margin-bottom:0cm; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Dạy trẻ mọi l&uacute;c mọi nơi, t&igrave;m kiếm những khoảng khắc c&oacute; thể dạy trẻ:<\/span><\/span><\/span><\/i> Mỗi ng&agrave;y n&ecirc;n dạy trẻ một điều mới. Khi bạn mặc &aacute;o quần cho trẻ, bạn h&atilde;y gọi t&ecirc;n c&aacute;c loại &aacute;o quần, m&agrave;u sắc của ch&uacute;ng v&agrave; đếm. Khi bạn chuẩn bị bữa ăn, h&atilde;y cho trẻ chơi với đồ chơi nấu ăn, gọi t&ecirc;n c&aacute;c thực phẩm, m&agrave;u sắc của ch&uacute;ng v&agrave; đong đếm. Khi c&oacute; thể, bạn gọi t&ecirc;n những vật n&agrave;o giống nhau\/kh&aacute;c nhau, vật n&agrave;o to hơn\/nhỏ hơn, thức ăn n&oacute;ng\/ lạnh. Khi bạn cho trẻ ngồi tr&ecirc;n xe đi chơi, h&atilde;y chỉ cho trẻ thấy những sự vật xung quanh như c&acirc;y cối, xe đạp, xe m&aacute;y, &ocirc; t&ocirc;, biển b&aacute;o, t&iacute;n hiệu giao th&ocirc;ng,&hellip; Những điều bạn l&agrave;m h&agrave;ng ng&agrave;y cung cấp c&aacute;c cửa sổ học tập cho trẻ em.&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:0cm; margin-right:0cm; margin-bottom:0cm; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">&Acirc;m nhạc<\/span><\/span><\/span><\/i>: Sử dụng &acirc;m nhạc <\/i>gi&uacute;p trẻ ph&aacute;t triển t&acirc;m hồn v&agrave; tr&iacute; tuệ, <\/i>với trẻ nhỏ l&agrave; một c&aacute;ch để trao y&ecirc;u thương v&agrave; nhận lại t&igrave;nh y&ecirc;u. Cảm thụ &acirc;m nhạc qua nghe &acirc;m thanh v&agrave; c&aacute;c giai điệu c&oacute; lời, kh&ocirc;ng lời; chơi, h&aacute;t, vận động s&aacute;ng tạo theo nhạc &hellip; cũng sẽ k&iacute;ch hoạt c&aacute;c kết nối mới trong n&atilde;o. Cho trẻ nghe những &acirc;m thanh &acirc;m nhạc c&oacute; t&iacute;nh phức tạp như nhạc Mozart th&igrave; sẽ đồng thời ph&aacute;t triển những v&ugrave;ng n&atilde;o li&ecirc;n quan đến logic to&aacute;n học v&agrave; kh&ocirc;ng gian.&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:0cm; margin-right:0cm; margin-bottom:0cm; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Vận động<\/span><\/span><\/span><\/i>: Trẻ em ngay khi sinh ra cần nhiều cơ hội để vận động. Ngo&agrave;i lợi &iacute;ch sức khỏe, tăng cường thể lực, chống b&eacute;o ph&igrave;; vận động c&ograve;n hỗ trợ n&atilde;o bộ trẻ hoạt động hiệu quả, tăng li&ecirc;n kết thần kinh, ph&aacute;t triển tr&iacute; th&ocirc;ng minh. Cần cho trẻ tham gia vận động th&ocirc;, vận động tinh ph&ugrave; hợp với độ tuổi v&agrave; an to&agrave;n ngay khi trẻ ch&agrave;o đời. Ở tuổi mẫu gi&aacute;o, h&atilde;y cho trẻ tham gia c&aacute;c hoạt động như leo tr&egrave;o, bơi lội, yoga, aerobic, chạy, di chuyển nhanh v&agrave; chậm, chơi ở c&aacute;c khu vực cứng v&agrave; mềm, vẽ nặn với c&aacute;c chất liệu kh&aacute;c nhau như đất s&eacute;t v&agrave; bột m&agrave;u.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:0cm; margin-right:0cm; margin-bottom:0cm; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Sờ, cảm nhận, ngửi, nghe v&agrave; nh&igrave;n:<\/span><\/span><\/span><\/i> L&agrave; c&aacute;c loại hoạt động cảm gi&aacute;c c&oacute; lợi cho sự ph&aacute;t triển của n&atilde;o. 5 gi&aacute;c quan thực thể gồm th&iacute;nh gi&aacute;c, thị gi&aacute;c, x&uacute;c gi&aacute;c, vị gi&aacute;c v&agrave; khứu gi&aacute;c l&agrave; c&aacute;c cửa số cơ hội gi&uacute;p trẻ c&oacute; thể học sớm. Việc k&iacute;ch th&iacute;ch tr&iacute; th&ocirc;ng minh đa gi&aacute;c quan sẽ tạo ra c&aacute;c kết nối mới, k&iacute;ch hoạt sự tương t&aacute;c giữa c&aacute;c tế b&agrave;o n&atilde;o đang ph&aacute;t triển nhằm khơi dậy khả năng ph&aacute;t triển tr&iacute; tuệ của trẻ.&nbsp;<\/span>Khoảng 95% của tất cả c&aacute;c th&ocirc;ng tin được tiếp nhận th&ocirc;ng qua nh&igrave;n, sờ v&agrave; nghe (thị gi&aacute;c, x&uacute;c gi&aacute;c v&agrave; th&iacute;nh gi&aacute;c).<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:0cm; margin-right:0cm; margin-bottom:0cm; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Đọc s&aacute;ch v&agrave; đọc to với trẻ h&agrave;ng ng&agrave;y<\/span><\/span><\/span><\/i>: Một trong những điều quan trọng nhất c&oacute; thể được thực hiện để tăng cường sự ph&aacute;t triển của n&atilde;o l&agrave; mỗi ng&agrave;y phải đọc s&aacute;ch to tiếng với trẻ.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:0cm; margin-right:0cm; margin-bottom:0cm; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Ph&aacute;t triển h&agrave;nh vi mong muốn ở trẻ em<\/span><\/span><\/span><\/i>: Trẻ em sẽ học những h&agrave;nh vi của người lớn xung quanh. Nếu người lớn n&oacute;i to th&igrave; trẻ em c&oacute; thể n&oacute;i to, nếu người lớn tiếp x&uacute;c nhẹ nh&agrave;ng &acirc;u yếm, trẻ sẽ học c&aacute;ch như vậy. Nếu trẻ thấy người lớn ki&ecirc;n nhẫn t&igrave;m kiếm c&aacute;c giải ph&aacute;p để giải quyết vấn đề, th&igrave; trẻ sẽ thấy rằng học tập l&agrave; một qu&aacute; tr&igrave;nh c&oacute; nhiều bước do đ&oacute; cần ki&ecirc;n tr&igrave;. Như vậy người lớn phải lu&ocirc;n l&agrave; tấm gương cho trẻ học theo.&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:0cm; margin-right:0cm; margin-bottom:6.0pt; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Cho con b&uacute; mẹ v&agrave; cung cấp dinh dưỡng hợp l&yacute;<\/span><\/span><\/span><\/i>: Cung cấp nhiều loại thực phẩm bổ dưỡng v&agrave; thực hiện thực đơn v&agrave; khẩu phần theo th&aacute;p dinh dưỡng ph&ugrave; hợp độ tuổi. X&acirc;y dựng chế độ sinh hoạt h&agrave;ng ng&agrave;y gi&uacute;p trẻ cảm thấy an to&agrave;n v&agrave; đi v&agrave;o nề nếp.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n\n&nbsp;<\/p>\n\nT&agrave;i liệu tham khảo<\/span><\/span><\/span><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nBrain Architecture: <\/span><\/span><\/span><a href=\"http:\/\/developingchild.harvard.edu\/science\/key-concepts\/brain-architecture\/\">http:\/\/developingchild.harvard.edu\/science\/key-concepts\/brain-architecture\/<\/span><\/span><\/a><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<ul>\n\t<li style=\"margin-top:6.0pt; margin-right:0cm; margin-bottom:0cm; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">A Decade of Science Informing Policy: The Story of the National Scientific Council on the Developing Child. <a href=\"http:\/\/www.developingchild.net\">WWW.DEVELOPINGCHILD.NET<\/span><\/a><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:0cm; margin-right:0cm; margin-bottom:0cm; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">The Science of Early Childhood Development and the Working Paper series from the National Scientific Council on the Developing Child.&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n\n<a href=\"http:\/\/www.developingchild.harvard.edu\/library\/\">www.developingchild.harvard.edu\/library\/<\/span><\/a><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<ul>\n\t<li style=\"margin-top:0cm; margin-right:0cm; margin-bottom:0cm; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">James J. Heckman (2012): Invest in Early Childhood Development: Reduce Deficits, Strengthen the Economy.&nbsp; <a href=\"https:\/\/heckmanequation.org\/resource\/invest-in-early-childhood-development-reduce-deficits-strengthen-the-economy\/\">https:\/\/heckmanequation.org\/resource\/invest-in-early-childhood-development-reduce-deficits-strengthen-the-economy\/<\/span><\/a><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:0cm; margin-right:0cm; margin-bottom:0cm; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Baby&rsquo;s Brain Begins Now: Conception to Age&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:0cm; margin-right:0cm; margin-bottom:0cm; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">3. <a href=\"http:\/\/www.urbanchildinstitute.org\/why-0-3\/baby-and-brain\">http:\/\/www.urbanchildinstitute.org\/why-0 - 3\/baby-and-brain<\/span><\/a><\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:0cm; margin-right:0cm; margin-bottom:6.0pt; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\"><a href=\"https:\/\/www.telethonkids.org.au\/our-research\/research-topics\/breastfeeding\/\">https:\/\/www.telethonkids.org.au\/our-research\/research-topics\/breastfeeding\/<\/span><\/a><\/span><\/span><\/span><\/u><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n\n&nbsp;<\/p>\n","image_url":"https:\/\/www.ipd.vn\/datafiles\/39945\/upload\/files\/13.png?t=1753016085","image_thumb_url":"https:\/\/www.ipd.vn\/datafiles\/39945\/upload\/thumb_files\/13.png?t=1760606296","tags":[],"count_view":3057,"seo_name":"dac-diem-phat-trien-nao-bo-tre-em-va-ung-dung-trong-giao-duc-tre-tu-som","date_update":1680750763,"date_created_format":1680753116,"meta_title":"","meta_desc":"","meta_keyword":"","qr_code":"https:\/\/www.ipd.vn\/dac-diem-phat-trien-nao-bo-tre-em-va-ung-dung-trong-giao-duc-tre-tu-som","title_page":"Tin tức","relate_object_id":579421,"company_logo":"https:\/\/www.ipd.vn\/datafiles\/39945\/upload\/images\/logo-ipd%20tieng%20viet%20HOA.png","company_name":"ipd.vn","company_email":"bantruyenthong.ipd@gmail.com","company_phone":"","company_address":"","company_fax":"","date_now":1776344730,"company_tags":[],"search_keyword":null,"facebook_comment":"https:\/\/www.ipd.vn\/dac-diem-phat-trien-nao-bo-tre-em-va-ung-dung-trong-giao-duc-tre-tu-som","breadscrumb":[{"url":"https:\/\/www.ipd.vn","name":"Trang chủ","icon":"","active":false},{"url":"https:\/\/www.ipd.vn\/tin-tuc","name":"Tin tức","icon":"","active":false},{"url":"https:\/\/www.ipd.vn\/bai-viet-cua-chuyen-gia-1679987637","name":"Bài viết của chuyên gia","icon":"","active":true}],"list_products_tmp":[],"list_section":[{"id":264117,"name":"Header-top","seo_name":"#w30s-section-264117","url":"#w30s-section-264117"},{"id":264118,"name":"Header","seo_name":"#w30s-section-264118","url":"#w30s-section-264118"},{"id":264143,"name":"Content","seo_name":"#w30s-section-264143","url":"#w30s-section-264143"},{"id":264122,"name":"SECTION-135149","seo_name":"#w30s-section-264122","url":"#w30s-section-264122"}],"type_page":7,"id_page":137602,"widget_6542850":{"content_data":[{"id":40005,"title":"Viet Nam","code":"vn","is_expires":false,"is_active":1}]},"widget_6542852":{"content_data":{"content":"Xin chào ! Trường chúng tôi đã có mặt hơn 10 năm trên thị trường. TẬN TÂM - UY TÍN<\/p>\n"}},"widget_6507153":{"content_data":{"content":"Menu"}},"widget_6507152":{"content_data":{"content":"Tìm kiếm"}},"widget_6507146":{"content_data":{"content":"Tìm kiếm"}},"widget_6507150":{"content_data":[]},"widget_6507149":{"content_data":{"content":"Close"}},"widget_6507154":{"content_data":[{"id":40005,"title":"Viet Nam","code":"vn","is_expires":false,"is_active":1}]},"widget_6507553":{"content_data":{"content":"Tags:<\/p>\n"}},"widget_6507566":{"content_data":{"content":"<\/span><\/span>"}},"widget_6507568":{"content_data":{"content":"<\/span>"}},"widget_6507569":{"content_data":{"content":"<\/span>"}},"widget_6507570":{"content_data":{"content":"<\/span>"}},"widget_6507556":{"content_data":{"content":"Bài viết liên quan"}},"widget_6507557":{"content_data":[{"id":703639,"name":"MẸ BẦU VỚI THAI GIÁO - NHỮNG BÍ MẬT CẦN KHÁM PHÁ","desc":"Mang thai kh&ocirc;ng chỉ l&agrave; h&agrave;nh tr&igrave;nh diệu kỳ của cơ thể m&agrave; c&ograve;n l&agrave; qu&atilde;ng thời gian đầy &yacute; nghĩa để nu&ocirc;i dưỡng v&agrave; kết nối với thi&ecirc;n thần nhỏ ngay từ trong bụng mẹ. Bạn c&oacute; biết rằng, ngay cả khi c&ograve;n trong bụng mẹ, b&eacute; đ&atilde; c&oacute; khả năng cảm nhận, học hỏi v&agrave; ph&aacute;t triển? Đ&acirc;y ch&iacute;nh l&agrave; l&uacute;c <\/span>THAI GI&Aacute;O&nbsp;<\/font><\/span><\/span>ph&aacute;t huy vai tr&ograve; quan trọng, đặt nền m&oacute;ng vững chắc cho tương lai của con.&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n","content":"Mang thai kh&ocirc;ng chỉ l&agrave; h&agrave;nh tr&igrave;nh diệu kỳ của cơ thể m&agrave; c&ograve;n l&agrave; qu&atilde;ng thời gian đầy &yacute; nghĩa để nu&ocirc;i dưỡng v&agrave; kết nối với thi&ecirc;n thần nhỏ ngay từ trong bụng mẹ. Bạn c&oacute; biết rằng, ngay cả khi c&ograve;n trong bụng mẹ, b&eacute; đ&atilde; c&oacute; khả năng cảm nhận, học hỏi v&agrave; ph&aacute;t triển? Đ&acirc;y ch&iacute;nh l&agrave; l&uacute;c <\/span>THAI GI&Aacute;O&nbsp;<\/font><\/span><\/span>ph&aacute;t huy vai tr&ograve; quan trọng, đặt nền m&oacute;ng vững chắc cho tương lai của con.&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTrong v&ocirc; v&agrave;n th&ocirc;ng tin về thai kỳ, đ&acirc;u l&agrave; nguồn kiến thức đ&aacute;ng tin cậy để mẹ bầu kh&ocirc;ng chỉ c&oacute; một thai kỳ khỏe mạnh m&agrave; c&ograve;n khơi dậy tiềm năng vượt trội của b&eacute;<\/strong><\/span><\/span><\/span>? C&acirc;u trả lời nằm ngay trong những cuốn s&aacute;ch MẸ BẦU VỚI THAI GI&Aacute;O - NHỮNG B&Iacute; MẬT CẦN KH&Aacute;M PH&Aacute;<\/strong> được bi&ecirc;n soạn kỹ lưỡng, khoa học v&agrave; đầy t&acirc;m huyết bởi NGND.PGS.TS.BS Nguyễn V&otilde; Kỳ Anh - Viện Trưởng Viện nghi&ecirc;n cứu gi&aacute;o dục ph&aacute;t triển tiềm năng con người.<\/strong><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/39945\/upload\/images\/z6647838253792_b10c183fed239077c0dec3be69233ae9.jpg\" \/><\/p>\n\nQua cuốn s&aacute;ch, bạn sẽ<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nBiết c&aacute;ch &aacute;p dụng c&aacute;c phương ph&aacute;p&nbsp;thai gi&aacute;o khoa học v&agrave; hiệu quả:<\/strong>&nbsp;&nbsp;Từ &acirc;m nhạc, tr&ograve; chuyện, đọc s&aacute;ch đến chế độ dinh dưỡng v&agrave; lối sống l&agrave;nh mạnh, tất cả đều g&oacute;p phần k&iacute;ch th&iacute;ch tr&iacute; n&atilde;o v&agrave; cảm x&uacute;c của b&eacute;.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nHiểu r&otilde; sự ph&aacute;t triển của thai nhi qua từng tuần<\/strong>: Từ sự h&igrave;nh th&agrave;nh của c&aacute;c cơ quan, gi&aacute;c quan đến những phản ứng đầu ti&ecirc;n của b&eacute; với thế giới b&ecirc;n ngo&agrave;i.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nGiải tỏa lo lắng, căng thẳng trong thai kỳ:&nbsp;&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/b>Khi c&oacute; kiến thức v&agrave; sự chuẩn bị, mẹ bầu sẽ tự tin v&agrave; b&igrave;nh an hơn, tạo ra một m&ocirc;i trường l&yacute; tưởng cho b&eacute; ph&aacute;t triển<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nX&acirc;y dựng sợi d&acirc;y gắn kết với con ngay từ trong bụng mẹ<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/strong>̣<\/strong>: <\/span><\/span><\/span><\/b>Mỗi c&acirc;u chuyện, mỗi b&agrave;i h&aacute;t mẹ kể cho con nghe kh&ocirc;ng chỉ l&agrave; thai gi&aacute;o m&agrave; c&ograve;n l&agrave; những lời th&igrave; thầm của t&igrave;nh y&ecirc;u thương, tạo n&ecirc;n nền tảng vững chắc cho mối quan hệ mẹ con sau n&agrave;y<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTrang bị kiến thức nu&ocirc;i dạy con th&ocirc;ng minh v&agrave; khỏe mạnh<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/strong>: <\/span><\/span><\/span><\/b>Những nền tảng được x&acirc;y dựng từ thai gi&aacute;o sẽ l&agrave; &quot;vốn qu&yacute;&quot; gi&uacute;p con ph&aacute;t triển to&agrave;n diện.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/39945\/upload\/images\/5.png\" \/><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span>Cuốn s&aacute;ch gồm 7 chương:<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/strong><\/p>\n\nChương I: Gi&aacute;o dục sớm bắt đầu từ thai gi&aacute;o&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nChương II: Chuẩn bị l&agrave;m cha mẹ&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nChương III: Để mẹ bầu sinh con an to&agrave;n<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nChương IV: N&atilde;o bộ thai nhi<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nChương V: Qu&aacute; tr&igrave;nh h&igrave;nh th&agrave;nh v&agrave; ph&aacute;t triển thai nhi<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nChương VI: Thời gian tiến h&agrave;nh thai gi&aacute;o&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nChương VII: Trẻ sơ sinh<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/39945\/upload\/images\/%E1%BA%A3nh%20m%E1%BB%A5c%20l%E1%BB%A5c%201.png\" \/><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/39945\/upload\/images\/%E1%BA%A3nh%20m%E1%BB%A5c%20l%E1%BB%A5c%202.png\" \/><\/p>\n\n&nbsp;<\/p>\n\nH&atilde;y để cuốn s&aacute;ch trở th&agrave;nh cầu nối y&ecirc;u thương giữa bạn v&agrave; b&eacute;, đặt nền m&oacute;ng vững chắc cho một tương lai tươi s&aacute;ng. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n????<\/span><\/span><\/span><\/b>Đơn vị ph&aacute;t h&agrave;nh s&aacute;ch:<\/span><\/span><\/span><\/b> Trung t&acirc;m Gi&aacute;o dục v&agrave; Ph&aacute;t triển tr&iacute; tuệ Việt Nam &ndash; Viện Nghi&ecirc;n cứu gi&aacute;o dục v&agrave; ph&aacute;t triển tiềm năng con người (IPD) <\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nLi&ecirc;n hệ đặt s&aacute;ch: 0376 012 702<\/p>\n\n&nbsp;<\/p>\n","image_url":"https:\/\/www.ipd.vn\/datafiles\/39945\/upload\/files\/5.png?t=1753016082","image_thumb_url":"https:\/\/www.ipd.vn\/datafiles\/39945\/upload\/thumb_files\/5.png?t=1760606296","tags":"","count_view":446,"seo_name":"me-bau-voi-thai-giao-nhung-bi-mat-can-kham-pha","date_update":1748685582,"date_created_format":1748686724,"meta_title":"","meta_desc":"","meta_keyword":"","qr_code":"https:\/\/www.ipd.vn\/me-bau-voi-thai-giao-nhung-bi-mat-can-kham-pha"},{"id":579420,"name":"Phát triển trẻ thơ toàn diện trong thời đại 4.0 và hội nhập quốc tế - NGND.PGS.TS. Nguyễn Võ Kỳ Anh","desc":"Ph&aacute;t triển trẻ thơ to&agrave;n&nbsp;<\/b>diện trong những năm đầu đời quyết định tương lai của mỗi con người v&agrave; giống n&ograve;i của d&acirc;n tộc. Ở giai đoạn n&agrave;y n&atilde;o bộ của trẻ ph&aacute;t triển rất nhanh v&agrave; rất mạnh, đồng thời trẻ c&oacute; khả năng học tập tốt<\/span><\/em><\/p>\n","content":"&nbsp;<\/p>\n\n<meta charset=\"utf-8\" \/><\/p>\n\n1. Đặt vấn đề<\/b><\/span><\/span><\/p>\n\nPh&aacute;t triển trẻ thơ to&agrave;n diện trong những năm đầu đời quyết định tương lai cả cuộc đời, bởi v&igrave; đ&acirc;y l&agrave; giai đoạn ph&aacute;t triển quan trọng nhất của một con người, l&agrave; nền tảng cho sự ph&aacute;t triển cả về thể chất, tinh thần, tr&iacute; tuệ, đạo đức, thẩm mỹ cũng như văn h&oacute;a v&agrave; nhận thức trong tương lai của cả cuộc đời.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nPh&aacute;t triển trẻ thơ to&agrave;n diện mang lại đ&oacute;ng g&oacute;p to lớn trong việc gắn kết x&atilde; hội, x&acirc;y dựng h&ograve;a b&igrave;nh v&agrave; thực hiện c&aacute;c mục ti&ecirc;u ph&aacute;t triển bền vững. Sự ph&aacute;t triển to&agrave;n diện của trẻ thơ được bắt đầu từ khi c&ograve;n l&agrave; thai nhi cho đến 8 tuổi, nhất l&agrave; trong 3 năm đầu đời (c&ograve;n gọi l&agrave; 1000 ng&agrave;y đầu đời). Đ&acirc;y l&agrave; &ldquo;giai đoạn v&agrave;ng&rdquo;, &ldquo;cửa sổ của cơ hội&rdquo;, l&agrave; thời kỳ quan trọng nhất v&agrave; ph&aacute;t triển nhanh nhất trong cuộc đời của mỗi người. Ở giai đoạn n&agrave;y trẻ rất dễ bị tổn thương, trừ phi c&oacute; sự chăm s&oacute;c, gi&aacute;o dục, tương t&aacute;c tốt, ph&ugrave; hợp về thể chất v&agrave; tinh thần. V&igrave; vậy, nếu được cha mẹ, gia đ&igrave;nh v&agrave; x&atilde; hội quan t&acirc;m gi&uacute;p trẻ ph&aacute;t triển to&agrave;n diện sẽ c&oacute; &yacute; nghĩa rất lớn. D&ugrave; l&agrave; trẻ ở gia đ&igrave;nh hoặc trong trường mầm non, nh&oacute;m trẻ gia đ&igrave;nh, c&aacute;c trung t&acirc;m chăm s&oacute;c trẻ,.. cũng cần c&aacute;c hoạt động phong ph&uacute; để th&uacute;c đẩy sự ph&aacute;t triển to&agrave;n diện của trẻ, với hy vọng đ&agrave;o tạo ra đ&agrave;o tạo ra những c&ocirc;ng d&acirc;n ưu t&uacute; cho tương lai với thể lực cường tr&aacute;ng, tr&iacute; tuệ vượt trội, th&ocirc;ng minh, s&aacute;ng tạo, c&oacute; những t&iacute;nh c&aacute;ch, phẩm chất đạo đức v&agrave; c&aacute;c kỹ năng sống ph&ugrave; hợp nhằm n&acirc;ng cao tiềm lực, tầm v&oacute;c con người cũng như vị thế của Việt Nam tr&ecirc;n thế giới; g&oacute;p phần &ldquo;Bảo vệ sức khỏe, cải tạo n&ograve;i giống, bồi dưỡng nh&acirc;n t&agrave;i cho đất nước&rdquo;.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n&nbsp;<\/p>\n\n2. Tầm quan trọng của ph&aacute;t triển trẻ thơ trong những năm đầu đời<\/span><\/span><\/span><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n2.1. N&atilde;o bộ của trẻ ph&aacute;t triển nhanh v&agrave; mạnh<\/span><\/span><\/span><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nC&aacute;c b&agrave;i b&aacute;o của hai tạp ch&iacute; nổi tiếng của Mỹ: Tạp ch&iacute; Newsweek (Special Ed.) năm 1997 v&agrave; tạp ch&iacute; chuy&ecirc;n m&ocirc;n Carnegie, năm 1994; Newberger, 1997, đ&atilde; l&agrave;m b&ugrave;ng l&ecirc;n cuộc tranh luận của c&ocirc;ng ch&uacute;ng về tầm quan trọng của những th&aacute;ng năm đầu ti&ecirc;n của cuộc sống đứa trẻ. C&aacute;c nh&agrave; khoa học đ&atilde; tiến h&agrave;nh nghi&ecirc;n cứu cho thấy ảnh hưởng mạnh mẽ của trải nghiệm từ rất sớm tr&ecirc;n c&aacute;c hệ thống thần kinh của bộ n&atilde;o con người. Trước đ&acirc;y người ta cho rằng n&atilde;o phải v&agrave; n&atilde;o tr&aacute;i hoạt động theo c&ugrave;ng một nguy&ecirc;n l&iacute; giống nhau. Nhưng thực tế lại kh&ocirc;ng phải như vậy, những khả năng chưa được khai ph&aacute; của con người đều nằm ở n&atilde;o phải. Ngay trong bụng mẹ, n&atilde;o phải của con người đ&atilde; được h&igrave;nh th&agrave;nh trước, sau đ&oacute; n&atilde;o tr&aacute;i mới h&igrave;nh th&agrave;nh. Trong ba năm đầu đời, n&atilde;o tr&aacute;i chưa bắt đầu hoạt động tốt v&agrave; n&atilde;o phải đ&oacute;ng vai tr&ograve; l&agrave; n&atilde;o chủ đạo. Từ ba đến s&aacute;u tuổi, vị tr&iacute; chủ đạo của n&atilde;o phải dần chuyển sang n&atilde;o tr&aacute;i. Đến s&aacute;u tuổi, n&atilde;o tr&aacute;i bắt đầu đ&oacute;ng vai tr&ograve; chủ đạo v&agrave; n&oacute; sẽ khống chế sự hoạt động của n&atilde;o phải. Đ&oacute; l&agrave; l&iacute; do tại sao cần tận dụng k&iacute;ch hoạt n&atilde;o phải trong giai đoạn trước 3 tuổi khi n&atilde;o phải vẫn đ&oacute;ng vai tr&ograve; chủ đạo.&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nN&atilde;o l&agrave; cơ quan ph&aacute;t triển nhanh v&agrave; mạnh nhất trong những năm đầu đời. L&uacute;c mới sinh trọng lượng n&atilde;o chiếm 25% trọng lượng n&atilde;o của người trưởng th&agrave;nh, đến 1 tuổi chiếm 50%, 2 tuổi l&agrave; 75%, l&uacute;c 3 tuổi đ&atilde; 90%, thời gian c&ograve;n lại cho đến khi trưởng th&agrave;nh n&atilde;o chỉ tăng th&ecirc;m 10% nữa th&ocirc;i. Từ tuần thứ 5 đến tuần thứ 8 của thai kỳ, n&atilde;o ph&aacute;t triển 100 tỉ tế b&agrave;o thần kinh (TBTK). Mỗi TBTK lại kết nối với 10.000 TBTK kh&aacute;c để tạo ra 1 triệu tỉ kết nối. Trong năm đầu bộ n&atilde;o l&agrave;m việc t&iacute;ch cực để kết nối với tốc độ kinh ngạc khoảng 700-1000 kết nối TBTK được h&igrave;nh th&agrave;nh trong 1 gi&acirc;y (Konkoff 2009) v&agrave; v&agrave;o khoảng 3 tuổi, n&atilde;o tạo ra nhiều kết nối, sau đ&oacute; th&igrave; kết nối chậm lại... (trẻ 8 th&aacute;ng tuổi c&oacute; 1 triệu tỉ kết nối thần kinh, đến 10 tuổi chỉ c&ograve;n 500 ngh&igrave;n tỉ). Một trẻ 3 tuổi khỏe mạnh b&igrave;nh thường c&oacute; số lượng c&aacute;c khớp thần kinh kết nối giữa c&aacute;c tế b&agrave;o n&atilde;o nhiều hơn gấp hai lần so với người trưởng th&agrave;nh. Qu&aacute; tr&igrave;nh cắt tỉa c&aacute;c kết nối thần kinh l&agrave; biểu hiện của t&iacute;nh mềm dẻo cao (khả năng th&iacute;ch ứng) của n&atilde;o trẻ, m&agrave; điều đ&oacute; bị ảnh hưởng bởi c&aacute;c m&ocirc;i trường nu&ocirc;i dạy trẻ. Một trẻ 3 tuổi khỏe mạnh b&igrave;nh thường c&oacute; số lượng c&aacute;c khớp thần kinh kết nối giữa c&aacute;c tế b&agrave;o n&atilde;o nhiều hơn gấp hai lần so với người trưởng th&agrave;nh. Điều n&agrave;y l&agrave; bởi v&igrave; sau 10 đến 11 tuổi, n&atilde;o trẻ bị mất đi c&aacute;c khớp thần kinh m&agrave; ch&uacute;ng kh&ocirc;ng sử dụng đến. Nếu bỏ qua cơ hội chỉ đến một lần trong đời l&uacute;c n&agrave;y th&igrave; tiềm năng n&atilde;o bộ của trẻ sẽ giảm dần theo quy luật &ldquo;Sử dụng n&oacute; hay đ&aacute;nh mất n&oacute;&rdquo;. <\/i>Bộ n&atilde;o con người được lập tr&igrave;nh để t&igrave;m kiếm trải nghiệm. Khi sự tương t&aacute;c v&agrave; chăm s&oacute;c kh&ocirc;ng được đ&aacute;p ứng, n&atilde;o bộ sẽ ph&aacute;t triển kh&ocirc;ng đồng bộ v&agrave; hiệu quả v&igrave; c&aacute;c kết nối thần kinh phụ thuộc v&agrave;o sự đ&aacute;p ứng, chăm s&oacute;c ngay từ giai đoạn đầu đời n&agrave;y.&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n2.2. Trẻ học từ rất sớm trong những năm đầu đời<\/span><\/span><\/span><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTất cả những g&igrave; trẻ c&oacute; thể học được, ngay giai đoạn rất sớm, trong 3 năm đầu! Những kết nối ban đầu của c&aacute;c tế b&agrave;o thần kinh h&igrave;nh th&agrave;nh c&aacute;ch suy nghĩ, cảm nhận thế giới xung quanh, ứng xử v&agrave; học h&agrave;nh ngay từ khi sinh ra, thậm ch&iacute; từ khi c&ograve;n trong bụng mẹ. B&eacute; c&oacute; c&aacute;c trải nghiệm kh&aacute;c nhau v&agrave; lặp đi lặp lại nhiều lần, c&aacute;c kết nối trong n&atilde;o sẽ trở n&ecirc;n mạnh mẽ hơn. Ch&iacute;nh c&aacute;c kết nối n&atilde;o quyết định mỗi c&aacute; nh&acirc;n sẽ trở th&agrave;nh người thế n&agrave;o? Nếu những người chăm s&oacute;c trẻ biết quan t&acirc;m chăm s&oacute;c sức khỏe, dinh dưỡng c&ugrave;ng tương t&aacute;c v&agrave; gi&aacute;o dục sớm ph&ugrave; hợp v&agrave; đ&uacute;ng đối với tất cả trẻ nhỏ, đặc biệt l&agrave; trẻ c&oacute; ho&agrave;n cảnh bất lợi cũng sẽ tạo ra những đứa trẻ tương lai ph&aacute;t triển to&agrave;n diện. Khi n&atilde;o của trẻ kh&ocirc;ng nhận được sự chăm s&oacute;c cần thiết, đặc biệt l&agrave; trong c&aacute;c giai đoạn ph&aacute;t triển đầu đời nhạy cảm v&agrave; nhịp độ nhanh, th&igrave; về sau sẽ cần rất nhiều nỗ lực để gi&uacute;p n&atilde;o của trẻ c&oacute; thể ph&aacute;t triển đ&uacute;ng tốc độ v&agrave; nhiều khả năng sẽ kh&ocirc;ng đạt được kết quả tối ưu. Phạm vi v&agrave; mức độ nghi&ecirc;m trọng của c&aacute;c vấn đề trong tương lai của trẻ li&ecirc;n quan tới những thiếu hụt trong nu&ocirc;i dưỡng chăm s&oacute;c, gi&aacute;o dục sớm ở những năm đầu đời.&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<img height=\"428\" src=\"\/datafiles\/39945\/upload\/images\/image-20230406104146-6.png\" width=\"568\" \/><\/p>\n\n*Nguồn:C.A. Nelson (2000)<\/span><\/span><\/span><\/i>.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n2.3. Đầu tư chăm s&oacute;c v&agrave; gi&aacute;o dục sớm cho trẻ sẽ c&oacute; hiệu quả cao<\/span><\/span><\/span><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nĐầu tư chăm s&oacute;c sức khỏe v&agrave; dinh dưỡng, tương t&aacute;c v&agrave; gi&aacute;o dục sớm cho trẻ trong 3 năm đầu c&oacute; hiệu quả to lớn với sức khỏe, tầm v&oacute;c, khả năng học tập, lao động tr&iacute; tuệ, t&acirc;m hồn v&agrave; t&igrave;nh cảm của trẻ kh&ocirc;ng những trong ngắn hạn m&agrave; c&ograve;n l&agrave; c&aacute;c kết quả d&agrave;i hạn trong ph&aacute;t triển kinh tế x&atilde; hội của một quốc gia cũng như của một gia đ&igrave;nh. Nghi&ecirc;n cứu mới nhất của Gi&aacute;o sự James J. Heckman, một chuy&ecirc;n gia kinh tế v&agrave; ph&aacute;t triển con người từng đoạt giải Nobel về &ldquo;Lợi &iacute;ch trọn đời của chương tr&igrave;nh trẻ thơ&rdquo;<\/i> cho thấy c&aacute;c chương tr&igrave;nh c&oacute; chất lượng cao d&agrave;nh cho trẻ em bị thiệt th&ograve;i từ l&uacute;c sơ sinh đến 5 tuổi c&oacute; lợi tức đầu tư kinh ph&iacute; l&agrave; 13%\/năm &ndash; cao hơn so với tỉ suất lợi tức 7 &ndash; 10% của c&aacute;c Chương tr&igrave;nh Mẫu gi&aacute;o d&agrave;nh cho trẻ&nbsp; 3-4 tuổi. Heckman, c&ugrave;ng với đồng nghiệp của &ocirc;ng đ&atilde; nghi&ecirc;n cứu thấy những lợi &iacute;ch vượt trội Chương tr&igrave;nh ph&aacute;t triển trẻ thơ to&agrave;n diện đem lại tr&ecirc;n c&aacute;c lĩnh vực gi&aacute;o dục, y tế, h&agrave;nh vi x&atilde; hội v&agrave; việc l&agrave;m.<\/span><\/span><\/span> <\/sup>(WWW.hecmanequation.org)<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nNhư vậy, đầu tư v&agrave;o ph&aacute;t triển trẻ thơ to&agrave;n diện những năm đầu đời c&ograve;n c&oacute; thể gi&uacute;p giảm thiểu nhu cầu chi ti&ecirc;u kh&aacute;c của ch&iacute;nh phủ, cộng đồng v&agrave; c&aacute;c hộ gia đ&igrave;nh trong c&aacute;c chương tr&igrave;nh khắc phục hậu quả v&agrave; dịch vụ kh&aacute;c trong tương lai th&uacute;c đẩy cải thiện nguồn nh&acirc;n lực v&agrave; ổn định x&atilde; hội.&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<img height=\"556\" src=\"\/datafiles\/39945\/upload\/images\/image-20230406104146-7.png\" width=\"694\" \/><\/p>\n\n* Nguồn: James Heckman, Giải Nobel Kinh Tế<\/span><\/span><\/span><\/i><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n3. C&aacute;c yếu tố t&aacute;c động đến sự ph&aacute;t triển của trẻ trong những năm đầu đời<\/span><\/span><\/span><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nChất lượng c&aacute;c trải nghiệm trong giai đoạn ba năm đầu đời sẽ h&igrave;nh th&agrave;nh nền tảng tối ưu hoặc chưa tối ưu cho sự ph&aacute;t triển n&atilde;o b&ocirc; trong suốt thời kỳ thơ ấu v&agrave; vị th&agrave;nh ni&ecirc;n. Sự tổng h&ograve;a giữa nu&ocirc;i dưỡng đầy đủ, tương t&aacute;c t&iacute;ch cực, gi&aacute;o dục sớm đ&uacute;ng c&aacute;ch c&ugrave;ng m&ocirc;i trường sống an to&agrave;n c&oacute; ảnh hưởng đến việc h&igrave;nh th&agrave;nh v&agrave; kết nối c&aacute;c tế b&agrave;o thần kinh, đến khả năng hoạt động đầy đủ của n&atilde;o nộ v&agrave; khả năng trẻ c&oacute; thể ph&aacute;t huy hết tiềm năng trong suốt cuộc đời.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n3.1. Sức khỏe v&agrave; dinh dưỡng<\/span><\/span><\/span><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTrong ba năm đầu đời, chiều cao của trẻ sau khi sinh sẽ tăng l&ecirc;n gấp 2 lần, c&ograve;n c&acirc;n nặng sẽ tăng gấp 5 lần. Do đ&oacute;, c&aacute;c can thiệp để trẻ đạt c&acirc;n nặng v&agrave; chiều cao tối ưu (theo tiềm năng di truyền) sẽ đạt hiệu quả nhất trong giai đoạn n&agrave;y. V&igrave; vậy, kh&ocirc;ng cung cấp c&aacute;c điều kiện ph&ugrave; hợp (dinh dưỡng, sức khỏe, t&acirc;m l&yacute; x&atilde; hội, k&iacute;ch th&iacute;ch gi&aacute;o dục sớm&hellip;) ở giai đoạn n&agrave;y sẽ l&agrave;m giảm thiểu tiềm năng ph&aacute;t triển n&atilde;o bộ. Tr&ecirc;n to&agrave;n thế giới hiện c&oacute; 1\/3 số trẻ em dưới 5 tuổi kh&ocirc;ng ph&aacute;t triển được hết tiềm năng của m&igrave;nh do đ&oacute;i ngh&egrave;o v&agrave; kh&ocirc;ng đủ dinh dưỡng ( Tổng quan T&oacute;m tắt về ph&aacute;t triển trẻ thơ to&agrave;n diện, UNICEF, Việt Nam).<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nDinh dưỡng tạo nền tảng cho việc tăng số lượng k&iacute;ch cỡ cho tế b&agrave;o thần kinh, cơ, xương, khớp, v.v. Trong gia đoạn b&agrave;o thai v&agrave; sơ sinh, n&atilde;o bộ l&agrave; một &ldquo;cỗ m&aacute;y năng lượng&rdquo;, ti&ecirc;u thụ khoảng từ 50 &ndash; 75% to&agrave;n bộ năng lượng cơ thể hấp thu từ thực phẩm. Dinh dưỡng kh&ocirc;ng đầy đủ trong giai đoạn n&agrave;y c&oacute; ảnh hưởng tới cấu tr&uacute;c v&agrave; chức năng của n&atilde;o bộ m&agrave; sau n&agrave;y kh&oacute; c&oacute; thể b&ugrave; đắp được. Ở trẻ bị suy dinh dưỡng, thiếu ăn sẽ để lại c&aacute;c dấu ấn thương tổn ở n&atilde;o do chậm ph&aacute;t triển hơn của c&aacute;c tế b&agrave;o thần kinh, của c&aacute;c b&oacute; sợi trục thần kinh v&agrave; c&aacute;c khớp nối dẫn truyền xung điện thần kinh. Tr&aacute;i lại, trẻ em trong 1000 ng&agrave;y đầu đời nhận được sự chăm s&oacute;c sức khỏe v&agrave; dinh dưỡng l&agrave;nh mạnh sẽ c&oacute; khả năng phục hồi khỏi bệnh tật nguy hiểm đến t&iacute;nh mạng gấp 10 lần so với c&aacute;c trẻ kh&aacute;c. C&aacute;ch thực h&agrave;nh nu&ocirc;i con bằng sữa mẹ, chế độ ăn ph&ugrave; hợp với từng độ tuổi ở giai đoạn n&agrave;y gi&uacute;p ph&aacute;t triển tốt c&aacute;c tiềm năng n&atilde;o bộ của trẻ. Ngược lại, nếu thiếu dinh dưỡng v&agrave; c&aacute;c hậu quả c&oacute; li&ecirc;n quan kh&aacute;c như thấp c&ograve;i v&agrave; nhẹ c&acirc;n khi sinh c&oacute; thể ảnh hưởng tới sự ph&aacute;t triển nhận thức v&agrave; động cơ của trẻ. Trẻ bị hạn chế sự ph&aacute;t triển những kỹ năng n&agrave;y ở giai đoạn đầu đời sẽ c&oacute; nguy cơ g&aacute;nh chịu c&aacute;c vấn đề về thần kinh v&agrave; t&acirc;m l&yacute; sau n&agrave;y, hay bỏ học sớm, lao động tr&igrave;nh độ thấp dẫn tới t&igrave;nh trạng ngh&egrave;o vong ni&ecirc;n từ đời n&agrave;y qua đời kh&aacute;c (t&agrave;i liệu của UNICEF).&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n3.2. Tương t&aacute;c v&agrave; k&iacute;ch th&iacute;ch<\/span><\/span><\/span><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTrẻ c&oacute; thể cảm nhận thế giới xung quanh qua tất cả c&aacute;c gi&aacute;c quan của ch&uacute;ng như thị gi&aacute;c, th&iacute;nh gi&aacute;c, x&uacute;c gi&aacute;c, vị gi&aacute;c kể cả biểu cảm kh&ocirc;ng d&ugrave;ng ng&ocirc;n ngữ về thế giới x&uacute;c cảm v&agrave; t&igrave;nh cảm x&atilde; hội qua quan s&aacute;t, trải nghiệm v&agrave; học tập.&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTương t&aacute;c v&agrave; k&iacute;ch th&iacute;ch sẽ hoạt h&oacute;a c&aacute;c gi&aacute;c quan gi&uacute;p n&atilde;o trẻ cảm nhận, trải nghiệm để ph&aacute;t triển. Bản chất đ&oacute; l&agrave; qu&aacute; tr&igrave;nh học của n&atilde;o về thế giới xung quanh được gọi l&agrave; học tập sớm. Qu&aacute; tr&igrave;nh ấy diễn ra trong một tiến tr&igrave;nh thời gian m&agrave; c&oacute; hiệu quả cao nhất l&agrave; trong 3 năm đầu đời. &ldquo;Trẻ em cần được chăm s&oacute;c v&agrave; k&iacute;ch th&iacute;ch ph&aacute;t triển một c&aacute;ch to&agrave;n diện từ trước khi được sinh cho tới những năm đầu đời để c&oacute; thể lớn l&ecirc;n v&agrave; ph&aacute;t triển hết tiềm năng của m&igrave;nh&rdquo;<\/i> (ARNEC,2011).<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTrẻ nhỏ thường đ&ograve;i hỏi được tương t&aacute;c sớm th&ocirc;ng qua c&aacute;c hoạt động tự nhi&ecirc;n như n&oacute;i, biểu cảm mặt, cử chỉ v&agrave; người lớn phản ứng lại với c&ugrave;ng cử chỉ, ng&ocirc;n ngữ tương tự như của trẻ. Qu&aacute; tr&igrave;nh tương t&aacute;c qua lại n&agrave;y l&agrave; nền tảng trong sự h&igrave;nh th&agrave;nh n&atilde;o bộ. Sự gắn kết v&agrave; tương t&aacute;c giữa trẻ v&agrave; người mẹ, người chăm s&oacute;c trẻ sẽ k&iacute;ch th&iacute;ch giải ph&oacute;ng một loại hormone đặc biệt quan trọng l&agrave; oxytocin, l&agrave;m t&aacute;c động đến thần kinh v&agrave; h&agrave;nh vi ở trẻ v&agrave; người mẹ, người chăm s&oacute;c trẻ v&agrave; c&aacute;c t&aacute;c động n&agrave;y c&oacute; li&ecirc;n hệ với nhau. Điều n&agrave;y hỗ trợ n&atilde;o bộ ph&aacute;t triển khỏe mạnh. Sự k&iacute;ch th&iacute;ch tương t&aacute;c giữa trẻ nhỏ v&agrave; cha mẹ v&agrave; người chăm s&oacute;c gi&uacute;p tăng cường khả năng học tập một c&aacute;ch t&iacute;ch cực v&agrave; l&acirc;u d&agrave;i - thậm ch&iacute; c&oacute; thể thay đổi chức năng của n&atilde;o bộ trọn đời.&nbsp;&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTăng cường thực h&agrave;nh tương t&aacute;c sớm được xem như l&agrave; tất cả cơ hội m&agrave; cha mẹ v&agrave; người chăm s&oacute;c tạo cho c&aacute;c gi&aacute;c quan của trẻ được bộc lộ tiếp x&uacute;c với c&aacute;c t&aacute;c nh&acirc;n k&iacute;ch th&iacute;ch từ thế giới xung quanh để c&aacute;c gi&aacute;c quan của trẻ được trải nghiệm, ph&aacute;t triển, n&oacute; mang lại những ảnh hưởng s&acirc;u sắc nhất (WHO), l&agrave; c&aacute;ch kh&ecirc;u gợi v&agrave; th&uacute;c đấy sự ph&aacute;t triển của trẻ về vận động, nhận thức, tr&iacute; tuệ, v&agrave; kỹ năng tỉnh cảm x&atilde; hội.&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n3.3. Gi&aacute;o dục sớm (gi&aacute;o dục đầu đời)&nbsp;&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nGi&aacute;o dục sớm l&agrave; một bước đột ph&aacute; của khoa học gi&aacute;o dục n&oacute; t&aacute;c động, dẫn dắt, bồi dưỡng, ph&aacute;t triển tiềm năng cho trẻ trong thời kỳ 0 tuổi (thai nhi) đến s&aacute;u tuổi. Đ&acirc;y l&agrave; cơ hội v&agrave;ng duy nhất để ph&aacute;t triển tiềm năng con người. Qu&aacute; tr&igrave;nh gi&aacute;o dục được tiến h&agrave;nh sớm trong giai đoạn tr&iacute; tuệ con người ph&aacute;t triển nhất (Thời kỳ mẫn cảm), n&ecirc;n n&oacute; mang lại những ảnh hưởng s&acirc;u sắc nhất. Gi&aacute;o dục sớm ch&uacute; trọng ph&aacute;t triển sự hiểu biết, năng lực bản th&acirc;n, c&oacute; khả năng l&agrave;m chủ trong mọi t&igrave;nh huống, đ&aacute;p ứng nhu cầu, sở th&iacute;ch, khả năng ri&ecirc;ng của mỗi trẻ, kh&ocirc;ng &aacute;p đặt từ người lớn.Việc học của trẻ được t&iacute;ch hợp th&ocirc;ng qua c&aacute;c hoạt động đa dạng trong m&ocirc;i trường sống. C&aacute;c hoạt động được tổ chức lồng gh&eacute;p, t&aacute;c động một c&aacute;ch đồng bộ đến sự ph&aacute;t triển của trẻ. Gi&aacute;o dục sớm c&ograve;n l&agrave; qu&aacute; tr&igrave;nh gi&aacute;o dục nhằm khai th&aacute;c tiềm năng tối đa của con người. Đặc biệt trong 3 năm đầu đời, nếu được sống trong m&ocirc;i trường gi&aacute;o dục sớm đ&uacute;ng đắn, đa dạng, được cung cấp những trải nghiệm phong ph&uacute; k&iacute;ch hoạt n&atilde;o trẻ sớm ngay từ giai đoạn n&agrave;y sẽ h&igrave;nh th&agrave;nh n&ecirc;n h&agrave;ng tỉ kết nối v&agrave; mạng lưới thần kinh d&agrave;y đặc tr&ecirc;n bộ n&atilde;o gi&uacute;p trẻ đạt được những tiềm năng tr&iacute; lực tối đa cho cả cuộc đời. V&agrave; h&igrave;nh th&agrave;nh t&iacute;nh c&aacute;ch, phẩm chất, đạo đức của con người. Nếu bỏ qua cơ hội chỉ đến một lần trong đời l&uacute;c n&agrave;y th&igrave; tiềm năng n&atilde;o bộ của trẻ sẽ giảm dần theo quy luật &ldquo;Sử dụng n&oacute; hay đ&aacute;nh mất n&oacute;&rdquo;.&nbsp;<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n&ldquo;C&aacute;c cơ hội gi&aacute;o dục được định h&igrave;nh từ l&acirc;u trước khi trẻ đến lớp. C&aacute;c kỹ năng ng&ocirc;n ngữ, nhận thức v&agrave; x&atilde; hội m&agrave; trẻ ph&aacute;t triển thời thơ ấu l&agrave; trụ cột thực thụ cho việc học tập cả đời&rdquo; <\/b>(UNESCO, B&aacute;o c&aacute;o gi&aacute;m s&aacute;t GDCMN 2011).<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nĐầu tư v&agrave;o c&aacute;c dịch vụ gi&aacute;o dục sớm những năm đầu đời với chất lượng cao trước khi tới trường gi&uacute;p n&acirc;ng cảo kết quả học tập của trẻ. Đồng thời, gi&uacute;p tăng cường hiệu quả của c&aacute;c trường học nhờ giảm tỉ lệ học lưu ban, bỏ học, n&acirc;ng cao th&agrave;nh t&iacute;ch đặc biệt của trẻ n&oacute;i chung v&agrave; c&aacute;c nh&oacute;m bị thiệt th&ograve;i n&oacute;i ri&ecirc;ng. Những năm đầu đời nếu cha mẹ, những người chăm s&oacute;c trẻ chỉ chăm lo về sức khỏe v&agrave; dinh dưỡng m&agrave; kh&ocirc;ng quan t&acirc;m tới tương t&aacute;c v&agrave; gi&aacute;o dục sớm th&igrave; ph&aacute;t triển của trẻ về nhận thức, vận động, v&agrave; cảm x&uacute;c x&atilde; hội bị ngưng trệ. Khi kết hợp chăm s&oacute;c dinh dưỡng v&agrave; sức khỏe với hoạt động tương t&aacute;c v&agrave; gi&aacute;o dục sớm, th&igrave; những t&aacute;c động n&agrave;y sẽ ph&aacute;t triển đạt hiệu quả vượt bậc c&aacute;c chăm s&oacute;c ri&ecirc;ng lẻ, gi&uacute;p trẻ lớn l&ecirc;n v&agrave; ph&aacute;t triển to&agrave;n diện. Ngược lại, nếu sự tương t&aacute;c, gi&aacute;o dục sớm v&agrave; chăm s&oacute;c kh&ocirc;ng được đ&aacute;p ứng, n&atilde;o bộ sẽ ph&aacute;t triển kh&ocirc;ng đồng bộ v&agrave; hiệu quả v&igrave; c&aacute;c kết nối thần kinh phụ thuộc v&agrave;o sự chăm s&oacute;c, gi&aacute;o dục từ giai đoạn đầu đời.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n&nbsp;<\/p>\n\n3.4. An to&agrave;n v&agrave; bảo vệ<\/span><\/span><\/span><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nBảo vệ trẻ em khỏi bạo lực v&agrave; bạo h&agrave;nh, được sống trong m&ocirc;i trường an to&agrave;n v&agrave; b&igrave;nh đẳng kh&ocirc;ng chỉ l&agrave; nghĩa vụ nh&acirc;n quyền; đ&oacute; c&ograve;n l&agrave; cơ sở gi&uacute;p trẻ em ph&aacute;t triển tối đa tiềm năng, c&oacute; được sức khỏe tốt hơn, kết quả học tập v&agrave; ph&aacute;t triển x&atilde; hội tốt hơn. Nhờ sự kết hợp c&aacute;c biện ph&aacute;p can thiệp bảo vệ trẻ em bao gồm hỗ trợ trực tiếp cho c&aacute;c gia đ&igrave;nh v&agrave; tăng cường t&iacute;nh phản hồi v&agrave; tr&aacute;ch nhiệm của c&aacute;c hệ thống, c&oacute; thể bảo vệ trẻ nhỏ khỏi bạo lực v&agrave; mang lại cơ hội ph&aacute;t triển v&agrave; tăng trưởng l&agrave;nh mạnh ngay những năm đầu đời của trẻ. Ngược lại, nếu trẻ tiếp x&uacute;c với ho&agrave;n cảnh thời thơ ấu bất lợi v&agrave; bị c&aacute;c stress độc hại xảy ra v&agrave; thường xảy ra c&ugrave;ng l&uacute;c như bạo lực, x&acirc;m hại, bỏ mặc, ngh&egrave;o đ&oacute;i cũng như những ảnh hưởng ti&ecirc;u cực k&eacute;o d&agrave;i sẽ tạo ra cortisol liều cao &ndash; 1 loại hormone hạn chế sự ph&aacute;t triển của tế b&agrave;o n&atilde;o, hủy hoại sức khỏe thể chất v&agrave; tinh thần, khả năng học tập v&agrave; h&agrave;nh vi, dẫn đến ph&aacute; vỡ qu&aacute; tr&igrave;nh ph&aacute;t triển kiến tr&uacute;c của n&atilde;o bộ.&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nViệc cải thiện hệ thống yếu tố m&ocirc;i trường của trẻ, bao gồm việc tạo ra c&aacute;c m&ocirc;i trường l&agrave;nh mạnh như nh&agrave; cửa v&agrave; chương tr&igrave;nh nước sạch, vệ sinh m&ocirc;i trường, đảm bảo an to&agrave;n cơ bản v&agrave; bảo vệ trẻ em cũng như hỗ trợ cha mẹ v&agrave; người chăm s&oacute;c trẻ c&aacute;c kiến thức, thời gian v&agrave; kỹ năng để nu&ocirc;i dưỡng, gi&aacute;o dục trẻ ph&aacute;t triển to&agrave;n diện l&agrave; rất cần thiết.&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTiếp cận của ph&aacute;t triển to&agrave;n diện trẻ thơ để x&acirc;y dựng chương tr&igrave;nh, đề &aacute;n được dựa tr&ecirc;n t&iacute;nh hiệu quả v&agrave; đồng bộ của việc tạo m&ocirc;i trường ph&ugrave; hợp cho trẻ, việc tiếp cận như vậy c&oacute; vai tr&ograve; quan trọng trong việc định h&igrave;nh chất lượng ph&aacute;t triển nguồn nh&acirc;n lực, g&oacute;p phần cải tạo n&ograve;i giống, bồi dưỡng nh&acirc;n t&agrave;i cho đất nước.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n4. Gia đ&igrave;nh v&agrave; x&atilde; hội cần quan t&acirc;m chăm s&oacute;c ph&aacute;t triển trẻ thơ to&agrave;n diện<\/span><\/span><\/span><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nC&aacute;c bằng chứng nghi&ecirc;n cứu chỉ ra rằng c&aacute;c dịch vụ chăm s&oacute;c ph&aacute;t triển trẻ thơ to&agrave;n diện g&oacute;p phần cải thiện chất lượng chăm s&oacute;c trẻ em tại gia đ&igrave;nh v&agrave; ph&uacute;c lợi x&atilde; hội cho trẻ em. Việc cải thiện tiếp cận dịch vụ cho ph&eacute;p x&aacute;c định sớm c&aacute;c vấn đề cần hỗ trợ cho trẻ em, từ đ&oacute; th&uacute;c đẩy việc chuyển gửi c&aacute;c dịch vụ v&agrave; cung cấp giải ph&aacute;p to&agrave;n diện cho c&aacute;c hộ gia đ&igrave;nh. C&aacute;c quốc gia tr&ecirc;n thế giới đ&atilde; xem tiếp cận tổng hợp như l&agrave; một c&aacute;ch để tối đa ho&aacute; mọi nguồn lực v&igrave; lợi &iacute;ch của trẻ em v&agrave; gia đ&igrave;nh, đặc biệt l&agrave; những trường hợp trẻ em yếu thế. Theo đ&oacute;, một can thiệp th&iacute;ch hợp v&agrave; cụ thể được x&acirc;y dựng nhằm đ&aacute;p ứng quyền của mọi trẻ em. Đặc biệt ba b&agrave;i học cốt l&otilde;i cơ bản về kinh nghiệm c&aacute;c quốc gia đ&oacute; l&agrave; đầu tư v&agrave;o đối tượng trẻ nhất, bắt đầu thật sớm v&agrave; lu&ocirc;n duy tr&igrave; chất lượng cao. <\/i><\/span>Hầu hết c&aacute;c nước tr&ecirc;n thế giới đều c&oacute; những chương tr&igrave;nh, ch&iacute;nh s&aacute;ch đầu tư ưu ti&ecirc;n cho sự ph&aacute;t triển to&agrave;n diện trẻ em trong những năm đầu đời, đặc biệt l&agrave; trẻ em dưới 3 tuổi.&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nViệt Nam l&agrave; nước thứ hai đ&atilde; k&yacute; C&ocirc;ng ước Li&ecirc;n hiệp quốc về Quyền trẻ em (CRC 1989) v&agrave; tham gia thực hiện Mục ti&ecirc;u to&agrave;n cầu về ph&aacute;t triển bền vững (SDG) tới năm 2030 của Li&ecirc;n hiệp quốc.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n- Hiến ph&aacute;p nước ta năm 2013 quy định r&otilde; &ldquo;Trẻ em được Nh&agrave; nước, gia đ&igrave;nh v&agrave; x&atilde; hội bảo vệ, chăm s&oacute;c v&agrave; gi&aacute;o dục; được tham gia c&aacute;c vấn đề về trẻ em&rdquo; <\/i>v&agrave; nhiều văn bản quy phạm ph&aacute;p luật kh&aacute;c c&oacute; li&ecirc;n quan đến trẻ em đều thể hiện r&otilde; bảo vệ, chăm s&oacute;c v&agrave; gi&aacute;o dục trẻ em l&agrave; <\/span>quan điểm nhất qu&aacute;n của Đảng v&agrave; Nh&agrave; nước, l&agrave; vấn đề c&oacute; t&iacute;nh chiến lược, g&oacute;p phần quan trọng v&agrave;o việc chuẩn bị v&agrave; n&acirc;ng cao chất lượng nguồn nh&acirc;n lực phục vụ sự nghiệp c&ocirc;ng nghiệp h&oacute;a, hiện đại h&oacute;a đất nước v&agrave; hội nhập quốc tế. <\/span>.<\/i>&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n- Luật trẻ em năm 2016 đ&atilde; quy định cụ thể &ldquo;Ph&aacute;t triển to&agrave;n diện của trẻ em l&agrave; sự ph&aacute;t triển đồng thời cả về thể chất, tr&iacute; tuệ, tinh thần, đạo đức v&agrave; mối quan hệ x&atilde; hội của trẻ em&rdquo;.<\/i> Trong 106 điều của Luật trẻ em c&oacute; 11 điều quy định tr&aacute;ch nhiệm của Nh&agrave; nước, x&atilde; hội v&agrave; c&aacute;c ng&agrave;nh cung cấp dịch vụ y tế, dinh dưỡng, học tập, vui chơi giải tr&iacute;, c&aacute;c ch&iacute;nh s&aacute;ch x&atilde; hội phải hướng tới sự ph&aacute;t triển to&agrave;n diện của trẻ em. Luật Gi&aacute;o dục x&aacute;c định gi&aacute;o dục mầm non l&agrave; một phần của hệ thống gi&aacute;o dục quốc d&acirc;n. Luật lao động quy định phụ nữ được nghỉ thai sản 6 th&aacute;ng. Luật bảo hiểm y tế trong đ&oacute; c&oacute; hỗ trợ chăm s&oacute;c y tế miễn ph&iacute; cho trẻ em dưới 6 tuổi,&hellip; Nhờ đ&oacute; c&aacute;c quyền trẻ em được thực hiện ng&agrave;y một tốt hơn.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTừ cơ sở ph&aacute;p l&yacute; v&agrave; khoa học tr&ecirc;n đ&acirc;y, c&aacute;c bậc cha mẹ c&oacute; con nhỏ, c&aacute;c nh&agrave; trường mầm non, tiểu học, v&agrave; c&aacute; tổ chức x&atilde; hội, c&aacute;c Bộ, Ban, Ng&agrave;nh li&ecirc;n quan đến trẻ em cần phải c&oacute; những giải ph&aacute;p, biện ph&aacute;p cụ thể, thiết thực chăm s&oacute;c gi&aacute;o dục trẻ ph&aacute;t triển to&agrave;n diện với c&aacute;c dịch vụ c&oacute; chất lượng để trẻ được khai mở tiềm năng về thể lực, tr&iacute; lực, g&oacute;p phần n&acirc;ng cao năng lực v&agrave; tầm v&oacute;c người Việt Nam trong thời đại c&ocirc;ng nghiệp 4.0 v&agrave; hội nhập quốc tế.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n&nbsp;<\/p>\n\nT&agrave;i liệu tham khảo<\/span><\/span><\/span><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n1). ARNEC Connection 2011- Asia- Pacific Regional Network for Early Childhood (Kết nối ARNEC 2011- Mạng lưới khu vực ch&acirc;u &Aacute; - Th&aacute;i B&igrave;nh Dương cho trẻ nhỏ).<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n2). B&aacute;o c&aacute;o gi&aacute;m s&aacute;t Tuần lễ gi&aacute;o dục to&agrave;n cầu Việt Nam (GDCMN) 2011 của UNESCO.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n3). Luật trẻ em. NXB Lao dộng 2016<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n4). T&agrave;i liệu Ph&aacute;t triển trẻ thơ to&agrave;n diện của UNICEF, Việt Nam, th&aacute;ng 9 năm 2018.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n&nbsp;<\/p>\n","image_url":"https:\/\/www.ipd.vn\/datafiles\/39945\/upload\/files\/12.png?t=1753016085","image_thumb_url":"https:\/\/www.ipd.vn\/datafiles\/39945\/upload\/thumb_files\/12.png?t=1760606296","tags":"","count_view":893,"seo_name":"phat-trien-tre-tho-toan-dien-trong-thoi-dai-4-0-va-hoi-nhap-quoc-te-ngnd-pgs-ts-nguyen-vo-ky-anh","date_update":1680750763,"date_created_format":1680752594,"meta_title":"","meta_desc":"","meta_keyword":"","qr_code":"https:\/\/www.ipd.vn\/phat-trien-tre-tho-toan-dien-trong-thoi-dai-4-0-va-hoi-nhap-quoc-te-ngnd-pgs-ts-nguyen-vo-ky-anh"},{"id":580118,"name":"Tầm quan trọng của giáo dục sớm ngôn ngữ cho trẻ từ sơ sinh đến 36 tháng tuổi - Ths.Nguyễn Thị Nhỏ","desc":"Trẻ sơ sinh &ndash; 36 th&aacute;ng tuổi l&agrave; giai đoạn v&agrave;ng của sự ph&aacute;t triển ng&ocirc;n ngữ, l&agrave; cơ hội của mọi cơ hội, l&agrave; thời kỳ mẫn cảm nhất đối với ng&ocirc;n ngữ, c&aacute;c nh&agrave; khoa học gọi giai đoạn n&agrave;y l&agrave; điểm s&aacute;ng trong ph&aacute;t triển ng&ocirc;n ngữ của trẻ. Đ&acirc;y l&agrave; giai đoạn trẻ&nbsp; học mọi thứ tốt nhất, d&ugrave; người lớn c&oacute; dạy ch&uacute;ng hay kh&ocirc;ng.<\/span><\/i><\/span><\/span><\/span><\/p>\n","content":"1. Gi&aacute;o dục sớm ph&aacute;t triển ng&ocirc;n ngữ l&agrave; g&igrave;?&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n&nbsp;Gi&aacute;o dục sớm ph&aacute;t triển ng&ocirc;n ngữ l&agrave; một qu&aacute; tr&igrave;nh bắt đầu sớm (từ thai nhi) trong cuộc sống của con người, hướng tới ph&aacute;t triển đồng thời ng&ocirc;n ngữ th&iacute;nh gi&aacute;c (nghe v&agrave; n&oacute;i) v&agrave; ng&ocirc;n ngữ thị gi&aacute;c (đọc v&agrave; viết). Gi&aacute;o dục sớm ng&ocirc;n ngữ cho trẻ cần quan t&acirc;m đến c&aacute;c nội dung sau:<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n+ H&igrave;nh th&agrave;nh kỹ năng ph&aacute;t &acirc;m đ&uacute;ng.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n+ H&igrave;nh th&agrave;nh ph&aacute;t triển vốn từ.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n+ Dạy trẻ n&oacute;i đ&uacute;ng ngữ ph&aacute;p, dạy trẻ đọc, viết.&nbsp;&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n+ Ph&aacute;t triển lời n&oacute;i mạch lạc.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n&nbsp;+ Gi&aacute;o dục văn h&oacute;a giao tiếp ng&ocirc;n ngữ.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nGi&aacute;o dục sớm ng&ocirc;n ngữ l&agrave; sự ph&aacute;t triển theo xu thế ng&ocirc;n ngữ thị gi&aacute;c (đọc, viết) m&agrave; trẻ cần được tiếp thu một c&aacute;ch tự nhi&ecirc;n, l&agrave; t&agrave;i sản lớn nhất của văn minh nh&acirc;n loại d&agrave;nh cho trẻ em &ndash; quyền được ph&aacute;t triển ng&ocirc;n ngữ to&agrave;n diện.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n2. Tại sao phải gi&aacute;o dục sớm ng&ocirc;n ngữ cho trẻ sơ sinh &ndash; 36 th&aacute;ng tuổi<\/span><\/span><\/span><\/b>&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nCh&uacute;ng ta biết rằng, trẻ sơ sinh &ndash; 36 th&aacute;ng tuổi c&oacute; nhu cầu học ng&ocirc;n ngữ, c&oacute; khả năng học ng&ocirc;n ngữ v&agrave; trẻ đang học ng&ocirc;n ngữ, d&ugrave; người lớn c&oacute; dạy ch&uacute;ng hay kh&ocirc;ng. Nếu việc học ng&ocirc;n ngữ của trẻ được t&aacute;c động c&oacute; chủ đ&iacute;ch của người lớn với chương tr&igrave;nh, phương ph&aacute;p ti&ecirc;n tiến, ph&ugrave; hợp với đặc điểm của từng trẻ sẽ tạo n&ecirc;n hiệu quả, chất lượng kh&ocirc;ng thể ngờ tới. Trẻ sẽ biết đọc trước cả khi biết n&oacute;i, trẻ 3 tuổi đ&atilde; c&oacute; thể th&ocirc;ng thạo 3-<\/b>4 ngoại ngữ, đ&atilde; c&oacute; thể đọc hiểu h&agrave;ng trăm cuốn s&aacute;ch, việc học tập của trẻ về sau sẽ trở n&ecirc;n dễ d&agrave;ng hơn, đem lại cho trẻ niềm vui sướng, gi&uacute;p trẻ kh&ocirc;n lớn v&agrave; th&agrave;nh t&agrave;i. Những l&yacute; do n&agrave;y được thể hiện tr&ecirc;n c&aacute;c phương diện sau đ&acirc;y.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n2.1 Khả năng ng&ocirc;n ngữ được lập tr&igrave;nh trong n&atilde;o bộ<\/span><\/span><\/span><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nHọc n&oacute;i hay học đọc l&agrave; chức năng n&atilde;o bộ của trẻ nhỏ. Bộ n&atilde;o của trẻ thực sự l&agrave; c&ocirc;ng cụ thần kỳ. Theo GS. Gleen Doman, chuy&ecirc;n gia bậc thầy về gi&aacute;o dục sớm, người Mĩ cho rằng &ldquo;Sự thật l&agrave; đứa trẻ bắt đầu học ngay từ khi sinh ra. Đến năm 6 tuổi trẻ bắt đầu đến trường, trong khi đ&atilde; tiếp thu những b&agrave;i học th&uacute; vị, sự thật v&agrave; c&oacute; lẽ c&ograve;n nhiều hơn những g&igrave; trẻ sẽ học trong suốt cuộc đời&rdquo; (1, tr 42). &Ocirc;ng khẳng định: &ldquo;Tất cả những điều n&agrave;y được trẻ tiếp thu trước khi tới trường, nếu được khuyến kh&iacute;ch v&agrave; đ&aacute;nh gi&aacute; cao, qu&aacute; tr&igrave;nh học trong giai đoạn n&agrave;y sẽ diễn ra với tốc độ kh&ocirc;ng thể tin được. &rdquo; (1, tr 43)<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n2.2<\/span><\/span><\/span><\/b> Trẻ từ sơ sinh &ndash; 36 th&aacute;ng tuổi c&oacute; nhu cầu v&agrave; khả năng học ng&ocirc;n ngữ rất tốt<\/b>&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nC&aacute;c chuy&ecirc;n gia gi&aacute;o dục sớm gọi đ&acirc;y l&agrave; giai đoạn v&agrave;ng, cơ hội của mọi cơ hội, l&agrave; điểm s&aacute;ng trong ph&aacute;t triển ng&ocirc;n ngữ của trẻ nhỏ. Tất cả c&aacute;c em b&eacute; đều l&agrave; thi&ecirc;n t&agrave;i về ng&ocirc;n ngữ. Những đứa trẻ ở tuổi n&agrave;y kh&ocirc;ng phải người nghe, cũng kh&ocirc;ng phải người n&oacute;i. Bắt đầu từ 2-3 th&aacute;ng tuổi, trẻ sử dụng những &acirc;m thanh của m&igrave;nh để th&igrave; thầm, cười v&agrave; la h&eacute;t. V&agrave; từ khi bắt đầu giai đoạn n&agrave;y, trẻ đang học những quy tắc giao tiếp.&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTrong v&ograve;ng 1 năm, trẻ thiết lập được sự kết nối trong suy nghĩ giữa những &acirc;m thanh trẻ ph&aacute;t ra với &yacute; nghĩa của n&oacute; (hiểu được nghĩa của từ ph&aacute;t &acirc;m). Sau khi trẻ tạo được sự li&ecirc;n kết n&agrave;y, việc sử dụng từ của trẻ thực sự bắt đầu ph&aacute;t triển. Từ 2 &ndash;3 tuổi l&agrave; giai đoạn ph&aacute;t cảm ng&ocirc;n ngữ, l&agrave; thời kỳ mẫn cảm nhất đối với ng&ocirc;n ngữ. Trẻ c&oacute; thể n&oacute;i ở mọi nơi, mọi l&uacute;c. Ng&ocirc;n ngữ của trẻ 2 tuổi ph&aacute;t triển một c&aacute;ch đột ph&aacute;.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nQu&aacute; tr&igrave;nh trẻ học đọc cũng diễn ra tương tự như l&agrave; qu&aacute; tr&igrave;nh học n&oacute;i vậy, kh&ocirc;ng c&oacute; g&igrave; kh&oacute; khăn, trở ngại cả. &ldquo;Trẻ nhỏ ho&agrave;n to&agrave;n c&oacute; thể học đọc c&aacute;c từ, c&acirc;u v&agrave; đoạn theo c&aacute;ch ch&uacute;ng học n&oacute;i c&aacute;c từ, c&acirc;u v&agrave; đoạn&rdquo; (Tr 55). Bởi theo &ocirc;ng, &ldquo;&hellip;mắt nh&igrave;n được nhưng kh&ocirc;ng hiểu những g&igrave; đang nh&igrave;n v&agrave; tai nghe được nhưng kh&ocirc;ng hiểu những g&igrave; đang nghe. Chỉ c&oacute; n&atilde;o mới hiểu (1, tr 55)&rdquo;. Giai đoạn n&agrave;y, n&atilde;o chủ đạo của trẻ l&agrave; n&atilde;o phải c&oacute; chức năng ghi nhớ kiểu chụp h&igrave;nh n&ecirc;n việc trẻ chỉ nh&igrave;n h&igrave;nh ảnh hay sự vật (chữ) một lần l&agrave; ghi nhớ ngay v&agrave; ghi nhớ bền vững.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nĐiều quan trọng m&agrave; ch&uacute;ng ta cần biết l&agrave; từ 2,5 tuổi khả năng đột ph&aacute; về ng&ocirc;n ngữ của trẻ sẽ biến mất. Đấy l&agrave; l&yacute; do v&igrave; sao ch&uacute;ng ta cần chớp lấy cơ hội chỉ đến một lần trong đời để tiến h&agrave;nh gi&aacute;o dục sớm ng&ocirc;n ngữ cho trẻ từ sơ sinh, thậm ch&iacute; từ trong thai nhi. Nếu được k&iacute;ch th&iacute;ch trẻ c&oacute; thể c&oacute; phản ứng ng&ocirc;n ngữ rất sớm (h&oacute;ng chuyện từ khi trước 1 th&aacute;ng tuổi, nếu bắt đầu dạy đọc từ sơ sinh (từ 2, 5 &ndash; 3 th&aacute;ng) khả năng đọc của trẻ sẽ tuyệt vời.&nbsp;&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n2.3 Gi&aacute;o dục sớm ng&ocirc;n ngữ mang lại những điều tuyệt vời cho trẻ em<\/span><\/span><\/span><\/b>.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nGi&aacute;o dục sớm ng&ocirc;n ngữ kh&ocirc;ng chỉ gi&uacute;p trẻ biết đọc, biết chữ sớm m&agrave; điều quan trong l&agrave; gi&uacute;p r&egrave;n khả năng ch&uacute; &yacute;, ghi nhớ, quan s&aacute;t, tư duy v&agrave; tưởng trượng cho trẻ. N&oacute; mở ra c&aacute;nh cửa tri thức của nh&acirc;n loại, chắp c&aacute;nh ước mơ v&agrave; ho&agrave;i b&atilde;o cho trẻ, vun đắp t&iacute;nh c&aacute;ch tốt đẹp của con người.&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n3. Tầm quan trọng của việc gi&aacute;o dục sớm ng&ocirc;n ngữ cho trẻ dưới 36 th&aacute;ng tuổi&nbsp;&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nNếu kh&ocirc;ng c&oacute; ng&ocirc;n ngữ, con người cũng giống như kh&uacute;c gỗ, con vật. Kh&ocirc;ng c&oacute; ng&ocirc;n ngữ, con người kh&ocirc;ng c&oacute; tư duy, tưởng tượng, giao tiếp. Ngược lại, nếu c&oacute; ng&ocirc;n ngữ con người sẽ đọc s&aacute;ch, hiểu t&aacute;c phẩm, giao tiếp&hellip;V&igrave; thế, gi&aacute;o dục sớm ng&ocirc;n ngữ kh&ocirc;ng chỉ để trẻ biết đọc biết chữ sớm, m&agrave; c&ograve;n chắp c&aacute;nh để trẻ ph&aacute;t triển t&iacute;nh c&aacute;ch một c&aacute;ch to&agrave;n diện. Gi&aacute;o dục sớm ng&ocirc;n ngữ l&agrave; bước ph&aacute;t triển quan trọng trong cuộc sống văn h&oacute;a nh&acirc;n loại, l&agrave; sự s&aacute;ng tạo vượt thời đại của khoa học gi&aacute;o dục.&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nGi&aacute;o dục sớm ng&ocirc;n ngữ mang lại những lợi &iacute;ch to lớn cho trẻ từ sơ sinh - 36 th&aacute;ng tuổi. GS. TS. Ph&ugrave;ng Đức To&agrave;n, t&aacute;c giả của &ldquo;Phương &aacute;n 0 tuổi&rdquo; n&oacute;i rằng: &ldquo;Kh&ocirc;ng ai phủ nhận học chữ học đọc l&agrave; bước cơ bản đối với sự trưởng th&agrave;nh của nh&acirc;n t&agrave;i, nhưng biết chữ sớm kh&ocirc;ng phải l&agrave; mục đ&iacute;ch ch&iacute;nh (2, Tr 35). Gi&aacute;o dục sớm ng&ocirc;n ngữ, theo &ocirc;ng &ldquo;&hellip;từ một g&oacute;c độ n&agrave;o đấy đ&atilde; th&uacute;c đẩy sự ph&aacute;t triển to&agrave;n diện của trẻ&rdquo; (2, Tr 35) , gi&uacute;p khơi dậy một năng lực mang t&iacute;nh người &ndash; năng lực ng&ocirc;n ngữ. Điều đ&oacute; được thể hiện ở những mặt sau:<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n3.1. Ph&aacute;t triển khả năng ch&uacute; &yacute;<\/span><\/span><\/span><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nGi&aacute;o dục sớm ng&ocirc;n ngữ đ&atilde; tận dụng sự ch&uacute; &yacute; v&ocirc; thức của trẻ, r&egrave;n luyện sự ch&uacute; &yacute; c&oacute; &yacute; thức, gi&uacute;p trẻ nhanh ch&oacute;ng ph&aacute;t triển khả năng tập trung ch&uacute; &yacute; cao. &ldquo;Những đứa trẻ được hướng dẫn học chữ sớm theo đ&uacute;ng phương ph&aacute;p rất vui vẻ, hoạt b&aacute;t, c&oacute; khả năng ch&uacute; &yacute; cao.&rdquo; (Tr 35)<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n3.2. R&egrave;n luyện khả năng quan s&aacute;t<\/span><\/span><\/span><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTrẻ xem chữ cũng hứng th&uacute; như xem một bức tranh, xem một con tem hay một đồ vật vậy. Với trẻ những thứ đ&oacute; đều rất mới mẻ, lạ lẫm, rất cuốn h&uacute;t, trẻ chăm ch&uacute; quan s&aacute;t nhờ vậy dần dần khả năng quan s&aacute;t ph&acirc;n t&iacute;ch của trẻ khi học chữ được n&acirc;ng cao. Thị gi&aacute;c của trẻ từ nhỏ đ&atilde; c&oacute; thể nắm bắt h&igrave;nh ảnh chữ viết một c&aacute;ch sắc b&eacute;n, điều đ&oacute; c&oacute; &yacute; nghĩa v&ocirc; c&ugrave;ng quan trọng.&nbsp;&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n3.3. Bồi dưỡng tr&iacute; nhớ<\/span><\/span><\/span><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTheo GS. Ph&ugrave;ng Đức To&agrave;n, thời kỳ đầu trẻ học chữ, ch&uacute;ng ta n&ecirc;n tận dụng ghi nhớ v&ocirc; thức của trẻ, sau đ&oacute; r&egrave;n luyện ghi nhớ c&oacute; &yacute; thức cho trẻ. Tr&iacute; nhớ của trẻ sẽ được r&egrave;n luyện qua hoạt động tập trung ch&uacute; &yacute;, dần th&oacute;i quen tr&iacute; nhớ được h&igrave;nh th&agrave;nh, hiệu quả ghi nhớ kh&ocirc;ng ngừng tăng l&ecirc;n. Trong thực tế, trẻ một tuổi rưỡi, mỗi ng&agrave;y c&oacute; thể nhớ được một hai chữ, sau đ&oacute; số lượng c&aacute;c từ sẽ tăng dần. Đến 3 tuổi, mỗi ng&agrave;y chơi học chữ 15 &ndash; 20 ph&uacute;t, trẻ c&oacute; thể nhớ được 30 chữ mới, thậm ch&iacute; 50 chữ. Điều đ&oacute; cho thấy, nắm bắt th&ocirc;ng tin bằng thị gi&aacute;c s&acirc;u sắc hơn, l&acirc;u bền hơn bằng thị gi&aacute;c.&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n3.4. Ph&aacute;t triển khả năng tư duy v&agrave; khả năng tưởng tượng<\/span><\/span><\/span><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n&nbsp;Tư duy v&agrave; tưởng tượng của trẻ kh&ocirc;ng thể t&aacute;ch rời ng&ocirc;n ngữ, bởi ng&ocirc;n ngữ l&agrave; phương tiện của tư duy. Vốn từ của ng&ocirc;n ngữ viết phong ph&uacute; hơn, c&aacute;ch d&ugrave;ng từ ho&agrave;n chỉnh hơn, s&acirc;u sắc hơn vốn từ của ng&ocirc;n ngữ n&oacute;i&nbsp; n&ecirc;n tự nhi&ecirc;n th&uacute;c đẩy tư duy của trẻ c&agrave;ng tinh tế hơn, chuẩn x&aacute;c hơn, tưởng tượng bay bổng hơn, rộng lớn hơn. Ch&iacute;nh v&igrave; vậy gi&aacute;o dục sớm ng&ocirc;n ngữ (ng&ocirc;n ngữ viết) t&aacute;c dụng r&otilde; rệt đối với việc ph&aacute;t triển tư duy v&agrave; tưởng tượng của trẻ.&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n3.5. Bồi dưỡng khả năng v&agrave; th&oacute;i quen tự học, tự tin trong giao tiếp<\/span><\/span><\/span><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nT&iacute;nh ưu việt lớn nhất của việc gi&aacute;o dục sớm ng&ocirc;n ngữ l&agrave; gi&uacute;p bồi dưỡng khả năng, th&oacute;i quen tự học cho trẻ từ nhỏ. T&iacute;nh hiếu kỳ, l&ograve;ng ham học hỏi l&agrave; &ldquo;một m&aacute;i ch&egrave;o&rdquo; gi&uacute;p trẻ ph&aacute;t triển. Bởi hứng th&uacute; l&agrave; người thầy tốt nhất, n&ecirc;n hoạt động học tập chỉ cần thỏa m&atilde;n nhu cầu c&oacute; hứng th&uacute; của trẻ l&agrave; đ&atilde; th&agrave;nh c&ocirc;ng được một nửa. GS. Ph&ugrave;ng Đức To&agrave;n đ&atilde; từng n&oacute;i: Nếu trẻ nhỏ được tiếp x&uacute;c với một sự vật n&agrave;o đ&oacute; sớm nhất, nhiều nhất v&agrave; thường xuy&ecirc;n nhất, vui vẻ nhất, ch&uacute;ng sẽ c&oacute; sự mẫn cảm, y&ecirc;u qu&yacute; v&agrave; t&igrave;nh nguyện tiếp x&uacute;c với sự vật đ&oacute; thường xuy&ecirc;n nhất. Gi&aacute;o dục sớm quan t&acirc;m đến hứng th&uacute; của trẻ, kh&ocirc;ng dạy trẻ cứng nhắc theo gi&aacute;o tr&igrave;nh v&agrave; tiến độ kiểu &ldquo;thao t&aacute;c&rdquo;, dừng lại trước khi trẻ muốn dừng<\/i>.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nĐối với trẻ nhỏ, mức độ dễ, kh&oacute; trong học tập kh&ocirc;ng nằm ở mức độ &iacute;t nhiều, n&ocirc;ng s&acirc;u của nội dung v&agrave; đa dạng, phức tạp của n&oacute;, m&agrave; ở chỗ hoạt động học tập c&oacute; l&agrave;m cho ch&uacute;ng vui hay kh&ocirc;ng. Những trẻ được gi&aacute;o dục sớm ng&ocirc;n ngữ, biết đọc, biết chữ sớm đều rất biết n&oacute;i chuyện, th&iacute;ch kể chuyện, th&iacute;ch kể những g&igrave; m&igrave;nh nh&igrave;n thấy, biết n&ecirc;u c&acirc;u hỏi, biết tranh luận. Đồng thời, trẻ được r&egrave;n luyện khả năng giải quyết vấn đề c&oacute; s&aacute;ng tạo, tự tin trong giao tiếp, ứng xử với mọi người. Theo GS. Ph&ugrave;ng Đức To&agrave;n &ldquo;Phần lớn c&aacute;c em đều dựa v&agrave;o khả năng v&agrave; tinh thần tự học khi học chữ, học đọc sớm&rdquo;<\/i> (2, Tr 41). &Ocirc;ng cho rằng: &ldquo;&hellip;dạy chữ, dạy đọc sớm cũng l&agrave; một trong những nội dung cơ bản của gi&aacute;o dục nh&acirc;n t&agrave;i.&rdquo;<\/i> (2, Tr 41)<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n3.6. Vun đắp t&iacute;nh c&aacute;ch tốt đẹp, bồi dưỡng niềm y&ecirc;u th&iacute;ch đọc s&aacute;ch<\/span><\/span><\/span><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nKhi học chữ, học đọc sớm, trẻ sớm được tiếp x&uacute;c với văn học (đặc biệt l&agrave; văn học thiếu nhi). Những h&igrave;nh tượng nh&acirc;n vật lương thiện v&agrave; xấu xa, dũng cảm v&agrave; nh&aacute;t gan, tốt v&agrave; xấu&hellip; đ&atilde; t&aacute;c động đến t&acirc;m hồn trẻ, g&oacute;p phần khơi dậy t&igrave;nh cảm đạo đức cao thượng v&agrave; vun đắp t&iacute;nh c&aacute;ch tốt đẹp. Trẻ y&ecirc;u th&iacute;ch c&aacute;c nh&acirc;n vật, trẻ y&ecirc;u th&iacute;ch cả việc đọc s&aacute;ch, ch&uacute;ng y&ecirc;u th&iacute;ch s&aacute;ch hơn cả kẹo v&agrave; quần &aacute;o đẹp v&igrave; từ nhỏ ch&uacute;ng đ&atilde; được hưởng niềm vui tinh thần m&agrave; s&aacute;ch mang lại. Đồng thời, gi&aacute;o dục sớm ng&ocirc;n ngữ cho trẻ nhỏ gi&uacute;p trẻ c&oacute; được sự mẫn cảm, hứng th&uacute; v&agrave; say m&ecirc; t&igrave;m t&ograve;i, học hỏi mọi thứ xung quanh m&igrave;nh để kh&ocirc;n lớn, th&agrave;nh t&agrave;i. Nh&agrave; gi&aacute;o dục người Nga, V.A. Sukhomlinxki đ&atilde; từng n&oacute;i &ldquo;B&iacute; quyết của gi&aacute;o dục l&agrave; nắm bắt được ch&iacute; tiến thủ đ&oacute; của trẻ&hellip; nếu trẻ em kh&ocirc;ng tự m&igrave;nh vươn l&ecirc;n, tự m&igrave;nh cố gắng, th&igrave; bất kỳ nh&agrave; gi&aacute;o dục n&agrave;o cũng đều kh&ocirc;ng thể bồi dưỡng được phẩm chất tốt cho trẻ.&rdquo;<\/i> (2, Tr 103). &Ocirc;ng cũng khẳng định rằng &ldquo;H&atilde;y đem niềm vui lớn nhất của con người &ndash; niềm vui của tri thức tốt cho trẻ em.&rdquo; <\/i>(2, Tr 111)<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n4. Kết luận<\/span><\/span><\/span><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTiềm năng tr&iacute; lực của trẻ sơ sinh rất kỳ diệu, con đường gi&aacute;o dục trẻ sơ sinh &ndash; 36 th&aacute;ng tuổi rất rộng mở v&agrave; v&ocirc; c&ugrave;ng th&uacute; vị. Trong qu&aacute; tr&igrave;nh chăm s&oacute;c &ndash; gi&aacute;o dục trẻ, gi&aacute;o dục sớm ng&ocirc;n ngữ cho trẻ l&agrave; điều kh&ocirc;ng thể thiếu. N&oacute; c&oacute; t&aacute;c dụng thiết thực v&agrave; &yacute; nghĩa l&acirc;u d&agrave;i đối với trẻ giống như việc ch&uacute;ng nhận biết m&ocirc;i trường, th&iacute;ch ứng với x&atilde; hội, ph&aacute;t triển thể lực, vận động... Hơn nữa, gi&aacute;o dục sớm ng&ocirc;n ngữ phải tiến h&agrave;nh v&agrave;o thời kỳ ph&aacute;t triển đẹp nhất của trẻ l&agrave; thời kỳ n&atilde;o sinh trưởng v&agrave; ph&aacute;t triển nhanh nhất (từ 0- 3 tuổi), nếu kh&ocirc;ng việc gi&aacute;o dục ng&ocirc;n ngữ sau n&agrave;y sẽ tốn nhiều c&ocirc;ng sức, thậm ch&iacute; kh&oacute; đạt được hiệu quả mong muốn. Điều đ&oacute; cũng được Leighton Le White khẳng định &ldquo;Nếu một đứa trẻ 3 tuổi được tiếp x&uacute;c với c&aacute;c phương diện của học thuật như ng&ocirc;n ngữ v&agrave; c&aacute;c kỹ năng giải quyết vấn đề muộn hơn s&aacute;u th&aacute;ng hoặc l&acirc;u hơn nữa th&igrave; tương lai n&oacute; kh&ocirc;ng thể th&agrave;nh c&ocirc;ng trong học tập&rdquo; (3, Tr 53).<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTầm quan trọng của gi&aacute;o dục sớm ng&ocirc;n ngữ cho trẻ sơ sinh &ndash; 36 th&aacute;ng tuổi xin được khẳng định lại trong c&acirc;u n&oacute;i sau của một nh&agrave; thơ nổi tiếng: Khi chết, người cha để lại cho con c&aacute;i m&igrave;nh nh&agrave; cửa, ruộng vườn, thanh gươm v&agrave; c&acirc;y đ&agrave;n P&aacute;p -<\/b> đua. Nhưng một thế hệ mất đi th&igrave; để lại cho thế hệ sau tiếng n&oacute;i<\/i>. Ai c&oacute; tiếng n&oacute;i<\/i> th&igrave; người ấy sẽ x&acirc;y được nh&agrave;, c&agrave;y được ruộng, đ&uacute;c được kiếm, l&ecirc;n được d&acirc;y đ&agrave;n P&aacute;p &ndash; đua v&agrave; gẩy được n&oacute;.&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n&nbsp;<\/p>\n\nT&agrave;i liệu tham khảo<\/span><\/span><\/span><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<ol>\n\t<li style=\"margin-top:6.0pt; margin-right:0cm; margin-bottom:0cm; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Glenn Doman, Janet Doman. 2011. Dạy trẻ biết đọc sớm. NXB Lao đ&ocirc;ng &ndash; x&atilde; hội.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:0cm; margin-right:0cm; margin-bottom:0cm; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">GS. Ph&ugrave;ng Đức To&agrave;n. 2009. Phương &aacute;n 0 tuổi. Ph&aacute;t triển ng&ocirc;n ngữ từ trong n&ocirc;i. NXB Lao động &ndash; x&atilde; hội.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:0cm; margin-right:0cm; margin-bottom:6.0pt; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">GS. Ph&ugrave;ng Đức To&agrave;n. 2009. Phương &aacute;n 0 tuổi. Chiếc n&ocirc;i ươm hạt giống t&agrave;i năng. NXB Lao động &ndash; x&atilde; hội.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<\/ol>\n\n&nbsp;<\/p>\n","image_url":"https:\/\/www.ipd.vn\/datafiles\/39945\/upload\/files\/20190617_114227_201017_tre-em_max-1800x1800.jpg?t=1681289640","image_thumb_url":"https:\/\/www.ipd.vn\/datafiles\/39945\/upload\/thumb_files\/20190617_114227_201017_tre-em_max-1800x1800.jpg?t=1760606296","tags":"","count_view":392,"seo_name":"tam-quan-trong-cua-giao-duc-som-ngon-ngu-cho-tre-tu-so-sinh-den-36-thang-tuoi-ths-nguyen-thi-nho","date_update":1681289366,"date_created_format":1681289709,"meta_title":"","meta_desc":"","meta_keyword":"","qr_code":"https:\/\/www.ipd.vn\/tam-quan-trong-cua-giao-duc-som-ngon-ngu-cho-tre-tu-so-sinh-den-36-thang-tuoi-ths-nguyen-thi-nho"},{"id":579495,"name":"Giáo dục sớm và giáo dục sớm trong chương trình giáo dục mầm non sau năm 2020 - Ths. Bùi Thị Kim Tuyến","desc":"Một thời thơ ấu an to&agrave;n v&agrave; hạnh ph&uacute;c kh&ocirc;ng chỉ l&agrave; Quyền của trẻ em, m&agrave; n&oacute; c&ograve;n cung cấp c&aacute;c cơ hội cho trẻ để khai mở v&agrave; ph&aacute;t triển c&aacute;c khả năng của trẻ. Sự ph&aacute;t triển trong những năm đầu đời l&agrave; giai đoạn ph&aacute;t triển quan trọng nhất của một con người, l&agrave; nền tảng cho sự ph&aacute;t triển về thể chất lẫn tinh thần, cũng như văn h&oacute;a v&agrave; nhận thức trong tương lai của cả cuộc đời.<\/span><\/span><\/span><\/i><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<meta charset=\"utf-8\" \/><\/p>\n","content":"1. Quan niệm về gi&aacute;o dục sớm (GDS)<\/span><\/span><\/span><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<ol>\n\t<li style=\"margin-top:6.0pt; margin-right:3.95pt; margin-bottom:6.0pt; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Gi&aacute;o dục sớm l&agrave; qu&aacute; tr&igrave;nh gi&aacute;o dục được tiến h&agrave;nh trong giai đoạn tốt nhất - &quot;giai đoạn v&agrave;ng, cửa sổ của cơ hội&quot;. Tất cả trẻ nhỏ đều đang học trước khi ch&uacute;ng được sinh ra. B&ecirc;n trong bộ n&atilde;o của trẻ sẵn c&oacute; một nền tảng đ&atilde; được x&acirc;y dựng để ph&aacute;t triển c&aacute;c mặt thể chất, t&igrave;nh cảm v&agrave; x&atilde; hội, nhận thức v&agrave; ng&ocirc;n ngữ. Chăm s&oacute;c tốt cho người mẹ khi mang thai v&agrave; trẻ nhỏ l&agrave; rất cần thiết cho sự tăng trưởng v&agrave; ph&aacute;t triển của n&atilde;o bộ.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:6.0pt; margin-right:3.95pt; margin-bottom:6.0pt; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Gi&aacute;o dục sớm l&agrave; bước đột ph&aacute; của khoa học gi&aacute;o dục. GDS t&aacute;c động, dẫn dắt, bồi dưỡng v&agrave; ph&aacute;t triển tiềm năng thể lực, tr&iacute; tuệ, h&igrave;nh th&agrave;nh t&iacute;nh c&aacute;ch v&agrave; phẩm chất tốt đẹp cho trẻ trong thời kỳ 0 tuổi (thai nhi) đến s&aacute;u tuổi. Những g&igrave; người lớn l&agrave;m cho trẻ trong giai đoạn n&agrave;y đ&oacute;ng vai tr&ograve; quan trọng trong việc x&acirc;y dựng nền tảng cho việc học tập v&agrave; ph&aacute;t triển vượt trội của trẻ sau n&agrave;y. Sứ mệnh của gi&aacute;o dục sớm l&agrave; những người chăm s&oacute;c trẻ biết phải l&agrave;m g&igrave; để k&iacute;ch hoạt tối đa tiềm năng n&atilde;o bộ của trẻ trong giai đoạn ph&aacute;t triển nhanh nhất n&agrave;y tạo ra những c&ocirc;ng d&acirc;n c&oacute; thể lực tốt, tr&iacute; tuệ vượt trội, c&oacute; t&iacute;nh c&aacute;ch, phẩm chất đạo đức v&agrave; c&aacute;c kỹ năng sống ph&ugrave; hợp g&oacute;p phần n&acirc;ng cao tiềm lực con người Việt Nam.&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin:0cm 0cm 8pt\">&nbsp;<\/li>\n\t<li style=\"margin-top:6.0pt; margin-right:3.95pt; margin-bottom:6.0pt; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">2. Cơ sở khoa học của gi&aacute;o dục sớm<\/span><\/span><\/span><\/b><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<\/ol>\n\n&nbsp;2.1 Những ph&aacute;t hiện mới nhất về sự ph&aacute;t triển n&atilde;o bộ ở trẻ nhỏ<\/span><\/span><\/span><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nNghi&ecirc;n cứu gi&aacute;o dục sớm chỉ ra rằng: Ch&uacute;ng ta đang l&atilde;ng ph&iacute; một nguồn t&agrave;i nguy&ecirc;n n&atilde;o bộ v&ocirc; c&ugrave;ng to lớn bởi mới chỉ khai th&aacute;c được từ 3 đến 10% khả năng kỳ diệu của n&atilde;o bộ. Tiềm năng của n&atilde;o bộ sẽ theo quy luật giảm dần, nghĩa l&agrave; gi&aacute;o dục c&agrave;ng muộn th&igrave; tiềm năng c&oacute; được của con người được ph&aacute;t huy c&agrave;ng &iacute;t. <\/i>Nếu trẻ được gi&aacute;o dục từ sớm trong thời kỳ v&agrave;ng từ 0 (thai nhi) đến 6 tuổi, đặc biệt từ 0 đến 3 tuổi th&igrave; sự ph&aacute;t triển về n&atilde;o bộ sẽ c&oacute; khả năng được k&iacute;ch hoạt tối đa do được ph&aacute;t triển đồng thời cả hai b&aacute;n cầu n&atilde;o tr&aacute;i v&agrave; n&atilde;o phải. Thiếu sự k&iacute;ch th&iacute;ch hoặc k&iacute;ch th&iacute;ch ti&ecirc;u cực c&oacute; thể l&agrave;m cho sự tăng trưởng v&agrave; ph&aacute;t triển kh&ocirc;ng thể xảy ra được hoặc rất kh&oacute; khăn.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n2.2 C&aacute;c nghi&ecirc;n cứu về n&atilde;o v&agrave; gi&aacute;o dục n&atilde;o phải<\/span><\/span><\/span><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTrước đ&acirc;y người ta cho rằng n&atilde;o phải v&agrave; n&atilde;o tr&aacute;i hoạt động theo c&ugrave;ng một nguy&ecirc;n l&iacute; giống nhau. Thực tế lại kh&ocirc;ng phải như vậy, những khả năng chưa được khai ph&aacute; của con người đều nằm ở n&atilde;o phải. Ngay trong bụng mẹ, n&atilde;o phải của con người đ&atilde; được h&igrave;nh th&agrave;nh trước, sau đ&oacute; n&atilde;o tr&aacute;i mới h&igrave;nh th&agrave;nh. Trong ba năm đầu đời, n&atilde;o tr&aacute;i chưa bắt đầu hoạt động tốt v&agrave; n&atilde;o phải đ&oacute;ng vai tr&ograve; l&agrave; n&atilde;o chủ đạo. Từ ba đến s&aacute;u tuổi, vị tr&iacute; chủ đạo của n&atilde;o phải dần chuyển sang n&atilde;o tr&aacute;i. Từ 6 đến 8 tuổi l&agrave; thời kỳ ph&aacute;t triển của n&atilde;o tr&aacute;i. N&atilde;o tr&aacute;i bắt đầu đ&oacute;ng vai tr&ograve; chủ đạo v&agrave; n&oacute; sẽ khống chế sự hoạt động của n&atilde;o phải. Đ&oacute; l&agrave; l&iacute; do tại sao cần tận dụng k&iacute;ch hoạt n&atilde;o phải trong giai đoạn trước 3 tuổi khi n&atilde;o phải vẫn đ&oacute;ng vai tr&ograve; chủ đạo. Ng&agrave;y nay c&aacute;c nh&agrave; khoa học đ&atilde; khẳng định 3 năm đầu đời l&agrave; giai đoạn rất quan trọng của sự ph&aacute;t triển n&atilde;o. Trong đ&oacute;:<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<ul>\n\t<li style=\"margin-top:6.0pt; margin-right:0cm; margin-bottom:0cm; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Từ 0-2 tuổi l&agrave; thời kỳ ph&aacute;t triển của n&atilde;o phải. Đ&acirc;y l&agrave; giai đoạn thần đồng.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:0cm; margin-right:0cm; margin-bottom:0cm; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Từ 3-4 tuổi l&agrave; giai đoạn chuyển tiếp sang thời kỳ của n&atilde;o tr&aacute;i.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:0cm; margin-right:0cm; margin-bottom:6.0pt; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Từ 6-8 tuổi l&agrave; thời kỳ của n&atilde;o tr&aacute;i.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n\n<ol start=\"4\">\n\t<li style=\"margin-top:6.0pt; margin-right:0cm; margin-bottom:6.0pt; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">2.3&nbsp; Học thuyết Tr&iacute; th&ocirc;ng minh đa diện - MI<\/span><\/span><\/span><\/b><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<\/ol>\n\nNăm 1983, trong c&ocirc;ng tr&igrave;nh Frames of Mind: The Theory of Multiple Intelligences (tạm dịch: Cơ cấu tr&iacute; n&atilde;o: Thuyết Tr&iacute; th&ocirc;ng minh đa diện), nh&agrave; t&acirc;m l&yacute; học Howard Gardner của Trường Harvard đ&atilde; đề xuất ra thuyết Tr&iacute; th&ocirc;ng minh đa diện, đồng thời ph&acirc;n loại tr&iacute; th&ocirc;ng minh con người ra th&agrave;nh 8 loại tr&iacute; th&ocirc;ng minh.&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTheo &ocirc;ng, năng lực tr&iacute; tuệ thi&ecirc;n bẩm của mỗi con người vốn đ&atilde; bao gồm c&aacute;c loại tr&iacute; th&ocirc;ng minh, ch&uacute;ng phối hợp c&ugrave;ng nhau để n&acirc;ng cao &ldquo;tổng lực&rdquo; sức mạnh tr&iacute; n&atilde;o lẫn sức mạnh thể chất của mỗi c&aacute; nh&acirc;n.&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTheo đ&oacute;, Thomas Armstrong c&ugrave;ng nhiều t&aacute;c giả kh&aacute;c đ&atilde; nỗ lực nghi&ecirc;n cứu để đưa ra c&aacute;c phương ph&aacute;p ứng dụng thuyết Tr&iacute; th&ocirc;ng minh đa diện v&agrave;o việc gi&aacute;o dục ở nh&agrave; trường, cũng như hướng dẫn cha mẹ c&aacute;ch hỗ trợ trẻ ph&aacute;t huy hết tiềm năng tr&iacute; n&atilde;o m&agrave; tạo h&oacute;a đ&atilde; ban tặng cho mỗi trẻ.&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n3. Gi&aacute;o dục sớm cho trẻ em những năm đầu đời&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n3.1 Gi&aacute;o dục sớm cho trẻ em những năm đầu đời trong x&atilde; hội hiện đại<\/span><\/span><\/span><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n&Aacute;p dụng th&agrave;nh quả c&ocirc;ng tr&igrave;nh nghi&ecirc;n cứu về bộ n&atilde;o của con người: từ khi c&ograve;n trong b&agrave;o thai đ&atilde; c&oacute; thể tiếp nhận nền văn minh nh&acirc;n loại v&agrave; ph&aacute;t triển tiềm năng của con người một c&aacute;ch tự nhi&ecirc;n qua t&aacute;c động của gi&aacute;o dục sớm về thể chất, ng&ocirc;n ngữ, nhận thức, &acirc;m nhạc, hội họa, to&aacute;n học.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTừ những kết quả nghi&ecirc;n cứu về bộ n&atilde;o k&igrave; diệu của trẻ sơ sinh v&agrave; lứa tuổi mầm non, tr&ecirc;n thế giới đ&atilde; xuất hiện những nghi&ecirc;n cứu &aacute;p dụng c&aacute;c ph&aacute;t hiện mới về bộ n&atilde;o để ph&aacute;t minh ra những c&ocirc;ng nghệ gi&aacute;o dục <\/i>nhằm k&iacute;ch hoạt tiềm năng của n&atilde;o bộ từ những năm đầu ti&ecirc;n của cuộc đời. Đ&atilde; c&oacute; những c&ocirc;ng tr&igrave;nh nghi&ecirc;n cứu nổi tiếng về gi&aacute;o dục đ&agrave;o tạo trẻ th&ocirc;ng minh sớm, về gi&aacute;o dục n&atilde;o phải, bồi dưỡng nh&acirc;n t&agrave;i cho đất nước; trong đ&oacute; phải kể đến những người đi ti&ecirc;n phong trong cuộc c&aacute;ch mạng gi&aacute;o dục sớm với những t&ecirc;n tuổi nổi tiếng xuất th&acirc;n từ c&aacute;c nước Mĩ, Nhật Bản, v&agrave; Trung Quốc.&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<ol start=\"5\">\n\t<li style=\"margin-top:6.0pt; margin-right:-1.0pt; margin-bottom:6.0pt; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">3.2 Gi&aacute;o dục sớm tại Việt Nam&nbsp;&nbsp;&nbsp; <\/span><\/span><\/span><\/b><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<\/ol>\n\nCả nước t&iacute;nh đến nay mới chỉ c&oacute; một số tổ chức phi ch&iacute;nh phủ v&agrave; trường mầm non tư thục quan t&acirc;m đến gi&aacute;o dục sớm với việc nghi&ecirc;n cứu thực h&agrave;nh chương tr&igrave;nh gi&aacute;o dục sớm dựa tr&ecirc;n c&aacute;c phương ph&aacute;p gi&aacute;o dục của Shichida Makoto (Nhật Bản); của Robert C. Titzer, Rudolf Steiner, Glenn Doman (Hoa Kỳ); Reggio Emilia (Italia); Phương &aacute;n 0 tuổi của GS. Ph&ugrave;ng Đức To&agrave;n (Trung Quốc);&hellip; bước đầu đ&atilde; đạt được một số kết quả kh&iacute;ch lệ tr&ecirc;n trẻ từ 0 đến 3 tuổi. Một số gia đ&igrave;nh v&agrave; chị em phụ nữ mang thai đ&atilde; quan t&acirc;m t&igrave;m hiểu về thai gi&aacute;o v&agrave; gi&aacute;o dục sớm ở gia đ&igrave;nh với sự tiếp cận của t&agrave;i liệu nước ngo&agrave;i.&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTừ năm 2011, Hội Gi&aacute;o dục chăm s&oacute;c sức khỏe cộng đồng Việt Nam đ&atilde; th&agrave;nh lập Viện Nghi&ecirc;n cứu gi&aacute;o dục ph&aacute;t triển tiềm năng con người (IPD) để triển khai nghi&ecirc;n cứu c&aacute;c phương ph&aacute;p gi&aacute;o dục sớm v&agrave; th&iacute; điểm x&acirc;y dựng c&aacute;c m&ocirc; h&igrave;nh gi&aacute;o dục sớm linh hoạt v&agrave; ph&ugrave; hợp với điều kiện của Việt Nam nhằm g&oacute;p phần khai mở tiềm năng thể lực v&agrave; tr&iacute; lực của trẻ em trong độ tuổi mầm non.&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n4. Gi&aacute;o dục sớm với chương tr&igrave;nh gi&aacute;o dục mầm non sau 2020<\/span><\/span><\/span><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n4.1 Triết l&yacute; v&agrave; mục ti&ecirc;u gi&aacute;o dục<\/span><\/span><\/span><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTriết l&yacute; gi&aacute;o dục:&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/i><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<ul>\n\t<li style=\"margin-top:6.0pt; margin-right:-1.0pt; margin-bottom:6.0pt; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Gi&aacute;o dục tr&aacute;i tim, gi&aacute;o dục nh&acirc;n c&aacute;ch.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:6.0pt; margin-right:-1.0pt; margin-bottom:6.0pt; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Chấp nhận sự kh&aacute;c biệt.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:6.0pt; margin-right:-1.0pt; margin-bottom:6.0pt; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Ph&aacute;t triển tiềm năng.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:6.0pt; margin-right:-1.0pt; margin-bottom:6.0pt; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Tạo sự đam m&ecirc; học tập v&agrave; kh&aacute;m ph&aacute;.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:6.0pt; margin-right:-1.0pt; margin-bottom:6.0pt; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Cha mẹ lu&ocirc;n đồng h&agrave;nh.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n\nMục ti&ecirc;u:<\/span><\/span><\/span><\/i><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nPh&aacute;t triển tiềm năng to lớn bẩm sinh của trẻ từ sơ sinh, th&uacute;c đẩy ph&aacute;t triển một c&aacute;ch to&agrave;n diện, đầy đủ, c&oacute; c&aacute; t&iacute;nh, c&oacute; sở trường, n&acirc;ng cao những tố chất cơ bản để trẻ trở n&ecirc;n khỏe mạnh, c&oacute; tr&iacute; tuệ, t&iacute;nh c&aacute;ch h&agrave;i h&ograve;a. Chuẩn bị những nền tảng vững chắc để trẻ c&oacute; thể học tập, s&aacute;ng tạo suốt đời v&agrave; trở th&agrave;nh những c&ocirc;ng d&acirc;n c&oacute; những phẩm chất to&agrave;n cầu.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTrường mầm non c&oacute; sứ mệnh mang đến:<\/span><\/span><\/span><\/i><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<ul>\n\t<li style=\"margin-top:6.0pt; margin-right:-1.0pt; margin-bottom:6.0pt; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Tuổi thơ hạnh ph&uacute;c cho c&aacute;c em b&eacute;.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:6.0pt; margin-right:-1.0pt; margin-bottom:6.0pt; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Hạnh ph&uacute;c cho mỗi gi&aacute;o vi&ecirc;n, nh&acirc;n vi&ecirc;n l&agrave;m việc tại trường.&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:6.0pt; margin-right:-1.0pt; margin-bottom:6.0pt; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Niềm vui, sự tự h&agrave;o của c&aacute;c bậc cha mẹ.&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:6.0pt; margin-right:-1.0pt; margin-bottom:6.0pt; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Trường l&agrave; một cộng đồng để c&ugrave;ng nhau x&acirc;y dựng một thế giới trẻ thơ hạnh ph&uacute;c.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n\n4.2 Nguy&ecirc;n tắc gi&aacute;o dục&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nC&aacute;c nguy&ecirc;n tắc gi&aacute;o dục cần bổ sung:<\/span><\/span><\/span><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<ul>\n\t<li style=\"margin-top:6.0pt; margin-right:4.15pt; margin-bottom:6.0pt; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Bắt đầu từ 0 tuổi<\/span><\/span><\/span><\/i>: Gi&aacute;o dục cần tận dụng được c&aacute;c &ldquo;giai đoạn nhạy cảm&rdquo; trong &ldquo;thời k&igrave; v&agrave;ng&rdquo;.&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:6.0pt; margin-right:4.0pt; margin-bottom:6.0pt; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Tu&acirc;n theo quy luật ph&aacute;t triển tự nhi&ecirc;n của n&atilde;o bộ<\/span><\/span><\/span><\/i>: Biết nắm bắt thời cơ quan trọng đối với sự ph&aacute;t triển của n&atilde;o bộ, tạo cho trẻ m&ocirc;i trường, điều kiện để ph&aacute;t triển tr&iacute; lực, ch&uacute; &yacute; k&iacute;ch th&iacute;ch, gợi mở v&agrave; khai ph&aacute; những tiềm năng trong trẻ.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:6.0pt; margin-right:4.05pt; margin-bottom:6.0pt; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">K&iacute;ch th&iacute;ch cảm hứng<\/span><\/span><\/span><\/i>: Cảm hứng l&agrave; nội lực th&uacute;c đẩy đầu ti&ecirc;n khiến trẻ chủ động học tập, được coi l&agrave; &quot;người thầy tốt nhất&quot; đối với việc học tập của trẻ. Trẻ sẽ từ chối mọi sự gi&aacute;o dục nếu kh&ocirc;ng khơi dậy được sự hứng th&uacute; của trẻ. Trẻ sẽ đ&oacute;ng chặt c&aacute;nh cửa ch&uacute; &yacute;, kh&ocirc;ng ghi nhớ, v&agrave; dừng tư duy tưởng tượng nếu l&agrave;m cho ch&uacute;ng thấy ch&aacute;n gh&eacute;t. Ngược lại nếu l&agrave;m cho trẻ cảm thấy th&uacute; vị, mới mẻ, k&iacute;ch th&iacute;ch tr&iacute; t&ograve; m&ograve;, trẻ sẽ lĩnh hội mọi thứ kh&ocirc;ng ph&acirc;n biệt kh&oacute; hay dễ. L&agrave;m đ&uacute;ng nguy&ecirc;n tắc n&agrave;y th&igrave; trẻ sẽ kh&ocirc;ng cần phải &quot;khổ học&quot; m&agrave; vẫn c&oacute; thể l&agrave;m được những điều phi thường.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:6.0pt; margin-right:4.15pt; margin-bottom:6.0pt; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Gi&aacute;o dục theo tr&igrave;nh độ, theo c&aacute; nh&acirc;n: <\/b><\/span><\/span><\/span><\/i>Căn cứ v&agrave;o đặc điểm c&aacute; t&iacute;nh của trẻ để c&oacute; những biện ph&aacute;p gi&aacute;o dục kh&aacute;c nhau, tr&aacute;nh &aacute;p đặt, đồng loạt.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n\n4.3 Phương ch&acirc;m gi&aacute;o dục<\/span><\/span><\/span><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nPhương ch&acirc;m gi&aacute;o dục cần được ch&uacute; trọng:<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<ul>\n\t<li style=\"margin-top:6.0pt; margin-right:4.2pt; margin-bottom:6.0pt; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Dạy trong cuộc sống, học trong tr&ograve; chơi<\/span><\/span><\/span><\/i>: Việc gi&aacute;o dục sớm cần được tiến h&agrave;nh th&ocirc;ng qua c&aacute;c trải nghiệm bằng c&aacute;c gi&aacute;c quan c&oacute; hệ thống, c&oacute; mục đ&iacute;ch trong c&aacute;c hoạt động hằng ng&agrave;y v&agrave; theo c&aacute;ch thức t&iacute;ch cực, vui vẻ, hứng th&uacute; nhất.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:6.0pt; margin-right:4.2pt; margin-bottom:6.0pt; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Người dạy c&oacute; &yacute; thức v&agrave; người học kh&ocirc;ng &yacute; thức<\/span><\/span><\/span><\/i>: Người dạy lu&ocirc;n thay đổi c&aacute;ch tiếp cận v&agrave; hướng dẫn trẻ để mỗi một hoạt động đều l&agrave; niềm vui th&iacute;ch đối với trẻ.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:6.0pt; margin-right:4.2pt; margin-bottom:6.0pt; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Biến kh&oacute; th&agrave;nh dễ<\/span><\/span><\/span><\/i>: Sự vật c&agrave;ng kh&oacute; th&igrave; c&agrave;ng phải học từ sớm, n&ecirc;n cho trẻ tiếp x&uacute;c trước những sự vật đ&oacute; để ch&uacute;ng c&oacute; được ấn tượng ban đầu v&agrave; đem l&ograve;ng y&ecirc;u th&iacute;ch ch&uacute;ng, v&iacute; dụ học bơi, học ngoại ngữ.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:6.0pt; margin-right:4.2pt; margin-bottom:6.0pt; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Coi trọng gi&aacute;o dục gia đ&igrave;nh v&agrave; gi&aacute;o dục nh&agrave; trư<\/span><\/span><\/span><\/i>ờng: Giữa trường mầm non v&agrave; gia đ&igrave;nh cần c&oacute; sự phối hợp để c&oacute; được một m&ocirc;i trường gi&aacute;o dục nhất qu&aacute;n cho trẻ.<\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:6.0pt; margin-right:4.2pt; margin-bottom:6.0pt; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Học bằng chơi, chơi m&agrave; học<\/span><\/span><\/span><\/i>: Trẻ học m&agrave; kh&ocirc;ng biết m&igrave;nh đang học. Với trẻ, được học tập l&agrave; niềm vui sướng.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:6.0pt; margin-right:4.2pt; margin-bottom:6.0pt; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Y&ecirc;u thương đ&uacute;ng c&aacute;ch<\/span><\/span><\/span><\/i>: Gi&aacute;o dục ở trường mầm non cần tr&aacute;nh &quot;chăm s&oacute;c h&oacute;a&quot;, &quot;tiểu học h&oacute;a&quot;, &quot;vui chơi đơn thuần&quot;.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:6.0pt; margin-right:4.2pt; margin-bottom:6.0pt; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">D&acirc;n chủ b&igrave;nh đẳng, khoan dung v&agrave; nghi&ecirc;m khắc<\/span><\/span><\/span><\/i>: Thường xuy&ecirc;n cổ vũ, khen ngợi, b&agrave;y tỏ sự tin tưởng v&agrave; đưa ra những y&ecirc;u cầu nghi&ecirc;m khắc; kh&ocirc;ng n&ecirc;n tr&aacute;ch mắng, kể tội trẻ một c&aacute;ch ti&ecirc;u cực, cần lu&ocirc;n t&igrave;m c&aacute;ch gi&uacute;p trẻ c&oacute; cảm gi&aacute;c m&igrave;nh l&agrave; một đứa trẻ tốt.&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n\n4.4 Nội dung gi&aacute;o dục<\/span><\/span><\/span><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nGi&aacute;o dục mầm non ch&uacute; trọng c&aacute;c mặt sau:&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/i><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n- Ph&aacute;t triển t&igrave;nh cảm x&atilde; hội t&iacute;ch cực v&agrave; l&agrave;nh mạnh, biết y&ecirc;u thương chia sẻ.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n- Ph&aacute;t triển thể chất khỏe mạnh, dẻo dai.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n- Ph&aacute;t triển sự nhạy cảm, s&aacute;ng tạo, nghệ thuật.&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n- Ph&aacute;t triển đồng bộ ng&ocirc;n ngữ th&iacute;nh gi&aacute;c v&agrave; ng&ocirc;n ngữ thị gi&aacute;c.&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n- Tiếp x&uacute;c với ngoại ngữ th&ocirc;ng qua cuộc sống v&agrave; c&aacute;c tr&ograve; chơi nhằm k&iacute;ch hoạt sự ph&aacute;t triển v&ugrave;ng ng&ocirc;n ngữ của n&atilde;o bộ.&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n- Kh&aacute;m ph&aacute; đa gi&aacute;c quan. Thực h&agrave;nh trong cuộc sống. Trải nghiệm qua dự &aacute;n.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n \n \n \n \n&nbsp;<\/p>\n\n&nbsp;<\/p>\n\nT&agrave;i liệu tham khảo<\/span><\/span><\/span><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<ol>\n\t<li style=\"margin-top:6.0pt; margin-right:0cm; margin-bottom:0cm; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Luật gi&aacute;o dục; Nh&agrave; xuất bản ch&iacute;nh trị quốc gia (c&oacute; sửa đổi, bổ sung) 2009.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:0cm; margin-right:0cm; margin-bottom:0cm; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Chiến lược ph&aacute;t triển gi&aacute;o dục 2011- 2020. Theo Quyết định 711\/2012\/ QĐ- TTg.&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:0cm; margin-right:0cm; margin-bottom:0cm; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Đề &aacute;n &ldquo;Ph&aacute;t triển Gi&aacute;o dục mầm non giai đoạn 2018 - 2025&rdquo;&nbsp;Số:&nbsp;1677\/QĐ-TTg, 03\/12\/2018.&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:0cm; margin-right:0cm; margin-bottom:0cm; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Nguyễn V&otilde; Kỳ Anh (chủ bi&ecirc;n): Thuyết tr&iacute; th&ocirc;ng minh đa diện v&agrave; kh&aacute;m ph&aacute; c&aacute;ch dạy trẻ kiểu mới (bộ 5 cuốn). Viện IPD. NXB Tổng hợp TPHCM, 2015.&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:0cm; margin-right:0cm; margin-bottom:0cm; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Glenn Doman Institutes for the Achievement of Human Potential. <a href=\"http:\/\/www.iahp.org\/Research.216.0.html\">http:\/\/www.iahp.org\/Research.216.0.html<\/span><\/i><\/a>&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:0cm; margin-right:0cm; margin-bottom:0cm; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Ph&ugrave;ng Đức To&agrave;n: Phương &aacute;n 0 tuổi- Chiếc n&ocirc;i ươm hạt giống t&agrave;i năng (d&agrave;nh cho trẻ từ 0-6 tuổi). Th&aacute;i H&agrave; Books, NXB Lao động-X&atilde; hội, 2010 (s&aacute;ch dịch, t&aacute;i bản lần 1).<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:0cm; margin-right:0cm; margin-bottom:0cm; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">The Shichida Method, <a href=\"http:\/\/www.shichidamethod.com\">www.shichidamethod.com<\/span><\/a><\/i><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:0cm; margin-right:0cm; margin-bottom:0cm; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Shore, R. (1997): Rethinking the Brain: New Insights into Early Development (Tư duy lại về bộ n&atilde;o-hiểu biết mới về sự ph&aacute;t triển sớm). New York, NY: Families and Work Institute, pp. 16-17<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"margin-top:0cm; margin-right:0cm; margin-bottom:6.0pt; text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt\">Stone, Sandra J: &quot;<a href=\"http:\/\/findarticles.com\/p\/articles\/mi_qa3614\/is_199801\/ai_n8807705\/\">Brain research and implications for early childhood education<\/span><\/a>&quot; (Nghi&ecirc;n cứu n&atilde;o v&agrave; ứng dụng trong GDMN). Childhood Education. FindArticles.com.<\/i> 09 Aug, 2011.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/li>\n<\/ol>\n\n&nbsp;<\/p>\n\n&nbsp;<\/p>\n","image_url":"https:\/\/www.ipd.vn\/datafiles\/39945\/upload\/files\/1627467351_giao-duc-som-la-gi-1.png?t=1753016085","image_thumb_url":"https:\/\/www.ipd.vn\/datafiles\/39945\/upload\/thumb_files\/1627467351_giao-duc-som-la-gi-1.png?t=1760606296","tags":"","count_view":363,"seo_name":"giao-duc-som-va-giao-duc-som-trong-chuong-trinh-giao-duc-mam-non-sau-nam-2020-ths-bui-thi-kim-tuyen","date_update":1680775973,"date_created_format":1680776286,"meta_title":"","meta_desc":"","meta_keyword":"","qr_code":"https:\/\/www.ipd.vn\/giao-duc-som-va-giao-duc-som-trong-chuong-trinh-giao-duc-mam-non-sau-nam-2020-ths-bui-thi-kim-tuyen"}]},"widget_6507162":{"content_data":{"content":"Thông tin"}},"widget_6507163":{"content_data":{"content":"Liên hệ"}},"widget_6507164":{"content_data":{"content":"VIỆN NGHIÊN CỨU GIÁO DỤC PHÁT TRIỂN TIỀM NĂNG CON NGƯỜI - INSTITUTE OF EDUCATION FOR HUMAN POTENTIAL DEVELOPMENT (IPD)&nbsp; -&nbsp;\"Là một tổ chức phi chính phủ Việt Nam, IPD nỗ lực hành động vì một môi trường phát triển thuận lợi cho trẻ em Việt Nam; thúc đẩy việc thực hiện giáo dục sớm đảm bảo trẻ trong độ tuổi này được phát triển toàn diện. góp phần cải tạo nòi giống, bồi dưỡng nhân lực và đào tạo nhân tài cho đất nước\"<\/p>\n"}},"widget_6507176":{"content_data":{"content":"Tin mới nhất\n"}},"widget_6507177":{"content_data":[{"id":720171,"name":"LỜI CẢM ƠN CÁC ĐƠN VỊ, CÁ NHÂN TÀI TRỢ LỄ KỶ NIỆM 15 NĂM THÀNH LẬP VIỆN IPD","desc":"Lễ Kỷ niệm 15 năm th&agrave;nh lập Viện Nghi&ecirc;n cứu Gi&aacute;o dục Ph&aacute;t triển Tiềm năng Con người<\/strong> (IPD) đ&atilde; kh&eacute;p lại với thật nhiều cảm x&uacute;c v&agrave; dấu ấn đ&aacute;ng nhớ. Ban Tổ chức xin gửi tới c&aacute;c đơn vị, c&aacute; nh&acirc;n t&agrave;i trợ cho buổi lễ&nbsp;lời ch&uacute;c sức khỏe, th&agrave;nh c&ocirc;ng v&agrave; lời cảm ơn ch&acirc;n th&agrave;nh nhất!<\/span><\/span><\/span><\/p>\n","content":"Lễ Kỷ niệm 15 năm th&agrave;nh lập Viện Nghi&ecirc;n cứu Gi&aacute;o dục Ph&aacute;t triển Tiềm năng Con người<\/strong> (IPD) đ&atilde; kh&eacute;p lại với thật nhiều cảm x&uacute;c v&agrave; dấu ấn đ&aacute;ng nhớ. Ban Tổ chức xin gửi tới c&aacute;c đơn vị, c&aacute; nh&acirc;n t&agrave;i trợ lời ch&uacute;c sức khỏe, th&agrave;nh c&ocirc;ng v&agrave; lời cảm ơn ch&acirc;n th&agrave;nh nhất!<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/39945\/upload\/images\/Ch%C3%BAc%20m%E1%BB%ABng%20Ng%C3%A0y%20c%E1%BB%A7a%20Cha!.png\" \/><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nSự kiện đ&aacute;nh dấu một chặng đường 15 năm nỗ lực, cống hiến v&agrave; trưởng th&agrave;nh của Viện IPD trong h&agrave;nh tr&igrave;nh nghi&ecirc;n cứu, ứng dụng v&agrave; lan tỏa c&aacute;c gi&aacute; trị của gi&aacute;o dục sớm tới cộng đồng, hướng đến sự ph&aacute;t triển to&agrave;n diện của trẻ em Việt Nam. Th&agrave;nh c&ocirc;ng của buổi lễ vừa qua c&oacute; được l&agrave; nhờ sự quan t&acirc;m, đồng h&agrave;nh v&agrave; hỗ trợ qu&yacute; b&aacute;u<\/strong> của c&aacute;c đơn vị, c&aacute; nh&acirc;n t&agrave;i trợ - &nbsp;những người đ&atilde; g&oacute;p phần tạo n&ecirc;n một chương tr&igrave;nh trang trọng, &yacute; nghĩa v&agrave; đầy cảm x&uacute;c.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nBan L&atilde;nh đạo Viện tr&acirc;n trọng ghi nhận v&agrave; gửi lời tri &acirc;n s&acirc;u sắc tới tấm l&ograve;ng, sự tin tưởng v&agrave; đồng h&agrave;nh của Qu&yacute; vị<\/strong>. Ch&iacute;nh sự sẻ chia ấy kh&ocirc;ng chỉ gi&uacute;p ch&uacute;ng t&ocirc;i tổ chức th&agrave;nh c&ocirc;ng sự kiện trọng đại, m&agrave; c&ograve;n tiếp th&ecirc;m động lực để Viện tiếp tục thực hiện sứ mệnh gi&aacute;o dục sớm ph&aacute;t triển to&agrave;n diện cho trẻ em, cải tạo giống n&ograve;i, bồi dưỡng nh&acirc;n t&agrave;i cho đất nước. <\/span><\/span><\/p>\n\n<img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/39945\/upload\/images\/Danh%20s%C3%A1ch%20t%C3%A0i%20tr%E1%BB%A3%20ipd.png\" \/><\/span><\/span><\/p>\n\nMột lần nữa, xin tr&acirc;n trọng cảm ơn v&agrave; k&iacute;nh ch&uacute;c c&aacute;c Qu&yacute; Nh&agrave; t&agrave;i trợ sức khỏe, hạnh ph&uacute;c v&agrave; thịnh vượng<\/strong>. Rất mong tiếp tục nhận được sự hợp t&aacute;c, đồng h&agrave;nh của Qu&yacute; vị trong những chặng đường ph&aacute;t triển tiếp theo.<\/span><\/span><\/p>\n\n<img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/39945\/upload\/images\/IMG_6537.JPG\" \/><\/span><\/span><\/p>\n","image_url":"https:\/\/www.ipd.vn\/datafiles\/39945\/upload\/files\/Ch%C3%BAc%20m%E1%BB%ABng%20Ng%C3%A0y%20c%E1%BB%A7a%20Cha%21.png","image_thumb_url":"https:\/\/www.ipd.vn\/datafiles\/39945\/upload\/thumb_files\/Ch%C3%BAc%20m%E1%BB%ABng%20Ng%C3%A0y%20c%E1%BB%A7a%20Cha%21.png","tags":"","count_view":236,"seo_name":"loi-cam-on-cac-don-vi-ca-nhan-tai-tro-le-ky-niem-15-nam-thanh-lap-vien-ipd","date_update":1760605832,"date_created_format":1760606312,"meta_title":"","meta_desc":"","meta_keyword":"","qr_code":"https:\/\/www.ipd.vn\/loi-cam-on-cac-don-vi-ca-nhan-tai-tro-le-ky-niem-15-nam-thanh-lap-vien-ipd"},{"id":717642,"name":"KỶ NIỆM 15 THÀNH LẬP VIỆN NGHIÊN CỨU GIÁO DỤC PHÁT TRIỂN TIỀM NĂNG CON NGƯỜI IPD (2011-2025)","desc":"S&aacute;ng ng&agrave;y 2\/10\/2025 tại H&agrave; Nội, Viện Nghi&ecirc;n cứu Gi&aacute;o dục ph&aacute;t triển tiềm năng con người (IPD) đ&atilde; long trọng tổ chức Kỷ niệm 15 năm th&agrave;nh lập (2011-2025). Sự kiện l&agrave; dấu mốc quan trọng tr&ecirc;n h&agrave;nh tr&igrave;nh ph&aacute;t triển bền vững của Viện, đồng thời khẳng định vị thế ti&ecirc;n phong trong lĩnh vực nghi&ecirc;n cứu v&agrave; ứng dụng khoa học gi&aacute;o dục nhằm khai mở v&agrave; ph&aacute;t huy tối đa tiềm năng của trẻ. <\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n","content":"S&aacute;ng ng&agrave;y 2\/10\/2025 tại H&agrave; Nội, Viện Nghi&ecirc;n cứu Gi&aacute;o dục ph&aacute;t triển tiềm năng con người (IPD) đ&atilde; long trọng tổ chức Kỷ niệm 15 năm th&agrave;nh lập (2011-2025). Sự kiện l&agrave; dấu mốc quan trọng tr&ecirc;n h&agrave;nh tr&igrave;nh ph&aacute;t triển bền vững của Viện, đồng thời khẳng định vị thế ti&ecirc;n phong trong lĩnh vực nghi&ecirc;n cứu v&agrave; ứng dụng khoa học gi&aacute;o dục nhằm khai mở v&agrave; ph&aacute;t huy tối đa tiềm năng của trẻ. <\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/39945\/upload\/images\/z7077085200956_ac63199e7a9acc3dbc8bae1daa3e7dea.jpg\" \/><\/p>\n\nBuổi lễ c&oacute; sự tham dự của:<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n-&nbsp; &Ocirc;ng Nguyễn Hồng Qu&acirc;n &ndash; Nguy&ecirc;n Ủy vi&ecirc;n Trung ương Đảng, nguy&ecirc;n Bộ trưởng Bộ X&acirc;y dựng, Chủ tịch Hội Gi&aacute;o dục chăm s&oacute;c sức khoẻ cộng đồng Việt Nam (VACHE); <\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n- TS. L&ecirc; Đ&igrave;nh Tiến &ndash; Nguy&ecirc;n nguy&ecirc;n Thứ trưởng Bộ Khoa học v&agrave; C&ocirc;ng nghệ, Ph&oacute; Chủ tịch thường trực Hội VACHE; <\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n- PGS.TS Nguyễn Thị Ch&iacute;nh - Ph&oacute; Chủ tịch Hội VACHE; <\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n- NGND.PGS.TS. Nguyễn V&otilde; Kỳ Anh &ndash; Ph&oacute; Chủ tịch Hội VACHE, Viện trưởng Viện IPD<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n- Luật sư Phạm Danh T&iacute;n &ndash; Chủ tịch Hội đồng Quản l&yacute; Viện IPD<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n&nbsp;C&ugrave;ng c&aacute;c Trưởng, ph&oacute; c&aacute;c Ban chuy&ecirc;n m&ocirc;n của Trung ương Hội v&agrave; c&aacute;c cơ quan quản l&yacute; nh&agrave; nước, giới khoa học, đối t&aacute;c quốc tế, c&ugrave;ng đ&ocirc;ng đảo c&aacute;n bộ l&atilde;nh đạo, giảng vi&ecirc;n v&agrave; học vi&ecirc;n của Viện.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/39945\/upload\/images\/z7073854623436_950ab29b61ea629eec117223ac4bd966.jpg\" \/>Tại buổi Lễ, đại diện Trung ương Hội Gi&aacute;o dục chăm s&oacute;c sức khỏe cộng đồng Việt Nam đ&atilde; long trọng trao trướng kỷ niệm ghi nhận những nỗ lực v&agrave; cống hiến bền bỉ của tập thể Viện IPD trong suốt 15 năm qua. Đ&acirc;y kh&ocirc;ng chỉ l&agrave; sự t&ocirc;n vinh những th&agrave;nh quả đ&atilde; đạt được, m&agrave; c&ograve;n l&agrave; lời khẳng định cho gi&aacute; trị bền vững m&agrave; Viện đ&atilde; v&agrave; đang mang lại cho cộng đồng.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/39945\/upload\/images\/z7073303317898_9af3092dd5f437dbf2a9589a6be58fb2.jpg\" \/>Buổi lễ cũng l&agrave; dịp để Viện IPD tri &acirc;n c&aacute;c l&atilde;nh đạo, th&agrave;nh vi&ecirc;n, đơn vị đ&atilde; c&oacute; những đ&oacute;ng g&oacute;p t&iacute;ch cực, tận tụy cho Viện trong suốt 15 năm qua.&nbsp;<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/39945\/upload\/images\/z7073916807065_dde924eaf1e359741b4ba4fe57baa807.jpg\" \/><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span>15 năm x&acirc;y dựng v&agrave; trưởng th&agrave;nh, từ những bước đi đầu ti&ecirc;n c&ograve;n nhiều kh&oacute; khăn, IPD đ&atilde; vươn l&ecirc;n trở th&agrave;nh một trong những đơn vị ti&ecirc;n phong, g&oacute;p phần đặt nền m&oacute;ng cho lĩnh vực gi&aacute;o dục ph&aacute;t triển tiềm năng con người tại Việt Nam. Th&agrave;nh tựu lớn nhất m&agrave; IPD để lại trong suốt 15 năm qua ch&iacute;nh l&agrave; những chương tr&igrave;nh gi&aacute;o dục ti&ecirc;n tiến được nghi&ecirc;n cứu, chuyển giao v&agrave; &aacute;p dụng rộng r&atilde;i. Nổi bật trong đ&oacute; l&agrave; gi&aacute;o dục sớm cho trẻ mầm non &ndash; lĩnh vực c&oacute; &yacute; nghĩa quyết định đến sự ph&aacute;t triển to&agrave;n diện của thế hệ tương lai, tạo nền tảng để thế hệ trẻ Việt Nam tự tin hội nhập quốc tế.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/39945\/upload\/images\/5(3).jpg\" \/>Bước sang chặng đường ph&aacute;t triển mới, trong bối cảnh kỷ nguy&ecirc;n số với sự sự ph&aacute;t triển mạnh mẽ của tr&iacute; tuệ nh&acirc;n tạo, c&ocirc;ng nghệ số. Viện IPD x&aacute;c định r&otilde; định hướng chiến lược giai đoạn 2025 &ndash; 2030 l&agrave; tiếp tục ki&ecirc;n định sứ mệnh khai ph&aacute; tiềm năng con người, nhưng với c&aacute;ch tiếp cận mới, hiện đại hơn, hội nhập hơn v&agrave; gắn kết chặt chẽ với thực tiễn cuộc sống.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/39945\/upload\/images\/1(7).jpg\" \/><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span>Lễ kỷ niệm 15 năm th&agrave;nh lập IPD kh&eacute;p lại trong kh&ocirc;ng kh&iacute; trang trọng v&agrave; ấm &aacute;p. Sự kiện kh&ocirc;ng chỉ l&agrave; dịp để nh&igrave;n lại một chặng đường đầy tự h&agrave;o, m&agrave; c&ograve;n l&agrave; lời cam kết mạnh mẽ của Viện về tinh thần đổi mới v&agrave; cống hiến, khẳng định quyết t&acirc;m tiếp tục đồng h&agrave;nh c&ugrave;ng sự nghiệp gi&aacute;o dục, g&oacute;p phần x&acirc;y dựng một Việt Nam ph&aacute;t triển bền vững trong kỷ nguy&ecirc;n mới.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n&nbsp;<\/p>\n\n&nbsp;<\/p>\n","image_url":"https:\/\/www.ipd.vn\/datafiles\/39945\/upload\/files\/5.jpg?t=1759476778","image_thumb_url":"https:\/\/www.ipd.vn\/datafiles\/39945\/upload\/thumb_files\/5.jpg?t=1760606296","tags":"","count_view":411,"seo_name":"ky-niem-15-thanh-lap-vien-nghien-cuu-giao-duc-phat-trien-tiem-nang-con-nguoi-ipd-2011-2025","date_update":1759475975,"date_created_format":1759476791,"meta_title":"","meta_desc":"","meta_keyword":"","qr_code":"https:\/\/www.ipd.vn\/ky-niem-15-thanh-lap-vien-nghien-cuu-giao-duc-phat-trien-tiem-nang-con-nguoi-ipd-2011-2025"},{"id":710635,"name":"KẾT NẠP THÀNH VIÊN MỚI VIỆN NGHIÊN CỨU GIÁO DỤC VÀ PHÁT TRIỂN TIỀM NĂNG CON NGƯỜI (IPD) - CÔNG TY TNHH HAPPY MUSIC KIDS","desc":"S&aacute;ng ng&agrave;y 27\/7\/2025, tại H&agrave; Nội đ&atilde; diễn ra buổi Lễ kết nạp C&ocirc;ng ty TNHH Happy Music Kids l&agrave; th&agrave;nh vi&ecirc;n mới của Viện IPD. Đến dự với buổi lễ c&oacute; c&aacute;c l&atilde;nh đạo Viện Nghi&ecirc;n cứu Gi&aacute;o dục ph&aacute;t triển tiềm năng con người IPD c&oacute;; NGND.PGS.TS Nguyễn V&otilde; Kỳ Anh - Viện trưởng, LS Phạm Danh T&iacute;n - Chủ tịch HĐQL Viện, Ths. Nguyễn Thị Nhỏ - Ph&oacute; Viện trưởng, Ts. Phạm Thị Mai Chi nguy&ecirc;n ph&oacute; Viện trưởng , &Ocirc;ng L&ecirc; Như Long &ndash; ph&oacute; Viện trưởng, b&agrave; Nguyễn Thị Sơn, Ch&aacute;nh văn ph&ograve;ng viện IPD v&agrave; c&aacute;c trung t&acirc;m v&agrave; đơn vị th&agrave;nh vi&ecirc;n kh&aacute;c của Viện IPD tham dự.<\/p>\n","content":"S&aacute;ng ng&agrave;y 27\/7\/2025, tại H&agrave; Nội đ&atilde; diễn ra buổi Lễ kết nạp C&ocirc;ng ty TNHH Happy Music Kids l&agrave; th&agrave;nh vi&ecirc;n mới của Viện IPD. Đến dự với buổi lễ c&oacute; c&aacute;c l&atilde;nh đạo Viện Nghi&ecirc;n cứu Gi&aacute;o dục ph&aacute;t triển tiềm năng con người IPD c&oacute;:&nbsp;NGND.PGS.TS Nguyễn V&otilde; Kỳ Anh - Viện trưởng Viện IPD, LS Phạm Danh T&iacute;n - Chủ tịch HĐQL Viện, Ths. Nguyễn Thị Nhỏ - Ph&oacute; Viện trưởng, Ts. Phạm Thị Mai Chi - Nguy&ecirc;n ph&oacute; Viện trưởng , &Ocirc;ng L&ecirc; Như Long &ndash; Ph&oacute; Viện trưởng, b&agrave; Nguyễn Thị Sơn-&nbsp;Ch&aacute;nh văn ph&ograve;ng viện IPD v&agrave; c&aacute;c trung t&acirc;m v&agrave; đơn vị th&agrave;nh vi&ecirc;n kh&aacute;c của Viện IPD tham dự.<\/p>\n\n<img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/39945\/upload\/images\/z6849105267080_1df5cd156df30a2d0487f56cbd272ac7.jpg\" \/><img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/39945\/upload\/images\/z6849105255608_5d997082b206f37e161cb8ca8adee6b1.jpg\" \/><\/p>\n\n<img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/39945\/upload\/images\/z6849105253833_15fad5cb1582006019bbc483b23b5299.jpg\" \/><img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/39945\/upload\/images\/z6849105243387_2e203742fa6d68c09d77d5fc8ffc227e.jpg\" \/><\/p>\n\n<img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/39945\/upload\/images\/z6849105228377_223730efd71b732164f37b7dfd8e641e.jpg\" \/><\/p>\n\n<img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/39945\/upload\/images\/z6849105239804_9959fe0ad412f269a09ee7ece0bbdbbe.jpg\" \/><\/p>\n\nTại buổi lễ, C&ocirc; Mai Thị Nga &ndash; Gi&aacute;m đốc Happy Music Kids đ&atilde; giới thiệu về h&agrave;nh tr&igrave;nh v&agrave; sự t&acirc;m huyết đưa chương tr&igrave;nh &ldquo;CẢM THỤ &Acirc;M NHẠC&rdquo; v&agrave;o h&agrave;nh tr&igrave;nh ph&aacute;t triển to&agrave;n diện cho trẻ nhỏ, thể hiện r&otilde; tầm nh&igrave;n v&agrave; ho&agrave;i b&atilde;o về việc đưa chương tr&igrave;nh Cảm thụ &acirc;m nhạc tới mọi trẻ em khắp cả nước th&ocirc;ng qua đ&agrave;o tạo c&aacute;c C&ocirc; gi&aacute;o mầm non, c&aacute;c chương tr&igrave;nh li&ecirc;n kết với c&aacute;c trường Mầm non C&ocirc;ng lập, tư thục&hellip; dưới sự đồng h&agrave;nh, định hướng của Viện IPD.<\/p>\n\n<img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/39945\/upload\/images\/z6849105226348_3a3caaafc3fd599ad968c63061689d0c(2).jpg\" \/><\/p>\n\nLễ kết nạp được diễn ra theo đ&uacute;ng quy tr&igrave;nh v&agrave; th&agrave;nh c&ocirc;ng tốt đẹp, Vi&ecirc;n trưởng Viện&nbsp;IPD- PGS.TS.NGND Nguyễn V&otilde; Kỳ Anh&nbsp;đ&atilde; ph&aacute;t biểu ch&uacute;c mừng, khen ngợi chương tr&igrave;nh Cảm thụ &acirc;m nhạc v&agrave; chia sẻ tầm quan trọng của Gi&aacute;o dục sớm về &acirc;m nhạc cho trẻ; &ldquo;Với trẻ em, việc gi&aacute;o dục &acirc;m nhạc sớm (cho nghe nhạc, dạy &acirc;m nhạc v&agrave; c&aacute;c hoạt động) l&agrave; điều hết sức cần thiết. &Acirc;m nhạc c&oacute; sức mạnh v&agrave; &yacute; nghĩa vượt xa lời n&oacute;i. Điều đầu ti&ecirc;n v&agrave; quan trọng nhất đ&oacute; l&agrave; việc chia sẻ &acirc;m nhạc với trẻ nhỏ đơn giản l&agrave; một c&aacute;ch để trao y&ecirc;u thương v&agrave; nhận lại t&igrave;nh y&ecirc;u. &Acirc;m nhạc v&agrave; c&aacute;c trải nghiệm &acirc;m nhạc cũng hỗ trợ sự h&igrave;nh th&agrave;nh c&aacute;c kết nối n&atilde;o quan trọng đang được thiết lập trong những năm đầu đời của trẻ. Do vậy việc gi&aacute;o dục &acirc;m nhạc sớm ngay từ trong bụng mẹ v&agrave; ngay khi ch&agrave;o đời (cho nghe nhạc, dạy &acirc;m nhạc v&agrave; c&aacute;c hoạt động) l&agrave; điều hết sức cần thiết. Ở trẻ em từ sơ sinh đến 3 tuổi, &acirc;m nhạc l&agrave; một trong những loại h&igrave;nh nghệ thuật ph&aacute;t triển năng lực cảm x&uacute;c, &oacute;c tưởng tượng, sự s&aacute;ng tạo, tập trung, ch&uacute; &yacute; v&agrave; khả năng diễn tả sự hứng th&uacute; của trẻ. &Acirc;m nhạc l&agrave; phương tiện để gi&uacute;p trẻ nhận biết thế giới xung quanh, ph&aacute;t triển lời n&oacute;i, quan hệ giao tiếp, trao đổi t&igrave;nh cảm... Thế giới &acirc;m thanh mu&ocirc;n m&agrave;u kh&ocirc;ng ngừng chuyển động tạo điều kiện cho trẻ ph&aacute;t triển c&aacute;c chức năng t&acirc;m l&iacute;, năng lực hoạt động v&agrave; sự hiểu biết của trẻ. &Acirc;m nhạc l&agrave;m lay động những rung cảm s&acirc;u sắc trong t&acirc;m hồn trẻ thơ để c&aacute;c em tr&aacute;nh xa những th&oacute;i hư, tật xấu, tạo n&ecirc;n vẻ đẹp trong t&acirc;m hồn của trẻ thơ&hellip; Mới sinh ra, trẻ đ&atilde; nhận được sư n&acirc;ng niu tr&igrave;u mến trong v&ograve;ng tay ấm &aacute;p v&agrave; những lời ru dịu d&agrave;ng, y&ecirc;u thương của mẹ. Những c&acirc;u h&aacute;t, lời ru y&ecirc;u thương đ&oacute; l&agrave; những t&igrave;nh cảm đầu ti&ecirc;n trong cuộc đời c&aacute;c em, được h&igrave;nh th&agrave;nh, ph&aacute;t triển v&agrave; theo c&aacute;c em đi suốt cuộc đời. C&oacute; thể n&oacute;i &acirc;m nhạc l&agrave; phương tiện gi&aacute;o dục đạo đức, gi&aacute;o dục thẩm mĩ, g&oacute;p phần ph&aacute;t triển tr&iacute; tuệ, t&aacute;c động đến t&acirc;m, sinh l&yacute; của trẻ từ khi c&ograve;n sơ sinh cho đến suốt cuộc đời của c&aacute;c em sau n&agrave;y. Gi&aacute;o dục &acirc;m nhạc ở lứa tuổi n&agrave;y ch&iacute;nh l&agrave; gi&aacute;o dục trẻ biết cảm thụ &acirc;m nhạc.Cảm thụ &acirc;m nhạc l&agrave; phương ph&aacute;p cho trẻ tập l&agrave;m quen, tiếp cận v&agrave; sống trong m&ocirc;i trường &acirc;m nhạc th&ocirc;ng qua c&aacute;c hoạt động, c&aacute;c tr&ograve; chơi s&aacute;ng tạo trong vận động, ch&uacute; &yacute; lắng nghe &acirc;m thanh, ca h&aacute;t, chia sẻ cảm x&uacute;c, kể chuyện,&hellip; về &acirc;m nhạc. Cảm thụ &acirc;m nhạc khiến trẻ c&oacute; hứng th&uacute; với &acirc;m nhạc v&agrave; sau đ&oacute; sẽ tiến dần đến niềm y&ecirc;u th&iacute;ch, say m&ecirc; với &acirc;m nhạc. Ở lứa tuổi n&agrave;y cần dạy trẻ ca h&aacute;t, m&uacute;a , vận động theo nhạc, l&agrave;m quen với nhạc cụ, tương t&aacute;c qua lại ( ph&acirc;n vai đ&oacute;ng kịch, thể hiện c&aacute;c trạng th&aacute;i vui, buồn, tức giận&hellip;) gi&uacute;p trẻ c&oacute; khả năng biểu lộ cảm x&uacute;c, thể hiện c&aacute;c trạng th&aacute;i t&igrave;nh cảm để trẻ c&oacute; khả năng cảm thụ &acirc;m nhạc c&oacute; chiều s&acirc;u hơn đồng thời cũng gi&uacute;p trẻ ph&aacute;t triển nhiều năng lực kh&aacute;c như diễn đạt, n&oacute;i mạch lạc , tr&igrave;nh diễn nghệ thuật&rdquo;.<\/p>\n\n<img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/39945\/upload\/images\/z6849105272001_cc15722aa03cab1701d11938ff57187d.jpg\" \/><\/p>\n\nCũng tại buổi lễ, c&aacute;c l&atilde;nh đạo Viện IPD c&ugrave;ng c&aacute;c đơn vị trực thuộc Viện đ&atilde; gửi lời ch&uacute;c mừng v&agrave; ch&agrave;o đ&oacute;n nồng nhiệt C&ocirc;ng ty TNHH Happy Music Kids khi trở th&agrave;nh th&agrave;nh vi&ecirc;n của Viện IPD. Ch&uacute;c cho C&ocirc;ng ty TNHH Happy Music Kids sẽ gặt h&aacute;i được nhiều th&agrave;nh c&ocirc;ng trong giai đoạn sắp tới, c&ugrave;ng c&aacute;c đơn vị đưa Vi&ecirc;n IPD ng&agrave;y c&agrave;ng ph&aacute;t triển v&agrave; lan toả được thật nhiều gi&aacute; trị của gi&aacute;o dục sớm đến với cộng đồng.<\/p>\n","image_url":"https:\/\/www.ipd.vn\/datafiles\/39945\/upload\/files\/z6849105272001_cc15722aa03cab1701d11938ff57187d.jpg?t=1753689056","image_thumb_url":"https:\/\/www.ipd.vn\/datafiles\/39945\/upload\/thumb_files\/z6849105272001_cc15722aa03cab1701d11938ff57187d.jpg?t=1760606296","tags":"","count_view":1442,"seo_name":"ket-nap-thanh-vien-moi-vien-nghien-cuu-giao-duc-va-phat-trien-tiem-nang-con-nguoi-ipd-cong-ty-tnhh-happy-music-kids","date_update":1753687830,"date_created_format":1753689068,"meta_title":"","meta_desc":"","meta_keyword":"","qr_code":"https:\/\/www.ipd.vn\/ket-nap-thanh-vien-moi-vien-nghien-cuu-giao-duc-va-phat-trien-tiem-nang-con-nguoi-ipd-cong-ty-tnhh-happy-music-kids"}]},"widget_6507188":{"content_data":{"content":"Ảnh gần đây\n\n\n"}},"widget_6507192":{"content_data":{"content":""}},"widget_6507189":{"content_data":[{"id":119318,"name":"Ảnh họp mặt đầu năm 2023","desc":"","content":"","image_url":"https:\/\/www.ipd.vn\/datafiles\/39945\/upload\/files\/334790828_697777342094321_9016580048887243819_n.jpg?t=1753016081","image_thumb_url":"https:\/\/www.ipd.vn\/datafiles\/39945\/upload\/thumb_files\/334790828_697777342094321_9016580048887243819_n.jpg?t=1760606296","tags":"","count_view":0,"seo_name":"anh-hoi-thao-1680162460","date_update":0,"date_created_format":1680162474,"meta_title":"","meta_desc":"","meta_keyword":"","album_photos":[]},{"id":119317,"name":"Ảnh hội thảo 2022","desc":"","content":"","image_url":"https:\/\/www.ipd.vn\/datafiles\/39945\/upload\/files\/278612487_470751061506903_2022935691012310396_n.jpg?t=1753016080","image_thumb_url":"https:\/\/www.ipd.vn\/datafiles\/39945\/upload\/thumb_files\/278612487_470751061506903_2022935691012310396_n.jpg?t=1760606296","tags":"","count_view":0,"seo_name":"anh-hoi-thao-1680162347","date_update":0,"date_created_format":1680162357,"meta_title":"","meta_desc":"","meta_keyword":"","album_photos":[]},{"id":119316,"name":"Ảnh hội thảo 2022","desc":"","content":"","image_url":"https:\/\/www.ipd.vn\/datafiles\/39945\/upload\/files\/%E1%BA%A3nh-h%E1%BB%99i-th%E1%BA%A3o-2.png","image_thumb_url":"https:\/\/www.ipd.vn\/datafiles\/39945\/upload\/thumb_files\/%E1%BA%A3nh-h%E1%BB%99i-th%E1%BA%A3o-2.png","tags":"","count_view":0,"seo_name":"anh-hoi-thao-1680162306","date_update":0,"date_created_format":1680162331,"meta_title":"","meta_desc":"","meta_keyword":"","album_photos":[]},{"id":119315,"name":"Ảnh hội thảo 2022","desc":"","content":"","image_url":"https:\/\/www.ipd.vn\/datafiles\/39945\/upload\/files\/278711160_470753341506675_2214605998345457572_n.jpg?t=1753016080","image_thumb_url":"https:\/\/www.ipd.vn\/datafiles\/39945\/upload\/thumb_files\/278711160_470753341506675_2214605998345457572_n.jpg?t=1760606296","tags":"","count_view":0,"seo_name":"anh-hoi-thao-1680162294","date_update":0,"date_created_format":1680162296,"meta_title":"","meta_desc":"","meta_keyword":"","album_photos":[]},{"id":119314,"name":"Ảnh hội thảo 2022","desc":"","content":"","image_url":"https:\/\/www.ipd.vn\/datafiles\/39945\/upload\/files\/IMG_6806.jpg?t=1753016080","image_thumb_url":"https:\/\/www.ipd.vn\/datafiles\/39945\/upload\/thumb_files\/IMG_6806.jpg?t=1760606296","tags":"","count_view":0,"seo_name":"anh-hoi-thao-1680162165","date_update":0,"date_created_format":1680162167,"meta_title":"","meta_desc":"","meta_keyword":"","album_photos":[]},{"id":119313,"name":"Ảnh hội thảo 2022","desc":"","content":"","image_url":"https:\/\/www.ipd.vn\/datafiles\/39945\/upload\/files\/IMG_6730.jpg?t=1753016081","image_thumb_url":"https:\/\/www.ipd.vn\/datafiles\/39945\/upload\/thumb_files\/IMG_6730.jpg?t=1760606296","tags":"","count_view":0,"seo_name":"anh-hoi-thao","date_update":0,"date_created_format":1680162068,"meta_title":"","meta_desc":"","meta_keyword":"","album_photos":[]}]},"widget_6507156":{"content_data":{"content":"Sản phẩm của"}},"widget_6507158":{"content_data":{"content":"Cung cấp bởi P.A Việt Nam"}},"widget_8178047":{"content_data":{"content":""}},"widget_8178055":{"content_data":{"content":"Trình trạng tồn kho:"}},"widget_8178058":{"content_data":{"price_final":"Liên hệ","content":""}},"widget_8178067":{"content_data":{"content":"Thương hiệu:"}},"widget_8178070":{"content_data":{"content":"Mã SP:"}},"widget_8178082":{"content_data":{"content":"<\/span>"}},"widget_8178063":{"content_data":{"content":"Tiết kiệm:"}},"widget_8178078":{"content_data":{"content":""}},"widget_8178080":{"content_data":{"content":"Thêm vào giỏ hàng<\/span>"}},"widget_8178083":{"content_data":{"content":"<\/span>"}},"widget_8178079":{"content_data":{"content":""}}}